Το θαύμα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στη Θάσο και ο Τίμιος Ήλος

Σε μια σπηλιά της βαθιάς Ποταμίας στη Θάσο, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ χτύπησε με ράβδο την πέτρα και ανέβλυσε αγίασμα που θεραπεύει ασθενείς μέχρι σήμερα. Στην ίδια νήσο φυλάσσεται και τμήμα του Τιμίου Ήλου, εκείνου που κάρφωσε τη δεξιά του Σωτήρος επάνω στον Σταυρό. Γύρω στο έτος χίλια ενενήντα μετά Χριστόν ζούσε στο νησί ένας ασκητής, ο όσιος Λουκάς, άνθρωπος αγίας ζωής και σπάνιας υπομονής.

Στην αρχή ασκήτευσε στον τόπο που ονομάζεται σήμερα του Λουκά και εκεί έχτισε μικρό ναό προς τιμήν του ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου. Έπειτα από δεκατέσσερα χρόνια, αναζητώντας μεγαλύτερη ησυχία, κατέβηκε στα σπήλαια της βαθιάς Ποταμίας, όπου βρίσκεται τώρα ο ναός του Αρχιστρατήγου. Σε αυτόν τον ερημικό τόπο πάλεψε με τους λογισμούς και τις δοκιμασίες είκοσι ολόκληρα χρόνια.

Η ζωή του ήταν μια διαρκής προσευχή και ένας αδιάκοπος αγώνας απέναντι στις δαιμονικές φαντασίες που τον ενοχλούσαν συχνά. Από αυτές τις δοκιμασίες πέρασε με βαθιά ταπείνωση και με αδιάλειπτη επίκληση του ονόματος της Παναγίας. Κατά το δέκατο έβδομο έτος της ασκήσεώς του στη βαθιά Ποταμία, ενώ προσευχόταν, παρουσιάστηκε μπροστά του ο Αρχάγγελος Μιχαήλ αστραφτερός και ολόφωτος.

Ο γέροντας τρόμαξε από την παράδοξη όψη και άρχισε να επικαλείται την Παναγία, νομίζοντας πως ήταν φάντασμα του πειρασμού. Ο Αρχιστράτηγος τον καθησύχασε και του φανέρωσε ότι ο Κύριος τον στέλνει, για να του αναγγείλει την κοίμησή του μετά από τρία χρόνια. Επειδή ο όσιος εξακολουθούσε να φοβάται, ο Αρχάγγελος χτύπησε σαν με ράβδο την απέναντι πέτρα στο όνομα της Αγίας Τριάδος.

Αμέσως ανέβλυσε άφθονο νερό μέσα από εκείνη την άγονη και σκληρή πέτρα του βουνού. Ο όσιος ζήτησε συγχώρηση για την προηγούμενη απιστία του, καθώς πολλές φορές ο διάβολος είχε προσπαθήσει να τον εξαπατήσει. Ο Αρχιστράτηγος τον πρόσταξε να πιει από εκείνο το νερό και να χτίσει εκεί ναό για ωφέλεια και θεραπεία των ασθενών.

Όταν ο Αρχάγγελος έγινε άφαντος, ο γέροντας γέμισε με χαρά ανέκφραστη και ευχαρίστησε ολόψυχα τον Θεό για τη μεγάλη του ευλογία. Ο όσιος Λουκάς έχτισε με τα ίδια του τα χέρια έναν μικρό ναό προς τιμήν του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, όπως του είχε προστάξει η ουράνια φωνή. Όσοι έπιναν από το αγίασμα και λούζονταν με αυτό θεραπεύονταν από κάθε σωματική και ψυχική ασθένεια.

Η φήμη των θαυμάτων απλώθηκε γρήγορα και έφερνε στο νησί ασθενείς από μακρινούς τόπους και απομακρυσμένες περιοχές. Μετά από τρία χρόνια ο όσιος εκοιμήθη εν ειρήνη, ακριβώς όπως είχε προαναγγείλει ο Αρχάγγελος Μιχαήλ. Ο υποτακτικός του, ονόματι Ξενοφών, αφού τον κήδευσε με ευλάβεια, αναχώρησε αργότερα για το Άγιον Όρος.

