Οι Νεοφανείς Μάρτυρες Ραφαήλ, Νικόλαος και Ειρήνη της Λέσβου

Το χίλια εννιακόσια πενήντα εννέα, ένας εργάτης σε ένα ξωκλήσι κοντά στη Θέρμη της Μυτιλήνης ξέθαψε άγνωστα οστά και τα πέταξε με χλεύη κάτω από ένα δέντρο. Την ίδια στιγμή τα χέρια του παρέλυσαν και τα κούνησε ξανά μόνο αφού έκανε τον σταυρό του, ύστερα από είκοσι επτά χρόνια απιστίας. Λίγο αργότερα είδε ο ίδιος κοντά στον ναό τη μορφή του αγίου που μόλις είχε αποκαλυφθεί.

Από εκείνη την ώρα μεταστράφηκε ολόψυχα και έγινε φλογερός κήρυκας της χάριτος του νεοφανούς μάρτυρα της Λέσβου. Η γυναίκα του υπήρξε επίσης μάρτυρας αυτών των γεγονότων με τη δική της εμπειρία. Είχε δει εκεί, πριν χτιστεί το παρεκκλήσι, έναν ψηλό ιερομόναχο που στεκόταν κοντά στα ερείπια.

Ο σύζυγός της τότε την είχε μαλώσει και της είχε πει να μην πιστεύει σε τέτοια οράματα και φαντασίες. Έπειτα ο άγιος εμφανίστηκε πολλές φορές, στον ύπνο και στον ξύπνιο, σε γυναίκες ευλαβείς του χωριού. Παρουσιάστηκε ακόμη σε παιδιά και σε άντρες, άλλοτε σιωπηλός με άμφια λειτουργικά και άλλοτε με το μοναχικό του σχήμα.

Σε κάποιους φανέρωσε καθαρά το όνομά του λέγοντας πως ονομάζεται Ραφαήλ και ζήτησε να τιμηθεί η μνήμη του. Ο άγιος Ραφαήλ έζησε τον δέκατο πέμπτο αιώνα, τα χρόνια που έπεφτε η Κωνσταντινούπολη στους Τούρκους. Καταγόταν από το νησί της Ιθάκης και στο άγιο βάπτισμα έλαβε το όνομα Γεώργιος από τους ευσεβείς γονείς του.

Έλαβε εξαιρετική μόρφωση, τόσο χριστιανική όσο και κοσμική, και αργότερα έγινε μοναχός με το όνομα Ραφαήλ. Χειροτονήθηκε ιερέας, τιμήθηκε αρχιμανδρίτης και πρωτοσύγκελλος, και στάλθηκε σε αποστολή στη Γαλλία, στην πόλη Μορλέ. Εκεί συνδέθηκε στενά με τον διάκονο Νικόλαο, ο οποίος έγινε συνεργάτης και πνευματικό του παιδί για πάντα.

Μετά την άλωση κατέφυγαν στη Μακεδονία και αργότερα, όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν τη Θράκη, πέρασαν στη Λέσβο. Εγκαταστάθηκαν στη Θέρμη, στο μοναστήρι της Θεοτόκου, ακριβώς εκεί που βρέθηκαν αργότερα τα ιερά λείψανα. Τη Μεγάλη Πέμπτη του χιλίου τετρακοσίου εξήντα τρία οι Τούρκοι όρμησαν στο μοναστήρι και συνέλαβαν τον ηγούμενο Ραφαήλ.

Τον βασάνισαν φρικτά για μέρες ολόκληρες, χωρίς να καμφθεί η πίστη του στον αναστάντα Χριστό. Την Τρίτη της Διακαινησίμου, αφού τον χτύπησαν με ρόπαλα, τον έσυραν από τα γένια ως τους πρόποδες του λόφου. Έπειτα τον κρέμασαν σε δέντρο, του τρύπησαν τα πλευρά με λόγχες και του ξέσχισαν φρικτά τη σιαγόνα.

Το σκελετός που βρέθηκε από τον εργάτη δεν είχε σιαγόνα, και αυτή αποκαλύφθηκε λίγο πιο πέρα. Οι εμφανίσεις των αγίων πλήθαιναν και ο άγιος Νικόλαος αποκάλυψε σε πολλούς ανθρώπους τον ακριβή τόπο όπου βρισκόταν θαμμένος. Οι πιστοί δίσταζαν στην αρχή, γιατί φοβούνταν μήπως τους χλευάσουν οι άπιστοι, αν τυχόν αποτύχαινε η ανεύρεση.

Τελικά αποφάσισαν να σκάψουν και στις δεκατρείς Ιουνίου του χιλίου εννιακοσίου εξήντα βρήκαν το λείψανο του αγίου. Έμαθαν από τον ίδιο τον άγιο Ραφαήλ τις λεπτομέρειες της ζωής του πιστού του συνοδοιπόρου και μαθητή του. Ο άγιος Νικόλαος καταγόταν από τη Ράγαι της Μηδίας, μεγάλωσε όμως κοντά στην εκκλησία στη Θεσσαλονίκη.

