Η Εύρεση του Λειψάνου του Οσίου Νείλου του Μυροβλήτη

Από τον τάφο του ανέβλυζε ευωδιαστό μύρο που κατέβαινε από τον γκρεμό μέχρι τη θάλασσα, κι έφτανε να γιατρεύει αρρώστιες. Ολόκληρα καράβια σταματούσαν στην ακτή του Αγίου Όρους για να πάρουν λίγο από εκείνο το θαυμαστό μύρο. Ο Όσιος Νείλος καταγόταν από τον Άγιο Πέτρο Κυνουρίας στην Πελοπόννησο και έζησε στο πρώτο μισό του δέκατου έβδομου αιώνα.

Από μικρός τον πήρε κοντά του ο θείος του, ο ιερομόναχος Μακάριος, στη Μονή της Μαλεβής. Εκεί έμαθε τα γράμματα και την αρετή, χειροτονήθηκε διάκονος και έπειτα πρεσβύτερος. Επειδή και οι δύο ποθούσαν αυστηρότερη ζωή, αναχώρησαν για το Άγιον Όρος και έφτασαν σε έναν τόπο έρημο και απομονωμένο.

Εκεί κοντά είχε ασκητέψει παλιότερα ο Όσιος Πέτρος ο Αθωνίτης, και στο ίδιο σημείο δημιουργήθηκε αργότερα η σκήτη των Καυσοκαλυβίων. Αγόρασαν τη γη από τη Μεγίστη Λαύρα, καλλιέργησαν το χώμα με τα χέρια τους, έχτισαν ναό προς τιμήν της Υπαπαντής και τον αγιογράφησαν μόνοι τους. Έζησαν εκεί με νηστεία, με προσευχή και με βαθιά ησυχία, μακριά από κάθε ανθρώπινη φήμη και κάθε εγκόσμια παρηγοριά.

Ο Όσιος Νείλος, ζητώντας ακόμη μεγαλύτερη μόνωση, κατέβηκε σε ένα απόκρημνο σπήλαιο που βρισκόταν πάνω από φυσικό λιμανάκι της θάλασσας. Εκεί, λένε, είχε δέσει κάποτε το καράβι που έφερε τον Όσιο Πέτρο τον Αθωνίτη. Μέσα στο σπήλαιο σήκωσε μικρό ναό και πάλεψε νυχθημερόν με την προσευχή και την αυστηρή άσκηση.

Κοιμήθηκε ειρηνικά στις δώδεκα Νοεμβρίου του χίλια εξακόσια πενήντα ένα και ενταφιάστηκε κοντά στο σπήλαιό του. Από τον τάφο του άρχισε να αναβλύζει ευωδιαστό μύρο που κατέβαινε μέχρι τη θάλασσα και γιατρεύει κάθε λογής αρρώστιες. Πλήθος προσκυνητών έτρεχε να πάρει λίγο, και τα καράβια κατέφθαναν από μακριά για να το μεταφέρουν.

Με τον καιρό όμως, λόγω εδαφικών μεταβολών, ο τάφος χάθηκε και κανείς δεν τον γνώριζε πια. Δύο μοναχοί, θέλοντας κάποτε να τον ανακαλύψουν, έσκαψαν με προθυμία στην πλαγιά. Τότε όμως ένας μεγάλος βράχος κύλησε ξαφνικά από ψηλά και σύνθλιψε το πόδι του ενός αδελφού, ο οποίος έμεινε αβοήθητος και πονεμένος στον τόπο.

Ο σύντροφός του έτρεξε να φέρει ζώο και κάποιον βοηθό για να τον μεταφέρουν. Ενώ ο τραυματισμένος μοναχός κειτόταν πονεμένος, του παρουσιάστηκε ξαφνικά ο ίδιος ο Όσιος Νείλος και τον ρώτησε τι ακριβώς είχε συμβεί. Ο μοναχός εξήγησε με δάκρυα την προσπάθειά τους και το πώς τσακίστηκε το πόδι του από την πέτρα.

Τότε ο Όσιος τον επιτίμησε αυστηρά, επειδή τόλμησαν τέτοιο δύσκολο εγχείρημα χωρίς τη φανερή ευλογία του. Του είπε να μη ξαναεπιχειρήσει ποτέ έργο που ξεπερνά τις δυνάμεις του και αντιβαίνει στο θέλημα του Θεού. Έπειτα άγγιξε το χτυπημένο πόδι του και αμέσως το γιάτρεψε εντελώς.

