Οι Σαράντα Μάρτυρες της Σεβαστείας

Σαράντα νέοι στρατιώτες, διαλεγμένοι από το πιο επίλεκτο τάγμα του αυτοκρατορικού στρατού, στάθηκαν ολόγυμνοι μέσα σε παγωμένη λίμνη μια χειμωνιάτικη νύχτα. Στην όχθη μάλιστα τους περίμενε ζεστό λουτρό, ως δόλωμα για όποιον θα λύγιζε. Ζούσαν στα χρόνια του σκληρού αυτοκράτορα Λικινίου, ο οποίος πήρε ίση εξουσία από τον Μέγα Κωνσταντίνο και έπειτα έβγαλε τη μάσκα του.

Όταν διέκοψε τη συμφωνία τους, εξαπέλυσε αμείλικτο διωγμό κατά των χριστιανών σε όλες τις επαρχίες του. Στην Καππαδοκία και τη Μικρή Αρμενία κυβερνούσε ο Αγρικόλας, ένας από τους πιο φανατικούς εκτελεστές των διαταγμάτων. Στη Σεβάστεια έδρευε το δεύτερο αυτοκρατορικό τάγμα, που το ονόμαζαν Κεραυνοφόρο, υπό τη διοίκηση του δούκα Λυσία.

Σαράντα στρατιώτες αυτού του τάγματος, νέοι στην ηλικία, γενναίοι και βραβευμένοι για τις υπηρεσίες τους, αρνήθηκαν να θυσιάσουν στα είδωλα της αυτοκρατορίας. Είχαν διαφορετική καταγωγή ο καθένας, όμως η πίστη και η αγάπη τους ένωσαν σαν να ήταν ένας άνθρωπος. Παρουσιάστηκαν ένας ένας μπροστά στον κυβερνήτη, σαν αθλητές που μπαίνουν στο στάδιο, και ομολόγησαν με θάρρος ότι ήταν χριστιανοί.

Ο Αγρικόλας στην αρχή προσπάθησε με γλυκόλογα να τους μεταπείσει και τους υποσχέθηκε προνόμια από τον αυτοκράτορα. Οι μάρτυρες όμως απάντησαν με ένα στόμα ότι, αν αγωνίστηκαν με ανδρεία για τον επίγειο βασιλιά, με πολύ μεγαλύτερο ζήλο θα αγωνίζονταν τώρα για τον Βασιλιά του σύμπαντος. Στη φυλακή έπεσαν στα γόνατα και παρακάλεσαν τον Κύριο να τους κρατήσει σταθερούς στην αληθινή πίστη.

Καθώς ξημέρωνε με ψαλμωδίες, ο ίδιος ο Χριστός παρουσιάστηκε και τους είπε ότι καλά άρχισαν, μα τον στέφανο θα τον πάρει μόνο όποιος υπομείνει ως το τέλος. Το πρωί τους οδήγησαν ξανά μπροστά στον κυβερνήτη, και ο Κάνδιδος αποκάλυψε με παρρησία την ψεύτικη καλοσύνη του. Έπειτα από επτά μέρες έφτασε στη Σεβάστεια ο δούκας Λυσίας και τους έβγαλαν μπροστά του.

Ο Κυρίων έδινε θάρρος στους συντρόφους του και τους θύμιζε ότι είχαν τρεις αντιπάλους, τον διάβολο, τον Λυσία και τον Αγρικόλα. Σαράντα στρατιώτες του Χριστού δεν φοβούνταν τίποτε, αρκεί να έμεναν ενωμένοι μέχρι το τέλος. Όταν τους είδε αμετακίνητους, ο Λυσίας διέταξε τους άλλους στρατιώτες να τους χτυπήσουν με πέτρες και να τους σπάσουν τα δόντια.

Καθώς όμως όρμησαν να τους λιθοβολήσουν, μια θεϊκή δύναμη τους θόλωσε τα μάτια και άρχισαν να χτυπούν ο ένας τον άλλον. Έξαλλος από τον θυμό του, ο Λυσίας άρπαξε μια πέτρα και τη σφενδόνισε εναντίον των μαρτύρων, μα η πέτρα βρήκε τον Αγρικόλα και τον τραυμάτισε βαριά στο πρόσωπο. Τη νύχτα τους έκλεισαν πάλι στη φυλακή, ώσπου να αποφασίσουν για το νέο τους μαρτύριο.

Ο κυβερνήτης συγκέντρωσε όλη του τη φαντασία και πρόσταξε να τους γυμνώσουν και να τους ρίξουν στην παγωμένη λίμνη κοντά στην πόλη, να πεθάνουν με φρικτό μαρτύριο από το κρύο. Για να σπάσει η αντοχή τους, έστησε δίπλα στη λίμνη ένα ζεστό λουτρό, ως τελευταίο πειρασμό για όποιον θα λύγιζε. Μόλις άκουσαν την απόφαση, οι μάρτυρες ενθάρρυναν ο ένας τον άλλον με λόγια γεμάτα φως.

