Ο Άγιος Ιωάννης ο Προορατικός της Λυκοπόλεως

Έναν αυτοκράτορα τον προειδοποίησε ότι θα νικήσει τον Μάξιμο και τον Ευγένιο, και ο λόγος του βγήκε αληθινός μέσα στην ιστορία της αυτοκρατορίας. Πενήντα ολόκληρα χρόνια έζησε κλεισμένος σε τρία μικρά κελιά πάνω στο όρος Βόλχα, χωρίς ποτέ να βγει από εκεί. Ο όσιος Ιωάννης γεννήθηκε στην αιγυπτιακή πόλη Λυκόπολη και από μικρός έμαθε την τέχνη του ξυλουργού δίπλα στον πατέρα του.

Όταν έγινε εικοσιπέντε χρονών, αποφάσισε να αφήσει τον κόσμο και να ακολουθήσει τον μοναχικό δρόμο της ερήμου. Για δεκαπέντε χρόνια δοκίμασε τους κόπους της υπακοής σε διάφορα μοναστήρια της Αιγύπτου. Ύστερα αναζήτησε τόπο πιο ήσυχο και ανέβηκε στο όρος Βόλχα, κοντά στη Λυκόπολη, για να ζήσει ως ερημίτης.

Εκεί έχτισε τρία κελιά κάτω από την ίδια στέγη και έκλεισε μέσα τον εαυτό του για πάντα. Στο ένα κελί προσευχόταν, στο άλλο εργαζόταν με τα χέρια του και στο τρίτο έτρωγε και κοιμόταν λίγο. Δεν έβγαινε ποτέ έξω, αλλά μιλούσε με τους ανθρώπους και έπαιρνε την τροφή του από ένα μικρό παράθυρο.

Όταν συμπληρώθηκαν τριάντα χρόνια αυτής της σκληρής αποξενώσεως, ο Κύριος του χάρισε το προορατικό χάρισμα ως καρπό της ταπεινής υπομονής του. Ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος ο Μέγας τον τιμούσε σαν αληθινό προφήτη και ζητούσε τον λόγο του πριν από κάθε πόλεμο. Ο όσιος του προείπε τη νίκη εναντίον του Μαξίμου και την κατάκτηση της Γαλατίας, καθώς και τη νίκη εναντίον του Ευγενίου.

Του φανέρωσε ακόμη ότι θα τελειώσει ειρηνικά τη ζωή του και θα παραδώσει την εξουσία στους γιους του. Πριν από αυτές τις προφητείες, ένας στρατηγός είχε έρθει στο κελί του ρωτώντας αν θα νικήσει τους Αιθίοπες που απειλούσαν την πόλη Συήνη. Ο όσιος του είπε να βαδίσει άφοβα και του υποσχέθηκε τη νίκη και τις τιμές του βασιλιά.

Όλα έγιναν ακριβώς όπως τα είχε προαναγγείλει ο άγιος γέροντας. Από τότε η φήμη του απλώθηκε σε όλη την Αίγυπτο και πέρασε στα ανάκτορα της Κωνσταντινουπόλεως. Πλήθος ανθρώπων ανέβαιναν στο βουνό για να ζητήσουν τη συμβουλή και την προσευχή του.

Ακόμη και αυτοκράτορες έστελναν αγγελιοφόρους να μάθουν την έκβαση των εκστρατειών τους. Ένας χιλίαρχος παρακάλεσε κάποτε τον όσιο να επιτρέψει στη γυναίκα του να τον δει έστω και μία φορά. Ο γέροντας αρνήθηκε, γιατί ποτέ δεν είχε δεχτεί γυναικείο πρόσωπο μπροστά του ούτε καν στο παράθυρό του.

Βλέποντας όμως την πίστη της, υποσχέθηκε ότι θα της φανερωνόταν την ίδια νύχτα μέσα στον ύπνο της. Πραγματικά, η γυναίκα τον είδε στο όνειρό της και άκουσε τη φωνή του να της λέει ταπεινά πως είναι κι αυτός άνθρωπος αμαρτωλός. Όταν ξύπνησε, περιέγραψε στον άντρα της το πρόσωπο και το ένδυμα του οσίου με κάθε λεπτομέρεια.

Άλλη φορά, ένας στρατηγός με έγκυο γυναίκα ζήτησε προσευχή για την επικείμενη γέννα. Ο όσιος του είπε ότι θα γεννηθεί γιος, αλλά η μητέρα θα πεθάνει αμέσως μετά. Τον παρήγγειλε να ονομάσει το παιδί Ιωάννη και να το αφιερώσει στους μοναχούς της ερήμου όταν συμπληρώσει τα επτά του χρόνια.