Εγκαταβίωσε στην Ιερά Μονή Φιλοθέου, όπου πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του, καθώς δεν άντεξε τη μοναξιά της ερήμου της Θάσου. Όταν ο όσιος είδε την οπτασία, βασίλευε ο Νικηφόρος ο Βοτανειάτης στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι, η ασκητική ιστορία του Λουκά συνδέθηκε από πολύ νωρίς με τη μεγάλη μονή του Άθω.

Ο τόπος εκείνος έγινε προσκύνημα για κάθε πιστό που ζητούσε παρηγοριά και θεραπεία από τον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Μετά την άλωση της Πόλης και την κατάκτηση της Θάσου από τους Αγαρηνούς, τρεις βάρβαροι ανέβηκαν με πλοιάριο στον ναό του Αρχιστρατήγου. Ο πιο θρασύς από αυτούς τόλμησε να εισέλθει μέσα και να μιάνει την πηγή του αγιάσματος.

Την ίδια στιγμή κεραυνοβολήθηκε και έπεσε νεκρός μπροστά στο ιερό, με τρόπο που φανέρωνε τη θεϊκή οργή. Οι άλλοι δύο τρομοκρατήθηκαν και κατέβηκαν στη θάλασσα, για να φύγουν με το πλοιάριό τους. Όμως η θάλασσα μαινόταν αγριεμένη και συνέτριψε το σκαρί τους κοντά στον αιγιαλό.

Τα συντρίμματα έμειναν εκεί ως μαρτυρία της τόλμης και της κακίας τους απέναντι στα ιερά. Από εκείνη τη στιγμή στέρεψε η εσωτερική πηγή και το αγίασμα μετατοπίστηκε προς την παραλία. Την επομένη ένας ιερέας, ονόματι Δημήτριος, ανέβηκε με μερικούς ασθενείς, για να λειτουργήσει για χάρη της υγείας τους.

Όταν είδε τον νεκρό Αγαρηνό μέσα στον ναό και την πηγή ξερή, φοβήθηκε υπερβολικά μαζί με τους ανθρώπους που τον συνόδευαν. Έμειναν πλάι στο ιερό σπίτι και περίμεναν με αγωνία την ανατολή της ημέρας. Εκείνη τη νύχτα ο Αρχάγγελος Μιχαήλ παρουσιάστηκε στον ιερέα και τον πρόσταξε να βγάλει έξω το ακάθαρτο σώμα από τον ναό.

Του είπε ακόμη να πάρει τους ασθενείς και να κατέβει μαζί τους στον αιγιαλό της θάλασσας. Όπου θα έβλεπαν φως μέσα σε σπήλαιο, εκεί θα έπρεπε να εισέλθουν και να λουστούν οι άρρωστοι. Ο ιερέας έκανε αγρυπνία και την αυγή εκτέλεσε με ακρίβεια όσα του πρόσταξε ο Αρχιστράτηγος.

Κατεβαίνοντας στην παραλία, είδαν σε ένα στενό σπήλαιο φως μεγάλο που έλαμπε μέσα στο σκοτάδι. Φοβισμένοι έκραζαν το «Κύριε ελέησον» και επικαλούνταν τη βοήθεια του Αρχιστρατήγου. Όταν το φως σηκώθηκε με θαυμαστό τρόπο, πλησίασαν και ένιωσαν ευωδία πολλή να ξεχύνεται.

Επειδή η είσοδος ήταν στενή και έμπαιναν γονατιστοί, ο τόπος ονομάστηκε από τότε «Γοναταί». Οι ασθενείς λούστηκαν και θεραπεύτηκαν, και έκτοτε όσοι προσέρχονται με ευλάβεια και πίστη λαμβάνουν ίαση. Το αγίασμα αυτό είναι το ίδιο που ανέβλυσε κάποτε μπροστά στον όσιο Λουκά μέσα στον αρχαίο ναό.

