Η Εικόνα της Παναγίας της Ενθρόνου

Την ίδια μέρα που ο τσάρος Νικόλαος ο Δεύτερος υπέγραφε την αναγκαστική παραίτησή του από τον θρόνο της Ρωσίας, μια αγράμματη γυναίκα ξέθαβε μέσα από τη σκόνη ενός υπογείου την Παναγία να φοράει στέμμα και να κάθεται σε βασιλικό θρόνο. Ήταν η δεύτερη Μαρτίου του χιλίων εννιακοσίων δεκαεπτά, και ο ρωσικός λαός έχανε τον επίγειο βασιλιά του τη στιγμή ακριβώς που η Βασίλισσα των Ουρανών φανερωνόταν στο χωριό Κολομσκόιυ. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους, μια ηλικιωμένη γυναίκα με το όνομα Ευδοκία είδε στον ύπνο της τη Μητέρα του Κυρίου.

Η Παναγία της μίλησε καθαρά και της ζήτησε να πάει στο Κολομσκόιυ, για να βρει σε μια εκκλησία μια μεγάλη μαυρισμένη εικόνα της. Το όραμα επαναλήφθηκε άλλες δύο φορές, χωρίς να αφήσει την ευλαβική γυναίκα να αμφιβάλλει. Έτσι ξεκίνησε για το χωριό, αναζητώντας τον τοπικό ιερέα Νικόλαο, για να της σταθεί συμπαραστάτης.

Μαζί έψαξαν σε όλους τους χώρους του ναού, ώσπου κατέβηκαν στο υπόγειο και αντίκρισαν μια σκοτεινιασμένη εικόνα κρυμμένη ανάμεσα σε παλιά αντικείμενα. Άρχισαν τότε με σεβασμό να σκουπίζουν τη σκόνη που είχε συσσωρευτεί επάνω της επί χρόνια. Σιγά σιγά αποκαλύφθηκε στα μάτια τους η Υπεραγία Θεοτόκος, ντυμένη με βαθυκόκκινο μανδύα, να κάθεται μεγαλοπρεπώς πάνω σε θρόνο και να κρατάει στα γόνατά της τον μικρό Χριστό.

Στο κεφάλι της έλαμπε ολόχρυσο βασιλικό στέμμα, ενώ όλη η μορφή της απέπνεε μια ιερή αυθεντία. Ο πατήρ Νικόλαος συγκινήθηκε βαθιά και τέλεσε αμέσως δοξολογία και Ακάθιστο Ύμνο μπροστά στο θαυμαστό εύρημα. Η είδηση για την ανεύρεση της εικόνας ταξίδεψε γρήγορα σε ολόκληρη τη ρωσική γη και ξεσήκωσε κύματα προσκυνητών.

Πιστοί από κάθε γωνιά έτρεχαν να την ασπαστούν και πολλοί έλαβαν θαυμαστές θεραπείες από σωματικές και ψυχικές ασθένειες. Με τον καιρό η ίδια η εικόνα ανανεωνόταν μυστηριωδώς και γινόταν ολοένα και πιο φωτεινή και ευδιάκριτη. Όλους εντυπωσίαζε ιδιαίτερα το αιματόχρωμο ένδυμα της Παναγίας, που έμοιαζε να προμηνύει τις θυσίες που περίμεναν τη Ρωσία.

Επειδή η φανέρωση συνέπεσε με την παραίτηση του τσάρου, οι πιστοί πίστεψαν ότι η Δέσποινα του Ουρανού αναλάμβανε η ίδια τη βασιλική φροντίδα της ρωσικής γης. Έτσι η εικόνα ονομάστηκε «Ένθρονος» ή «Βασίλισσα» και έγινε σύμβολο παρηγοριάς μέσα στις δύσκολες ώρες του ρωσικού λαού. Σύντομα ερευνητές διαπίστωσαν την αληθινή προέλευση της εικόνας μέσα από παλιότερα αρχεία και τοπικές μαρτυρίες.

Η εικόνα προερχόταν αρχικά από τη Μονή της Αναλήψεως στη Μόσχα, όπου φυλασσόταν με ευλάβεια για πολλές δεκαετίες. Το χίλια οκτακόσια δώδεκα, λίγο πριν την εισβολή του Ναπολέοντα στη ρωσική πρωτεύουσα, η εικόνα και πολλές άλλες μεταφέρθηκαν για ασφάλεια στον ναό της Αναλήψεως του Κολομσκόιυ. Μετά το πέρας του πολέμου οι ιερές εικόνες έμειναν εκεί ξεχασμένες και ποτέ δεν επέστρεψαν στις θέσεις τους στη Μόσχα.

Για πάνω από έναν αιώνα η Παναγία περίμενε υπομονετικά μέσα στη σκόνη του υπογείου την κατάλληλη στιγμή να αποκαλυφθεί. Όταν η Ρωσία βυθίστηκε στην ταραχή και ο τσάρος έχανε τον θρόνο του, εκείνη εμφανίστηκε για να στηρίξει τους πιστούς της. Ο Πατριάρχης Μόσχας Τύχων, που κοιμήθηκε το χίλια εννιακόσια είκοσι πέντε, ευλόγησε προσωπικά τη σύνταξη ειδικής Ακολουθίας και Ακαθίστου Ύμνου προς τιμήν της θαυματουργής αυτής εικόνας.

Πολλά αντίγραφά της ευλογήθηκαν και διαδόθηκαν σε ενορίες και μοναστήρια σε όλη τη Ρωσία. Ωστόσο, η σοβιετική εξουσία που ακολούθησε αντιμετώπισε με σφοδρή εχθρότητα τη λατρευτική αυτή παράδοση και κάθε σύμβολο που θύμιζε χριστιανική βασιλεία. Οι αρχές κατάσχεσαν τα περισσότερα αντίγραφα της εικόνας από τους ναούς και τα σπίτια των απλών πιστών.

Παράλληλα απαγόρευσαν με αυστηρότητα την τέλεση της Ακολουθίας και του Ακαθίστου που είχε ευλογήσει ο Πατριάρχης Τύχων. Για πολλές δεκαετίες η ευλάβεια προς την Ένθρονο επιβίωνε μυστικά στις καρδιές των ορθοδόξων Ρώσων, μακριά από τα μάτια των διωκτών. Η ίδια η αρχική εικόνα φυλάσσεται σήμερα στο Μουσείο της Μονής Νοβοντέβιτσι στη Μόσχα, ως πολύτιμο πνευματικό και ιστορικό κειμήλιο.

Ένα πιστό αντίγραφό της τιμάται με ιδιαίτερη ευλάβεια στον Ναό της Παναγίας του Καζάν, ακριβώς στο χωριό Κολομσκόιυ. Εκεί συνεχίζουν να καταφεύγουν προσκυνητές από κάθε μέρος της Ρωσίας, αναζητώντας παρηγοριά και πνευματική στήριξη. Η εικόνα ανήκει εικονογραφικά στον τύπο της Παναχράντου, που παρουσιάζει τη Θεοτόκο καθισμένη σε θρόνο μαζί με τον Υιό της.

Έτσι η Ένθρονος παραμένει για τον ρωσικό λαό σύμβολο της ουράνιας βασιλείας της Παναγίας πάνω στη γη του.