Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος

Σε ηλικία μόλις δεκαέξι ετών εγκατέλειψε τον πλούτο και την παιδεία του κόσμου για να ανηφορίσει στο Όρος Σινά. Εκεί, για σαράντα ολόκληρα χρόνια, έζησε μέσα σε ένα μικρό κελί, γράφοντας το βιβλίο που έμελλε να φωτίσει αιώνες μοναχών. Η τέταρτη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι αφιερωμένη στη μνήμη του οσίου Ιωάννη, του συγγραφέα της περίφημης Κλίμακος της Θείας Ανόδου.

Ο άγιος υπήρξε ηγούμενος της Μονής της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά και μέσα από το έργο του μαρτυρεί τον μεγάλο αγώνα που χρειάζεται για να εισέλθει ο άνθρωπος στη Βασιλεία του Θεού. Ο πνευματικός αγώνας του χριστιανού είναι δύσκολος, γιατί δεν στρέφεται εναντίον σαρκός και αίματος, αλλά εναντίον των αρχόντων του σκότους και των πνευμάτων της πονηρίας. Ο όσιος ενθαρρύνει τους πιστούς να μη λιποψυχούν στον δρόμο της αρετής, αλλά να βαδίζουν με υπομονή και πίστη.

Ο ίδιος ο Κύριος βεβαίωσε πως μόνον όποιος υπομείνει έως τέλους θα σωθεί από τα δεινά της παρούσας ζωής. Γι’ αυτό και η Εκκλησία προβάλλει τη μορφή του ως φωτεινό οδοδείκτη στη μέση της κατανυκτικής περιόδου της νηστείας. Ο άγιος Ιωάννης γεννήθηκε γύρω στα πεντακόσια είκοσι πέντε, παιδί ευσεβών και πλούσιων γονέων που του χάρισαν εξαιρετική παιδεία και ανατροφή.

Παρά τα πλούτη και τις σπουδές του, σε ηλικία δεκαέξι ετών αρνήθηκε τη λαμπρότητα του κόσμου και ανέβηκε στο ιερό Όρος Σινά. Εκεί υποτάχθηκε στην πνευματική καθοδήγηση του γέροντος Μαρτυρίου, ο οποίος τον γαλούχησε στη μοναχική ζωή και την υπακοή. Όταν ο νέος ασκητής έφθασε στα δεκαεννέα του χρόνια, ο σεβαστός του γέροντας εκοιμήθη εν Κυρίω.

Τότε ο Ιωάννης εισήλθε στο στάδιο της ησυχίας και επισκέφθηκε τις μοναστικές κοινότητες της Σκήτης και της Ταβέννησης στην Αίγυπτο. Από εκείνες τις φημισμένες αδελφότητες άντλησε πνευματική εμπειρία και γνώση των αρχαίων ασκητικών παραδόσεων. Στη συνέχεια αποσύρθηκε σε ένα ταπεινό κελί στη Θωλά της ερήμου του Σινά, για να ζήσει την προσευχητική του πορεία.

Ο τόπος αυτός βρισκόταν σε απόσταση περίπου δύο ωρών πεζοπορίας από τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης. Σαράντα ολόκληρα χρόνια έμεινε εκεί απομονωμένος, αφιερωμένος στη μελέτη, στη νοερά προσευχή και στον αδιάκοπο αγώνα της κάθαρσης. Έτσι ωρίμασε πνευματικά και ετοιμάστηκε για το μεγάλο έργο που του επιφύλασσε ο Θεός.

Φλεγόμενος από άρρητο πόθο για τον Θεό, ο όσιος έτρωγε όσα του επέτρεπε ο μοναχικός κανόνας, αλλά πάντοτε με μέτρο και ποτέ μέχρι κορεσμού. Με αυτόν τον τρόπο νίκησε την υπερηφάνεια και ταπείνωσε το στομάχι του, που πάντοτε ζητούσε περισσότερα από όσα χρειαζόταν. Ανέστησε το σώμα του από τη νέκρωση της αμέλειας με τη συνεχή μνήμη του θανάτου, που του υπενθύμιζε τη φθαρτή φύση.

Νίκησε επίσης την τυραννία του θυμού με το αιχμηρό σπαθί της υπακοής στους πνευματικούς του οδηγούς και πατέρες. Ποιος μπορεί να περιγράψει την πηγή των δακρύων του, που σπανίως πλέον συναντάται στις ψυχές των ανθρώπων; Κοιμόταν μόνο όσο χρειαζόταν για να μη χάνει ο νους του τη συγκέντρωση και τη νηπτική του εγρήγορση.

Πριν αναπαυθεί προσευχόταν θερμά για πολλή ώρα και συχνά έγραφε επωφελή πνευματικά κείμενα. Με αυτόν τον τρόπο υπέταξε την ακηδία, εκείνο το βαρύ πάθος που παραλύει τον ασκητή. Ολόκληρη η ζωή του υπήρξε μια αδιάλειπτη προσευχή και μια ασύγκριτη αγάπη προς τον Νυμφίο Χριστό.

Έγινε ζωντανό παράδειγμα ότι ο μοναχός μπορεί να μεταμορφώσει κάθε στιγμή της ημέρας σε λειτουργία προσευχής. Ύστερα από παράκληση του ηγουμένου Ιωάννη της Μονής Ραϊθού, ο όσιος ανέλαβε να καταγράψει την πνευματική του εμπειρία σε ένα μοναδικό βιβλίο. Έτσι γεννήθηκε η Κλίμαξ της Θείας Ανόδου, ένα έργο που γρήγορα έγινε αναντικατάστατος οδηγός κάθε ασκητικής ψυχής.

Αφού έζησε βίο θεάρεστο και κατέλιπε στην Εκκλησία αυτόν τον πολύτιμο πνευματικό θησαυρό, ο άγιος εκοιμήθη εν Κυρίω. Ήταν τότε γύρω στα εβδομήντα πέντε του χρόνια και η κοίμησή του τοποθετείται περίπου στα εξακόσια τρία μετά Χριστόν. Η μνήμη του τιμάται επίσης την τριακοστή του μηνός Μαρτίου, εκτός από την τέταρτη Κυριακή των Νηστειών.

Στην ιερή του εικόνα υπάρχει επιγραφή παρμένη από τον έβδομο λόγο της Κλίμακος, που μιλά για το χάρισμα της κατανύξεως. Λέει πως η κατάνυξη είναι μια διαρκής δοκιμασία της συνειδήσεως, η οποία ψύχει τη φλόγα της καρδιάς μέσω της εσωτερικής εξομολογήσεως. Η εξομολόγηση αυτή είναι μια λήθη της φυσικής ανάγκης, αφού κάποιος εξαιτίας της ξέχασε ακόμη και να φάει το ψωμί του.

Με τέτοιους λόγους ο όσιος αποτυπώνει σε λίγες γραμμές το βάθος της μετανοίας. Έμεινε στους αιώνες δάσκαλος της σωτηρίας και πρότυπο τέλειας αφιερώσεως στον Θεό.