Ο Όσιος Τίτος και η νίκη της συγχώρησης

Ένας ιερομόναχος των Σπηλαίων του Κιέβου σηκώθηκε ξαφνικά υγιής από το κρεβάτι του θανάτου την ίδια στιγμή που ο αμετανόητος αδελφός του έπεφτε νεκρός. Άγγελος με πύρινο δόρυ χτύπησε εκείνον που αρνήθηκε να συγχωρήσει, ενώ φωτεινοί Άγγελοι περιέβαλαν τον ταπεινό ιερέα που ζητούσε με δάκρυα την ευλογία του εχθρού του. Ο Όσιος Τίτος γεννήθηκε στη Ρωσία και ασκήτευσε στη φημισμένη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου.

Η ιερατική του ζωή ήταν θεοφιλής και ισάγγελη, ενώ η αγάπη του προς τους αδελφούς της μονής έμενε πάντοτε ανιδιοτελής και χωρίς υποκρισία. Στην ίδια αδελφότητα ζούσε και ένας διάκονος που ονομαζόταν Ευάγριος, με τον οποίο τους συνέδεε βαθιά πνευματική φιλία. Οι δύο μοναχοί αγαπιόνταν τόσο ειλικρινά, ώστε ολόκληρη η αδελφότητα θαύμαζε την ομόνοιά τους.

Όμως ο μισόκαλος διάβολος, που πάντοτε σπέρνει ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι, έσπειρε έχθρα στις καρδιές τους και τις σκότισε με οργή και μνησικακία. Η ψυχρότητά τους έφτασε σε σημείο να μην θέλουν ούτε να αντικρίσουν ο ένας τον άλλον μέσα στον ναό. Έτσι άρχισε η μεγάλη πνευματική δοκιμασία που θα οδηγούσε αργότερα στον δικό του αγιασμό.

Όταν ο ένας θυμίαζε μέσα στον ναό, ο άλλος απομακρυνόταν για να μην δεχθεί το θυμίαμα από τα χέρια του. Κι αν δεν προλάβαινε να φύγει, ο πρώτος τον προσπερνούσε χωρίς να τον θυμιάσει, μπροστά σε όλη την αδελφότητα. Σε τέτοιο σκοτάδι εμπάθειας είχαν βυθιστεί οι δύο αδελφοί, ώστε τολμούσαν να λειτουργούν και να κοινωνούν χωρίς προηγουμένως να συμφιλιωθούν μεταξύ τους.

Ξεχνούσαν την ξεκάθαρη εντολή του Κυρίου, που ζητάει πρώτα να ειρηνεύει ο πιστός με τον αδελφό του και μετά να προσφέρει το δώρο του στο θυσιαστήριο. Πολλές φορές οι πατέρες της μονής τους παρακάλεσαν με αγάπη να συγχωρεθούν, όμως εκείνοι ούτε καν ήθελαν να ακούσουν τέτοια λόγια. Η οργή είχε θεριέψει στις καρδιές τους σαν αγκάθι και τύφλωνε τη μοναχική τους συνείδηση.

Έτσι περνούσε ο καιρός μέσα σε μια κρυφή εχθρότητα που δηλητηρίαζε τη λειτουργική τους ζωή. Κανείς δεν φανταζόταν πόσο τραγικά θα έλυνε η θεία Πρόνοια αυτή την παρατεταμένη διχόνοια. Η ώρα της αλήθειας πλησίαζε σιωπηλά για τους δύο αδελφούς της Λαύρας των Σπηλαίων.

Κάποτε ο Όσιος Τίτος αρρώστησε τόσο βαριά, ώστε έφτασε στα πρόθυρα του θανάτου και κανείς δεν έλπιζε πια στη ζωή του. Τότε ξαφνικά άρχισε να κλαίει πικρά για την αμαρτία του και να θρηνεί την παλιά εχθρότητα που τον χώριζε από τον αδελφό του. Παρακάλεσε αμέσως τους μοναχούς να φωνάξουν τον Ευάγριο, ώστε να του ζητήσει συγγνώμη πριν παραδώσει την ψυχή του.

Εκείνος όμως όχι μόνο αρνήθηκε να συγχωρήσει τον ετοιμοθάνατο αδελφό, αλλά άρχισε με σκληρότητα να τον καταριέται μπροστά στους πατέρες. Οι μοναχοί τότε τον άρπαξαν και τον έφεραν διά της βίας στο κελλί του αρρώστου, ελπίζοντας σε μια τελευταία συμφιλίωση. Μόλις τον αντίκρισε ο Όσιος Τίτος, σηκώθηκε με δυσκολία από το κρεβάτι του και έπεσε στα πόδια του Ευαγρίου.

Με δάκρυα τον ικέτευε να του δώσει συγχώρηση και ευλογία για την τελευταία του ώρα. Ο ανελέητος όμως διάκονος αποστράφηκε με σκληρότητα τον αδελφό του και δήλωσε ενώπιον όλων κάτι φοβερό. Είπε ότι ποτέ δεν θα συμφιλιωνόταν μαζί του ούτε σε τούτη τη ζωή ούτε στη μέλλουσα.

