Ο Ευαγγελισμός της Υπεραγίας Θεοτόκου

Στις είκοσι πέντε Μαρτίου, λίγο μετά την εαρινή ισημερία, η Εκκλησία γιορτάζει τη στιγμή που ο Θεός κατέβηκε στη μήτρα μιας Παρθένου. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ στάθηκε στη Ναζαρέτ μπροστά στη Μαρία και ανήγγειλε τη σύλληψη του Σωτήρα του κόσμου. Η ημέρα αυτή θεωρείται από την αρχαία παράδοση ίδια με την ημέρα της πτώσης του Αδάμ μέσα στον Παράδεισο.

Όπως η ανθρώπινη φύση είχε πληγωθεί τότε μέσα στον Μάρτιο, έτσι έπρεπε και η θεραπεία της να συντελεστεί την ίδια εποχή του χρόνου. Η άνοιξη του κόσμου γινόταν τώρα και άνοιξη της σωτηρίας, μέσα από την υπακοή της Παρθένου. Ο άγιος Ειρηναίος ο Λυωνείας τονίζει την αντιστροφή ανάμεσα στην Εύα και τη Μαρία με μεγάλη σαφήνεια.

Η Εύα παρασύρθηκε από τα λόγια ενός αγγέλου και απομακρύνθηκε από τον Θεό μέσα από την παρακοή της. Η Μαρία δέχτηκε το μήνυμα ενός αγγέλου και κράτησε τον Θεό μέσα της χάρη στην υπακοή της. Έτσι, η παρακοή μιας παρθένου εξισορροπήθηκε από την υπακοή μιας άλλης παρθένου.

Η ανθρωπότητα, που είχε υποταχθεί στον θάνατο μέσα από μια κοπέλα, ελευθερώθηκε ξανά μέσα από μια άλλη κοπέλα. Ο Θεός είχε ετοιμάσει σιγά σιγά την ανθρωπότητα από γενιά σε γενιά για το μέγα μυστήριο της ενσάρκωσης του Λόγου. Μέσα στους αιώνες προετοίμαζε μια Μητέρα, της οποίας η ψυχή θα ήταν στολισμένη με όλες τις αρετές και την καθαρότητα.

Η Παναγία γεννήθηκε από τους δίκαιους Ιωακείμ και Άννα, μετά από πολλή προσευχή και νηστεία των γονιών της. Όταν ήταν ακόμη μικρό κορίτσι, οι γονείς της την έταξαν και την αφιέρωσαν στον ναό του Σολομώντα. Εκεί έζησε μέσα στα Άγια των Αγίων από τη μικρή της ηλικία και διάβαζε καθημερινά τις θείες Γραφές.

Σύμφωνα με την παράδοση των Πατέρων, διάβαζε συχνά την προφητεία του Ησαΐα για τη Δέσποινα που θα γεννούσε τον Εμμανουήλ. Φλεγόταν από επιθυμία να δει εκείνη την παρθένο και να γίνει, αν ήταν δυνατόν, η τελευταία της υπηρέτρια. Όταν στάθηκε μια νύχτα στην προσευχή της, την περιέλουσε ένα φως ασυνήθιστο μέσα στο ιερό.

Μέσα από εκείνο το φως ακούστηκε φωνή που της φανέρωσε πως η ίδια θα γεννούσε τον Υιό του Θεού. Όταν η Παναγία έφτασε στα δεκατέσσερα χρόνια της, οι ιερείς αναζητούσαν τρόπο να της εξασφαλίσουν προστάτη και φύλακα της παρθενίας της. Ο αρχιερέας Ζαχαρίας συγκέντρωσε δώδεκα άντρες από τη γενιά του Δαβίδ και έβαλε τις ράβδους τους μέσα στο ιερό.

Όταν τις πήραν ξανά την επομένη, η ράβδος του δικαίου Ιωσήφ είχε ανθίσει με τρόπο θαυμαστό. Πάνω στη ράβδο αυτή κάθισε και ένα περιστέρι, που φανέρωσε καθαρά την επιλογή του Θεού. Έτσι η Παναγία παραδόθηκε στον Ιωσήφ όχι για σαρκικό γάμο, αλλά για να φυλάει την παρθενία της.

Στο σπίτι του δικαίου Ιωσήφ η Παναγία συνέχισε τη ζωή που είχε μάθει μέσα στον ναό. Περνούσε τις ώρες της με νηστεία, σιωπή, προσευχή και ανάγνωση των ιερών βιβλίων. Συναναστρεφόταν ελάχιστα με ανθρώπους, και μόνο όταν υπήρχε πραγματική ανάγκη.

Έξι μήνες μετά τη σύλληψη του Ιωάννη του Προδρόμου από τη στείρα Ελισάβετ, έφτασε η ώρα του μεγάλου μυστηρίου. Ο Θεός έστειλε τον Αρχάγγελο Γαβριήλ, που στέκεται κοντά στον θρόνο του, για να φέρει το μήνυμα της σωτηρίας στην ταπεινή κόρη της Ναζαρέτ. Ο Αρχάγγελος ήρθε στη Γαλιλαία, σε μια πόλη που οι Ιουδαίοι περιφρονούσαν και θεωρούσαν ασήμαντη ανάμεσα στις άλλες.