Έλεγαν να αποθέσουν με τα ρούχα και τον παλαιό άνθρωπο, και με μια νύχτα πόνου να κερδίσουν την αιώνια χαρά κοντά στον Αβραάμ. Έδιναν κουράγιο ο ένας στον άλλον και στάθηκαν ως ένας μέσα στο παγωμένο νερό, υπομένοντας όλη τη νύχτα τον σκληρό βοριά εκείνης της περιοχής. Παρακαλούσαν τον Κύριο να βγουν και οι σαράντα νικητές μαζί, να μη λείψει κανείς από τον ιερό αυτό αριθμό της πληρότητας.

Καθώς προχωρούσε η νύχτα, τα σώματά τους άρχισαν να παγώνουν και η κυκλοφορία του αίματος αργούσε επώδυνα. Ένας από αυτούς, λυγισμένος από τον πόνο, εγκατέλειψε τη λίμνη και έτρεξε στο ζεστό λουτρό. Η απότομη όμως αλλαγή της θερμοκρασίας τον σκότωσε επί τόπου και έχασε τον στέφανο της νίκης.

Οι άλλοι τριάντα εννέα, πληγωμένοι από την απώλεια του συντρόφου, διπλασίασαν τις προσευχές τους. Ξαφνικά ένα δυνατό φως έσχισε τον ουρανό και κατέβηκε πάνω στη λίμνη, ζεσταίνοντας τους μάρτυρες. Άγγελοι κατέβηκαν και τοποθέτησαν λαμπρά στεφάνια στα κεφάλια των τριάντα εννέα αγίων.

Μπροστά στο θαύμα, η συνείδηση ενός φύλακα με το όνομα Αγλάιος φωτίστηκε από την πίστη. Έβλεπε ένα στεφάνι να αιωρείται μετέωρο, σαν να περίμενε κάποιον να συμπληρώσει τον αριθμό των εκλεκτών. Ο Αγλάιος ξύπνησε τους συντρόφους του στα όπλα, πέταξε τα ρούχα του και βούτηξε χωρίς δισταγμό στην παγωμένη λίμνη, φωνάζοντας ότι και αυτός ήταν χριστιανός.

Το πρωί, μόλις έμαθε ο Αγρικόλας το γεγονός, διέταξε να βγάλουν τους αγίους από τη λίμνη και να τους θανατώσουν συντρίβοντας τα σκέλη τους. Καθώς τους έσερναν προς το τελευταίο μαρτύριο, οι ένδοξοι αθλητές έψαλλαν ότι πέρασαν μέσα από τη φωτιά και το νερό και ο Κύριος τους έβγαλε σε τόπο αναψυχής. Φόρτωσαν τα σώματα σε μια άμαξα για να τα ρίξουν στη φωτιά.

Πρόσεξαν όμως ότι ο νεότερος από όλους, ο Μελίτων, ανέπνεε ακόμη, και τον άφησαν στην άκρη με την ελπίδα ότι θα αρνιόταν την πίστη. Η μητέρα του όμως, που παρακολουθούσε όλο το μαρτύριο, σήκωσε το παιδί της στα χέρια και το έβαλε η ίδια πάνω στην άμαξα. Του είπε με θάρρος να μην αφήσει τον στέφανο και να ενωθεί με τους συντρόφους του, για να γευτεί το αιώνιο φως.

Συνόδεψε χωρίς δάκρυα την άμαξα ως τη φωτιά, με πρόσωπο χαρούμενο. Οι στρατιώτες σκόρπισαν τη στάχτη των μαρτύρων και πέταξαν τα οστά τους στο ποτάμι, για να μην απομείνει κανένα ίχνος του ένδοξου αγώνα. Έπειτα από τρεις ημέρες οι άγιοι φανερώθηκαν σε όραμα στον επίσκοπο της Σεβαστείας Πέτρο και του έδειξαν το σημείο όπου βρίσκονταν τα τίμια λείψανα.

Ο επίσκοπος μάζεψε τους ευλαβείς κληρικούς του και πήγε νύχτα στο ποτάμι. Τα οστά των αγίων έλαμπαν μέσα στο νερό σαν αστέρια και φώτιζαν ακόμη και τα μικρότερα κομμάτια τους. Τα μάζεψαν με ευλάβεια και τα τοποθέτησαν σε τίμιο τόπο.

Στη συνέχεια τα λείψανα μοιράστηκαν σε πολλούς τόπους και η τιμή των αγίων διαδόθηκε παντού. Ιδιαίτερα η οικογένεια του Μεγάλου Βασιλείου τους τιμούσε με ξεχωριστή αγάπη, και οι γονείς του ανήγειραν τον πρώτο ναό προς τιμήν τους στην Ανατολή. Τη νύχτα πριν το μαρτύριο, οι άγιοι υπαγόρευσαν σε έναν νεαρό υπηρέτη, τον Ευνόικο, μια Διαθήκη με συμβουλές.

Ο νέος εκείνος γλίτωσε από τους διώκτες, παρέδωσε το κείμενο στους επόμενους και φρόντισε με αγάπη τον ναό όπου θα τοποθετούνταν τα ιερά λείψανα.