Σχετικά με τον Τίμιο Ήλο, η ιστορία ξεκινά από την Ιερά Μονή Φιλοθέου του Αγίου Όρους. Ο ευσεβής αυτοκράτορας Νικηφόρος ο Βοτανειάτης είχε αφιερώσει με χρυσόβουλο τμήμα από το καρφί που στήλωσε τη δεξιά του Σωτήρος στον Σταυρό. Στα δύσκολα χρόνια της δουλείας, οι πατέρες της μονής στενοχωρούνταν από τους βαρύτατους φόρους των Αγαρηνών.

Αποφάσισαν να στείλουν τον ιερομόναχο Γαβριήλ μαζί με δύο αδελφούς στη Βλαχία, ζητώντας βοήθεια από τους φιλόχριστους ηγεμόνες της. Μαζί τους έδωσαν τον Τίμιο Ήλο και τμήμα λειψάνου του αγίου Παντελεήμονος για μεγαλύτερη ασφάλεια. Μπήκαν λοιπόν σε πλοίο και ξεκίνησαν για την Κωνσταντινούπολη, ώστε να πάρουν πατριαρχικά συστατικά γράμματα.

Όμως, μετά από πλεύση πέντε μιλίων, ξέσπασε σφοδρός άνεμος που τους έσπρωξε προς τη Θάσο. Παρασύρθηκαν βίαια από τα κύματα και έφτασαν μισοπεθαμένοι στη βαθιά Ποταμία, στο μετόχι της μονής. Εκεί ανέβηκαν στο μετόχι κοντά στον ναό του Αρχιστρατήγου και άναψαν φωτιά για να ζεσταθούν μετά την περιπέτεια.

Εκείνη τη νύχτα έφτασαν θαλασσοπειρατές που είδαν το πλοίο τραβηγμένο και τα φώτα στο μετόχι. Όρμησαν ξαφνικά και φόνευσαν με αγριότητα όλους τους μοναχούς και τους ναύτες που βρίσκονταν εκεί. Καθώς οι βάρβαροι βασάνιζαν τους πατέρες ζητώντας χρήματα, κάποιος πρόλαβε και έκρυψε στον τοίχο του ναού το ασημένιο κιβώτιο.

Μέσα σε αυτό φυλάσσονταν ο Τίμιος Ήλος και το άγιο λείψανο του αγίου Παντελεήμονος. Οι ληστές έκαψαν τον ναό και τα κτίσματα, αλλά το ιερό κιβώτιο έμεινε κρυμμένο και ασύλητο. Πέρασαν χρόνια, ώσπου κάποιος Ιωάννης έπασχε από βαριά αρρώστια που δεν θεραπευόταν με τίποτε.

Στον ύπνο του παρουσιάστηκε ο Αρχάγγελος Μιχαήλ και τον προέτρεψε να πάει στο αγίασμα των Γοναταίων. Οι συγγενείς του τον μετέφεραν αμέσως εκεί, λούστηκε με ευλάβεια και θεραπεύτηκε τελείως από την ασθένειά του. Από ευγνωμοσύνη αποφάσισε να ανεγείρει εκ νέου τον ερειπωμένο ναό του Αρχιστρατήγου.

Όταν οι οικοδόμοι καθάριζαν τους τοίχους για τα θεμέλια, βρήκαν εκεί κρυμμένο το ιερό κιβώτιο. Οι εργάτες λογάριασαν να κρύψουν την ασημένια θήκη και να παραδώσουν μόνο το λείψανο στον πνευματικό Θεωνά Φιλοθεΐτη. Τον Τίμιο Ήλο, που βρισκόταν μέσα σε ξύλινο σταυρό, τον ακούμπησαν πάνω σε μια αγριελιά κοντά στον ναό του Αρχιστρατήγου.

Όμως δαιμονίστηκαν και τρόμαξαν από τη δίκαιη τιμωρία, οπότε τελικά παρέδωσαν και το αργυρό κιβώτιο. Τον Τίμιο Ήλο όμως τον ξέχασαν εντελώς πάνω στο δέντρο, σαν να μην τον είχαν δει ποτέ. Στον τόπο εκείνο ζούσε ένας βοσκός, ονόματι Γεώργιος, που είχε μάντρα κοντά στην αγριελιά.