Ο Θεός όμως διάλεξε αυτό το ταπεινό μέρος, ακριβώς για να δείξει ότι κατεβαίνει στους ταπεινούς και όχι στους υπερήφανους. Ο Γαβριήλ μπήκε σιγά στο σπίτι της Παρθένου και τη χαιρέτησε με λόγια γεμάτα φως και χαρά. «Χαίρε, Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου, ευλογημένη συ εν γυναιξί», της είπε με βαθύ σεβασμό.

Η Παναγία ταράχτηκε από τον χαιρετισμό και αναρωτήθηκε τι σήμαινε ένα τέτοιο μήνυμα του Θεού. Δεν φοβήθηκε τον άγγελο, γιατί στον ναό είχε συνηθίσει τη συντροφιά των ουράνιων δυνάμεων. Παραξενεύτηκε όμως που της μιλούσε σαν να ήταν ανάμεσα στις παντρεμένες γυναίκες.

Ο Γαβριήλ της είπε να μη φοβάται, γιατί βρήκε χάρη μεγάλη ενώπιον του Θεού. Της φανέρωσε ότι θα γεννούσε γιο, που θα έπαιρνε το όνομα Ιησούς και θα ονομαζόταν Υιός του Υψίστου. Της είπε πως η βασιλεία του θα ήταν αιώνια και δεν θα είχε ποτέ τέλος μέσα στους αιώνες.

Η Παναγία άκουγε με σεβασμό, αλλά αναζητούσε να καταλάβει τον τρόπο της θείας αυτής σύλληψης. Τότε η Παρθένος ρώτησε με σύνεση τον άγγελο πώς θα γινόταν αυτό, αφού η ίδια δεν γνώριζε άνδρα. Δεν αμφέβαλλε για τον λόγο του Θεού όπως ο Ζαχαρίας, αλλά ζητούσε να μάθει τον τρόπο του μυστηρίου.

Ο Γαβριήλ της εξήγησε πως το Πνεύμα το Άγιο θα ερχόταν επάνω της και η δύναμη του Υψίστου θα την επισκίαζε. Της θύμισε ακόμη τη συγγενή της Ελισάβετ, που είχε συλλάβει υιό σε προχωρημένη ηλικία, παρά τη φυσική στειρότητά της. Όπου θέλει ο Θεός, νικάται η τάξη της φύσης και γίνονται όλα δυνατά μπροστά στη δύναμή του.

Η Παναγία έσκυψε το βλέμμα της προς τη γη και ένωσε ολόκληρη τη θέλησή της με το θέλημα του Θεού. «Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου», αποκρίθηκε με βαθιά ταπείνωση. Με τα λόγια αυτά δέχτηκε εκούσια όλη η ανθρώπινη φύση τη χάρη του Θεού.

Την ίδια στιγμή συντελέστηκε στην άχραντη μήτρα της η ασύλληπτη σύλληψη του Σωτήρα. Ο Υιός του Θεού έγινε υιός του ανθρώπου, ένα πρόσωπο σε δύο φύσεις. Έτσι η Παρθένος έγινε αληθινά Μητέρα του Θεού και πηγή της σωτηρίας μας.

Το μυστήριο της ενσάρκωσης ήταν κρυμμένο πριν από όλους τους αιώνες, ακόμη και από τους αγγέλους του ουρανού. Δεν ήταν μόνο έργο του Πατρός που ευδόκησε, του Υιού που κατέβηκε και του Πνεύματος που επισκίασε την Παρθένο. Ο Θεός θέλησε να περιμένει την ελεύθερη συγκατάθεση εκείνης που διάλεξε ανάμεσα σε όλες τις γυναίκες.

Η σωτηρία του ανθρώπινου γένους έγινε έτσι κοινό έργο της βουλής του Θεού και της πίστης του ανθρώπου. Ο άγιος Φιλάρετος της Μόσχας τόνισε πως ο λόγος του πλάσματος κατέβασε τον Πλάστη μέσα στον κόσμο. Η Παναγία θα μπορούσε να αρνηθεί, εκείνη όμως δέχτηκε χωρίς κανένα παράπονο το θέλημα του Θεού.

Έτσι ο Θεός έγινε άνθρωπος, για να γίνει ο άνθρωπος κατά χάρη θεός. Η Παναγία έγινε η Νύμφη η ανύμφευτη και η πηγή όλων των αγαθών της ανακαινισμένης φύσης μας. Όλη η κτίση που υπέφερε εξαιτίας της πτώσης του ανθρώπου, περίμενε εκείνο το γεμάτο φως «γένοιτο» της Παρθένου.

Ο ουρανός και η γη γιορτάζουν σήμερα μαζί με τους ανθρώπους τη σωτηρία τους. Όλοι ψάλλουμε με χαρά μεγάλη το «Χαίρε, Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου» προς την Μητέρα του Θεού.