Έδινε στους αρρώστους αγιασμένο λάδι και θεραπεύονταν θαυμαστά οι ασθένειές τους. Με αυτό το λάδι θεραπεύτηκε και η τυφλή σύζυγος ενός Ρωμαίου συγκλητικού, που έλαβε το φως της μετά από τρεις ημέρες χρίσεως. Έτσι δοξαζόταν ο Θεός από πολλούς ανθρώπους.

Στη νιτριώτικη έρημο επτά ασκητές αποφάσισαν να επισκεφθούν τον φημισμένο γέροντα, ανάμεσά τους και ο ιστορικός Παλλάδιος. Ο Παλλάδιος έφτασε πρώτος στη Λυκόπολη και περίμενε υπομονετικά μέχρι το Σάββατο, οπότε ο όσιος δεχόταν επισκέπτες. Όταν τον είδε, ο γέροντας τον υποδέχθηκε με χαμόγελο και τον ρώτησε αν έρχεται από τη μονή του Ευαγρίου.

Καθώς συνομιλούσαν, έφτασε ο στρατηγός Αλύμπιος και ο όσιος του αφιέρωσε αρκετή ώρα. Ο Παλλάδιος στενοχωρήθηκε και σκέφτηκε με παράπονο πως ο γέροντας τον περιφρόνησε. Ο όσιος όμως κατάλαβε αμέσως τους λογισμούς του και έστειλε τον μαθητή του Θεόδωρο να τον καθησυχάσει.

Έπειτα του εξήγησε ότι ο στρατηγός είχε ανάγκη μεγαλύτερη, γιατί ζούσε μέσα στους πειρασμούς του κόσμου. Στη συνέχεια του προφήτεψε ότι θα γίνει επίσκοπος, αν και ο ίδιος το αρνιόταν με ταπείνωση. Τρία χρόνια αργότερα, ύστερα από βαριά ασθένεια και ταξίδια σε Αλεξάνδρεια, Παλαιστίνη και Βιθυνία, ο Παλλάδιος έγινε πραγματικά επίσκοπος.

Τότε θυμήθηκε με συγκίνηση και τα άλλα λόγια του γέροντα, που είχαν αποδειχθεί προφητικά. Η ζωή του οσίου ήταν πράγματι μια ζωή θαυμαστής διοράσεως και εσωτερικής καθαρότητας. Όταν οι επτά αδελφοί ήρθαν μαζί στο κελί του οσίου, εκείνος τους δέχτηκε με πατρική στοργή και τους χαιρέτησε έναν προς έναν.

Αμέσως αναγνώρισε ανάμεσά τους έναν διάκονο που έκρυβε τον βαθμό του από ταπείνωση. Του φίλησε το χέρι μέσα από το παράθυρο και τον παρακάλεσε να μην αρνείται τη χάρη του Θεού με ψέμα. Ένας άλλος αδελφός υπέφερε από πυρετό και ο όσιος τον έχρισε με αγιασμένο λάδι, θεραπεύοντας μαζί την αρρώστια και την ολιγοπιστία του.

Ήταν τότε ενενήντα χρονών, με σώμα εξαντλημένο από τη νηστεία, χωρίς γένια από την υπερβολική άσκηση. Δεν γευόταν ποτέ ψωμί ούτε φαγητό μαγειρεμένο στη φωτιά, αλλά μόνο λίγους ξηρούς καρπούς μετά τη δύση του ηλίου. Με ταπείνωση τους ρώτησε γιατί ήρθαν από τόσο μακριά για να δουν έναν αμαρτωλό άνθρωπο.

Τους είπε ότι άξιοι θαυμασμού είναι μόνο οι προφήτες και οι απόστολοι, των οποίων τα γραπτά διαβάζονται στις εκκλησίες. Τους παρότρυνε να μην εμπιστεύονται τους εαυτούς τους ούτε να καυχώνται για τα κατορθώματά τους. Πολλοί έφτασαν στην κορυφή της αρετής και έπεσαν στην άβυσσο εξαιτίας της υπερηφάνειας.

Η ταπείνωση είναι η πρώτη εντολή του Σωτήρα και η βάση όλης της πνευματικής ζωής. Ο γέροντας τους διηγήθηκε τότε την ιστορία ενός ασκητή που είχε ζήσει χρόνια στην έρημο και είχε αξιωθεί ουράνια τροφή. Άγγελος του έφερνε καθαρό ψωμί στο τραπέζι του, μέχρι που εκείνος υπερηφανεύτηκε και νόμισε ότι ξεπερνά τους άλλους ανθρώπους.

Σιγά σιγά οι λογισμοί του θόλωσαν, η προσευχή του έγινε χλιαρή και το ψωμί άρχισε να φαίνεται βρώμικο πάνω στο τραπέζι. Τελικά εγκατέλειψε το κελί του και πορεύτηκε προς τον κόσμο, σπρωγμένος από τα αισχρά πάθη. Έφτασε σε ένα μοναστήρι, όπου οι αδελφοί τον υποδέχθηκαν με τιμή και του ζήτησαν λόγο νουθεσίας.