Κάθε νύχτα έβλεπε ένα φως σαν αστέρι να λάμπει πάνω στο δέντρο, ενώ την ημέρα δεν διέκρινε τίποτε. Μια νύχτα πήρε τον γιο του και πλησίασαν, αλλά από τον φόβο δεν τόλμησαν να ανέβουν. Έτρεξαν στο χωριό του Θεολόγου και διηγήθηκαν τα όσα είδαν στον πνευματικό Θεωνά.

Εκείνος συμπέρανε ότι ο Τίμιος Ήλος βρισκόταν εκεί επάνω στο δέντρο και ξεκίνησε αμέσως. Όντως βρήκαν τον σταυρό και μέσα του τον Τίμιο Ήλο του Σωτήρος. Πήραν τα ιερά με ευλάβεια και τα μετέφεραν με λιτανεία στο χωριό του Θεολόγου.

Οι κάτοικοι βγήκαν σε υπάντηση και τα κατέθεσαν στο ευκτήριο του μετοχίου της μονής Φιλοθέου. Πολλά και ανέκφραστα θαύματα έγιναν τότε με τη χάρη του Τιμίου Ήλου του Σωτήρος. Οι πατέρες της μονής έγραψαν στον Θεωνά να επιστρέψει τον Τίμιο Ήλο στο Άγιον Όρος.

Όμως ο Αρχάγγελος Μιχαήλ παρουσιάστηκε στον ηγούμενο και τον πρόσταξε να τον επιστρέψει στη Θάσο. Ο ηγούμενος καθυστερούσε και προστάχθηκε ξανά πιο αυστηρά, ώσπου τελικά ο Τίμιος Ήλος εξαφανίστηκε θαυματουργικά από το σκευοφυλάκιο. Ο βοσκός Γεώργιος είδε πάλι το λαμπερό φως πάνω στην αγριελιά και ειδοποίησε τον πνευματικό.

Ήλθαν με λιτανεία, παρέλαβαν τον Τίμιο Ήλο και τον εναπέθεσαν στο ευκτήριο του μετοχίου. Αργότερα ο ιερέας Αναστάσιος από το χωριό των Βουλγάρων, ασθενώντας βαριά, επικαλέστηκε τη δύναμή του και θεραπεύτηκε αμέσως. Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης κατασκεύασε την εικόνα του Αρχιστρατήγου και τοποθέτησε μέσα της το ιερό τμήμα.

Επειδή ο Τίμιος Ήλος βρέθηκε για δεύτερη φορά τη λαμπροφόρο Δευτέρα του Πάσχα, καθιερώθηκε τότε η ετήσια πανήγυρη. Από την κώμη του Θεολόγου οι πιστοί κατεβαίνουν από την προηγούμενη εσπέρα με κοινή λιτανεία και δέηση. Φτάνουν στον ναό του Αρχιστρατήγου, τελούν την αγρυπνία και την Τρίτη της Διακαινησίμου γίνεται η θεία λειτουργία.

Έτσι μέχρι σήμερα τιμάται η ανάμνηση του θαύματος, μαζί με την εύρεση του Τιμίου Ήλου του Σωτήρος. Αδελφοί χριστιανοί, ακούσατε σύντομα τα θαυμάσια του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που τέλεσε σε αυτό το ευλογημένο νησί. Ο Θεός μάς έστειλε τον Αρχιστράτηγό του ως βοηθό και προστάτη, για να ζούμε σύμφωνα με το θέλημά του.

Πρέπει λοιπόν να εορτάζουμε όχι με άσεμνα τραγούδια και μανιώδεις χορούς, που αρέσουν στους ειδωλολάτρες. Ας πανηγυρίζουμε με αγγελικές υμνωδίες και εκκλησιαστικά άσματα, καθώς διδάσκει ο απόστολος Ιάκωβος. Όταν μετανοούμε και αφήνουμε τα κακά έργα, τότε ο Αρχάγγελος μάς χαρίζει ίαση και υγεία.

Ω μέγιστε Αρχιστράτηγε του Θεού, επισκίασέ μας με τη χάρη σου και αξίωσέ μας της βασιλείας των ουρανών. Αμήν.