Δεν πρόλαβε όμως να τελειώσει αυτά τα φοβερά λόγια και έπεσε ξαφνικά νεκρός μπροστά σε όλους τους αδελφούς. Οι πατέρες έτρεξαν να τον σηκώσουν, αλλά τον βρήκαν παγωμένο σαν μάρμαρο, με τα μάτια και το στόμα ορθάνοιχτα. Δεν μπορούσαν ούτε τα χέρια του να ενώσουν, ούτε τα βλέφαρά του να κλείσουν, σαν να είχε πεθάνει πριν από πολλές ημέρες.

Την ίδια ακριβώς στιγμή ο Όσιος Τίτος σηκώθηκε όρθιος, εντελώς υγιής, σαν να μην είχε αρρωστήσει ποτέ. Όλοι αντίκρισαν με φρίκη και δέος τον άδοξο θάνατο του μνησίκακου και τη θαυμαστή ίαση του ταπεινού ιερέα. Ρώτησαν λοιπόν τον Όσιο τι σήμαινε αυτό το συγκλονιστικό σημείο, και εκείνος τους αποκάλυψε όσα είδε.

Μέσα στην αρρώστια του, όσο κρατούσε ακόμα την οργή, έβλεπε τους Αγγέλους να απομακρύνονται με θρήνο, ενώ τα δαιμόνια χαίρονταν για την απώλεια της ψυχής του. Όταν προσκύνησε τον αδελφό και εκείνος αρνήθηκε, εμφανίστηκε ένας Άγγελος με πύρινο δόρυ και χτύπησε τον αμετανόητο. Ο ίδιος Άγγελος έδωσε στον Τίτο το χέρι του και τον σήκωσε θεραπευμένο από την κλίνη του πόνου.

Φοβισμένοι από την αποκάλυψη αυτή, οι μοναχοί έκλαψαν για τον δύστυχο Ευάγριο και τον έθαψαν με βαριά καρδιά, χωρίς να μπορέσουν να ταχτοποιήσουν το άκαμπτο σώμα του. Από εκείνη την ημέρα όλη η αδελφότητα φύλαγε με προσοχή την καρδιά της από κάθε οργή, συγχωρώντας πρόθυμα την παραμικρή προσβολή. Θυμόνταν τον λόγο του Κυρίου, ότι όποιος οργίζεται μάταια κατά του αδελφού του υπόκειται σε κρίση, αλλά και τη φοβερή προειδοποίηση του Αγίου Εφραίμ του Σύρου.

Ο σύρος Πατήρ έλεγε πως όποιον βρει ο θάνατος μέσα στην έχθρα, εκείνον περιμένει κρίση αδυσώπητη και χωρίς έλεος. Ιδιαίτερα όμως ο ίδιος ο πρεσβύτερος Τίτος έβλεπε ότι μαζί με τη συμφιλίωση με τον αδελφό κέρδισε και τη συμφιλίωση με τον Θεό. Λυτρώθηκε όχι μόνο από τον σωματικό θάνατο, αλλά κυρίως από τον πνευματικό όλεθρο της μνησικακίας.

Από τότε δεν σκέφτηκε ποτέ ξανά να οργιστεί εναντίον κανενός ανθρώπου. Απέβαλε κάθε κακό λογισμό και απέκτησε σταθερή αγάπη προς όλους τους αδελφούς, η οποία αποτελεί τον σύνδεσμο της τελειότητας. Ένωνε μέσα του την προσευχή, τη νηστεία και τη σωφροσύνη σε πνευματικό σύνολο.

Μετά από αυτήν τη συγκλονιστική εμπειρία ο Όσιος Τίτος αύξησε σημαντικά τους ασκητικούς του αγώνες μέσα στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου. Έλαβε από τον Θεό το χάρισμα να επιτελεί θαύματα και να παρηγορεί όσους κατέφευγαν στην προσευχή του. Έγινε γνωστός σε ολόκληρη την αδελφότητα για τη βαθιά του ταπείνωση, που υπερέβαινε κάθε ανθρώπινο μέτρο.

Κρατούσε πάντοτε στην καρδιά του τα λόγια της Γραφής, που προτρέπουν τους πιστούς να αγρυπνούν στις προσευχές. Πάνω όμως από όλα φύλαγε την ένθερμη αγάπη προς τους αδελφούς, αφού η αγάπη καλύπτει πλήθος αμαρτιών. Ως ιερέας πρόσφερε την αναίμακτη θυσία με καθαρή συνείδηση, εκπληρώνοντας έτσι την εντολή να αγαπά κανείς τον πλησίον του όπως τον εαυτό του.

Απέκτησε τέτοια ειρήνη ψυχής, ώστε επάνω του εκπληρώθηκε αληθινά ο αποστολικός λόγος για τη βασιλεία του Θεού. Αυτή δεν είναι φαγητό και ποτό, αλλά δικαιοσύνη, ειρήνη και χαρά εν Πνεύματι Αγίω. Ο Όσιος κοιμήθηκε ειρηνικά γύρω στο χίλια εκατόν ενενήντα μετά Χριστόν.

Το άγιο λείψανό του αναπαύεται στις Εγγύς Σπηλιές του Κιέβου, ενώ η μνήμη του τιμάται και στις είκοσι οκτώ Σεπτεμβρίου.