Καθώς τους δίδασκε για τη νίκη κατά των δαιμόνων, συνειδητοποίησε με πόνο την πτώση του και επέστρεψε μετανοημένος στη σπηλιά του. Έπεσε στη γη με στάχτη στο κεφάλι και θρηνούσε ημέρες ολόκληρες, ώσπου άγγελος του φανέρωσε ότι ο Θεός δέχτηκε τη μετάνοιά του. Έκτοτε όμως δεν λάμβανε πια ουράνιο ψωμί, αλλά εργαζόταν με τα χέρια του για το ψωμί του.

Είπε ακόμη για έναν νέο που μετανόησε για τις πολλές αμαρτίες του και κλείστηκε σε έναν τάφο, όπου τον χτυπούσαν δαίμονες. Με δάκρυα και υπομονή τους νίκησε και έγινε για όλους παράδειγμα ζωντανής μετάνοιας. Έτσι η ταπείνωση φέρνει τη σωτηρία.

Ο όσιος Ιωάννης παρότρυνε τους αδελφούς να αγαπούν τη σιωπή και τη συνεχή θεωρία του Θεού. Τους έλεγε ότι όποιος παραδίδεται στις μέριμνες του κόσμου δεν μπορεί να βλέπει τον Θεό με τα πνευματικά μάτια της ψυχής. Όποιος όμως αποσπά τον νου του από κάθε γήινο πράγμα, αξιώνεται γνώση μυστηρίων και θεϊκών αποκαλύψεων.

Τους δίδαξε ότι μερικές φορές οι δαίμονες έρχονται με μορφές ωραίες, υποκρινόμενοι ακόμη και αγγέλους ή βασιλιάδες. Ο ίδιος είχε δεχθεί παρόμοιο πειρασμό, όταν παρουσιάστηκε εμπρός του ένας ψεύτικος βασιλιάς με πύρινο άρμα και ζητούσε προσκύνηση. Ο όσιος όμως απάντησε ταπεινά ότι ένας μόνο είναι ο Κύριος και Βασιλιάς του, ο Ιησούς Χριστός.

Οι δαίμονες εξαφανίστηκαν αμέσως, ντροπιασμένοι από την παρρησία της πίστεώς του. Τους δίδασκε ακόμη να σηκώνουν τα χέρια τους σε προσευχή κάθε φορά που έβλεπαν παράξενη μορφή ή άκουγαν φωνή ύποπτη. Η προσευχή διώχνει τα φαντάσματα και αποκαλύπτει την αλήθεια στους καθαρούς.

Τους έλεγε ότι αξιέπαινος είναι κι εκείνος που ζει μέσα στον κόσμο και ασκεί τις αρετές της φιλοξενίας, της ελεημοσύνης και της πραότητας. Πολύ ανώτερος όμως είναι ο μοναχός που εγκαταλείπει τα φθαρτά και κρέμεται ολόκληρος από τον ουρανό. Έτσι σφράγιζε κάθε διδαχή με την προσωπική του εμπειρία.

Όλα αυτά τα λόγια ο όσιος Ιωάννης τα έλεγε με τη γλυκύτητα ενός πατέρα προς τα παιδιά του. Με τις διδαχές και το παράδειγμά του οδήγησε αμέτρητες ψυχές στη σωτηρία και τη μετάνοια. Έγινε φωτεινός οδηγός για μοναχούς, λαϊκούς, στρατιωτικούς και αυτοκράτορες της εποχής του.

Πενήντα ολόκληρα χρόνια έμεινε κλεισμένος στα τρία κελιά του, χωρίς να αγγίξει ποτέ νόμισμα ούτε να δει ανθρώπινο πρόσωπο γυναίκας. Ποτέ δεν τον είδε κανείς να τρώει ή να πίνει, ούτε αυτός είδε άλλον σε αυτή του την κατάσταση. Όταν έφτασε στα ενενήντα του χρόνια, πλησίαζε η μακάρια κοίμησή του και την αισθάνθηκε από πριν.

Παρήγγειλε στους μαθητές του να μην έρθουν κοντά του για τρεις ολόκληρες ημέρες, αφήνοντάς τον μόνο με τον Θεό του. Όταν συμπληρώθηκαν οι τρεις ημέρες, οι αδελφοί ανέβηκαν στο κελί του γέροντα με δέος και προσευχή. Τον βρήκαν γονατιστό, στη στάση της προσευχής, με την ψυχή του ήδη να έχει αναχωρήσει προς τον Κύριο.

Έτσι παρέδωσε το πνεύμα του στον Θεό το έτος τριακόσια ενενήντα πέντε μετά τη γέννηση του Χριστού. Η μνήμη του τιμάται στις είκοσι επτά του μηνός Μαρτίου από όλη την Εκκλησία. Αιωνία του η μνήμη και η ευλογία.