Με μεγάλη χαρά ο αδελφός ξεκίνησε για το κελί του και συνάντησε στον δρόμο τον σύντροφό του. Του διηγήθηκε με συγκίνηση τη θαυμαστή θεραπεία και δόξασαν μαζί τον Θεό και τον Όσιο Νείλο. Από εκείνη τη στιγμή κανένας δεν τόλμησε ξανά να ενοχλήσει το τίμιο λείψανο.

Έτσι ο τάφος ξεχάστηκε για πολλά χρόνια ακόμη και έμεινε φυλαγμένος μέσα στη σιωπή της ερήμου του Άθωνα. Πέρασαν χρόνια, ώσπου το χίλια οκτακόσια δεκαπέντε ο Όσιος εμφανίστηκε σε έναν μοναχό που τον φώναζαν Αιχμάλωτο. Εκείνος βασανιζόταν από δαιμονικό πειρασμό και υπέφερε επιπλέον από βαριά κήλη που τον ταλαιπωρούσε πολύ.

Ο Άγιος του παρουσιάστηκε αρκετές φορές, τον γιάτρεψε εντελώς και του φανέρωσε προφητικά πολλά μελλούμενα γεγονότα. Του προείπε την Ελληνική Επανάσταση και τους μεγάλους κινδύνους που θα αντιμετώπιζε το Άγιον Όρος από τους Τούρκους. Έπειτα τον πρόσταξε να ανοίξει βατό μονοπάτι προς το σπήλαιο, ώστε οι μοναχοί να ανεβαίνουν εκεί για προσκύνηση και προσευχή.

Ζήτησε ακόμη να τελείται η Θεία Λειτουργία μέσα στον μικρό ναό που είχε ιδρύσει ο ίδιος. Όταν οι Πατέρες πληροφορήθηκαν την επιθυμία του, αποφάσισαν να χτίσουν καινούργιο ναό προς τιμήν του Οσίου. Κατά την εκσκαφή των θεμελίων ανακάλυψαν ξαφνικά τον χαμένο τάφο και το τίμιο λείψανο που ανέδιδε ανέκφραστη ευωδία.

Αυτό συνέβη στις επτά Μαΐου του χίλια οκτακόσια δεκαπέντε και έγινε μεγάλη χαρά σε όλη την αδελφότητα. Έτσι ο Όσιος Νείλος φανέρωσε ξανά την παρουσία του στους μοναχούς. Η είδηση της ευρέσεως διαδόθηκε γρήγορα και οι μοναχοί ενημέρωσαν αμέσως τους Πατέρες της Μεγίστης Λαύρας για τη θαυμαστή ανακάλυψη του ιερού λειψάνου.

Εκείνοι ήρθαν με βαθιά ευλάβεια και μετέφεραν το τίμιο λείψανο στη Λαύρα για μεγαλύτερη ασφάλεια και τιμή. Άφησαν όμως τμήμα από τη σιαγόνα του Αγίου μέσα στο σπήλαιο, για να το προσκυνούν όσοι ανέβαιναν εκεί με πόθο και πίστη. Ο τάφος του Οσίου βρίσκεται πίσω από το Ιερό Βήμα του νέου ναού που οικοδομήθηκε προς τιμήν του στον τόπο εκείνο.

Σώζονται ακόμη χειρόγραφοι κώδικες με προφητείες που αποδίδονται στον Όσιο Νείλο, αν και δεν φαίνεται να είναι όλες δικές του. Μέσα σε αυτές μιλάει για την αλλοίωση του κόσμου στα έσχατα χρόνια και για την έλευση του Αντιχρίστου με βαθιά συγκλονιστικά λόγια. Αν και η κυρίως μνήμη του τελείται στις δώδεκα Νοεμβρίου, ημέρα της οσιακής κοιμήσεώς του, εορτάζεται πανηγυρικά στο Άγιον Όρος σήμερα.

Ο λόγος είναι ότι ο καιρός του Μαΐου ευνοεί τη μετάβαση των προσκυνητών στο απόκρημνο σπήλαιό του. Έτσι η Εκκλησία τιμά διπλά τον μυροβλήτη ασκητή του Άθωνα.