Όταν ήρθε η ώρα του μαρτυρίου, οι Τούρκοι τον έπιασαν και τον βασάνισαν μαζί με τον γέροντά του. Πέθανε καθώς έβλεπε με τα ίδια του τα μάτια το μαρτύριο του πνευματικού του πατέρα, από καρδιακή προσβολή. Παράλληλα, σε ένα κορίτσι παρουσιάστηκε μια μικρή κόρη δώδεκα ετών με αγγελική όψη, η αγία παρθενομάρτυς Ειρήνη.

Η Παναγία αποκάλυψε σε άλλη πιστή πως η Ειρήνη ήταν η κόρη του προεστού του χωριού, του Βασιλείου. Εκείνος είχε καταφύγει στο μοναστήρι μαζί με την οικογένειά του και με άλλους κατοίκους της περιοχής, ζητώντας προστασία. Οι Τούρκοι προσπάθησαν να αποσπάσουν από τον Βασίλειο πληροφορίες για τους Χριστιανούς πολεμιστές, αλλά εκείνος δεν λύγισε ποτέ.

Τότε άρπαξαν τη μικρή Ειρήνη και, μπροστά στα μάτια των γονιών της, της έκοψαν τα δύο της χέρια με φοβερή σκληρότητα. Έπειτα την έριξαν μέσα σε ένα μεγάλο πιθάρι και άναψαν φωτιά από κάτω, και έτσι την έκαψαν ζωντανή. Στη συνέχεια κατέσφαξαν τους γονείς της και τον Θεόδωρο, τον δάσκαλο του χωριού, μαζί με άλλους Χριστιανούς.

Με νέα αποκάλυψη βρέθηκαν τα λείψανα της αγίας Ειρήνης μέσα στο πιθάρι, ακριβώς όπως είχε φανερωθεί. Κοντά στους τάφους του Ραφαήλ και του Νικολάου ήρθαν στο φως και άλλοι τάφοι μαρτύρων του ίδιου διωγμού. Ο άγιος Ραφαήλ παρουσιάστηκε σε επόμενες αποκαλύψεις περιστοιχισμένος από πλήθος αγίων μοναζουσών της παλαιάς εκείνης μονής.

Πριν από αιώνα από το δικό του μαρτύριο, στις έντεκα Μαΐου, η ηγουμένη Ολυμπιάδα και η μοναχή Ευφροσύνη κατασφάχτηκαν από Τούρκους πειρατές. Ο άγιος επέτρεψε επίσης να αποκαλυφθεί μια εικόνα του Χριστού και μια πηγή αγιάσματος. Μέσα από αυτά τα ιερά σημεία έγιναν αμέτρητα θαύματα και προσέτρεξαν χιλιάδες πιστοί από κάθε γωνιά της Ελλάδας.

Οι άγιοι όμως δεν περιορίστηκαν απλώς να γνωστοποιήσουν την ύπαρξη και τις συνθήκες του ένδοξου μαρτυρίου τους στους πιστούς. Απέδειξαν την οικειότητά τους με τον Θεό μέσα από θαύματα που, αντί να ξεθωριάζουν, πληθαίνουν διαρκώς ως σήμερα. Ο άγιος Ραφαήλ συνεχίζει να εμφανίζεται, στον ύπνο ή στον ξύπνιο, σε πολυάριθμους ανθρώπους, ευλαβείς ή αδιάφορους προς την πίστη.

Οι μαρτυρίες έρχονται από την Ελλάδα και φτάνουν ως την Αμερική και την Αυστραλία, σε κάθε ορθόδοξη κοινότητα. Θεραπεύει αρρώστους που οι γιατροί έχουν αποκαλέσει ανίατους και χαρίζει νέα ζωή σε απελπισμένες οικογένειες. Ξυπνά συνειδήσεις που έχουν βαρύνει από την αμαρτία και οδηγεί ξανά στη μετάνοια ψυχές χρόνια απομακρυσμένες.

Απαλύνει πόνους και πικρίες, στηρίζει πένθη και δοκιμασίες, και σκορπίζει παρηγοριά στους θλιμμένους πιστούς. Φανερώνει με κάθε τρόπο πως ο Κύριος δοξάζεται μέσα στους αγίους του, σήμερα όπως χθες και στους αιώνες. Η εικόνα τους ζωγραφίστηκε από τον Φώτη Κόντογλου, σύμφωνα με τις περιγραφές όσων αξιώθηκαν να τους δουν.

Η ιερή ακολουθία τους συντέθηκε από τον αείμνηστο πατέρα Γεράσιμο της σκήτης της Μικρής Αγίας Άννας στο Άγιον Όρος. Έτσι η Εκκλησία τίμησε όπως έπρεπε τους νεοφανείς αυτούς μάρτυρες, η μνήμη των οποίων εορτάζεται την Τρίτη της Διακαινησίμου.