Μαρκιανός και Πουλχερία, οι βασιλείς της πίστης

Μια αυτοκράτειρα έβαλε στον θρόνο έναν ηλικιωμένο χήρο και του πρότεινε γάμο χωρίς σαρκικό δεσμό, μόνο και μόνο για να σώσει την Εκκλησία από την αίρεση. Έτσι, στα μέσα του πέμπτου αιώνα, ο Μαρκιανός και η Πουλχερία ζούσαν μέσα στα ανάκτορα σαν αδέλφια, με μοναδική έγνοια τους την ορθόδοξη πίστη και την ειρήνη της Εκκλησίας. Η Αγία Πουλχερία γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και ήταν θυγατέρα του βασιλιά Αρκαδίου και της Ευδοκίας, καθώς και αδελφή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Μικρού.

Όταν αναγορεύτηκε Αυγούστα, ανέλαβε νεαρή την εξουσία και διακρίθηκε για την ευσέβεια, τη σωφροσύνη και τη σοφία της. Στα χρόνια του αδελφού της, ο Πατριάρχης Νεστόριος παρουσίασε τη βλάσφημη αίρεσή του και ταράχθηκε ολόκληρη η Εκκλησία. Στην πρώτη γραμμή της ορθόδοξης αντίστασης στάθηκε ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, ενώ η Πουλχερία τάχθηκε με όλη της την ψυχή στο πλευρό του.

Με επιμονή και υπομονή έπεισε τον αδελφό της να συγκαλέσει την Τρίτη Οικουμενική Σύνοδο στην Έφεσο. Εκεί οι θεοφόροι Πατέρες καταδίκασαν τον Νεστόριο και διατράνωσαν τη μία υπόσταση του Χριστού στις δύο φύσεις του, αφήνοντας στην Εκκλησία πολύτιμη παρακαταθήκη θεολογίας. Όταν πέθανε ξαφνικά ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος, ύστερα από πτώση από το άλογό του, η εξουσία γύρισε ξανά στα χέρια της Πουλχερίας.

Πριν λίγο καιρό η ίδια είχε παραμεριστεί από την αυλή με τις μηχανορραφίες του ευνούχου Χρυσαφίου. Η μονοφυσιτική αίρεση είχε προκαλέσει μεγάλες ταραχές στο κράτος και στην Εκκλησία, ιδιαίτερα μετά τη ληστρική σύνοδο της Εφέσου. Η Αγία αποφάσισε τότε να πάρει συμβασιλέα στο πλευρό της, για να ελαφρύνει το βάρος της εξουσίας και να στηρίξει την ορθόδοξη παράταξη.

Διάλεξε τον Μαρκιανό, έναν χήρο ήδη ηλικιωμένο, που καταγόταν από τη Θράκη και ξεχώριζε για την ευσέβεια, τη δραστηριότητα και τη σύνεσή του. Δέθηκαν με τον δεσμό του γάμου, αλλά συμφώνησαν να ζήσουν σαν αδέλφια, χωρίς σαρκική σχέση μεταξύ τους. Μοναδική τους έγνοια έγινε η διαφύλαξη της ορθόδοξης πίστης και η αποκατάσταση της ειρήνης στην Εκκλησία του Χριστού.

Με τη σύμφωνη γνώμη του πάπα Λέοντος και του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αγίου Ανατολίου, κάλεσαν επισκόπους από ολόκληρη την αυτοκρατορία. Η μεγάλη συνέλευση συνήλθε υπό την προεδρία τους στον περίφημο ναό της Αγίας Ευφημίας στη Χαλκηδόνα. Οι εξακόσιοι τριάντα άγιοι Πατέρες ακύρωσαν τις αποφάσεις της ψευδοσυνόδου της Εφέσου με σταθερό φρόνημα και αγωνιστική διάθεση.

Αποκατέστησαν τη μνήμη του Πατριάρχη Αγίου Φλαβιανού, που είχε διωχθεί άδικα και είχε υποφέρει σκληρά για την ορθόδοξη ομολογία. Διακήρυξαν την αληθινή πίστη σε ένα Πρόσωπο του Χριστού με τις δύο φύσεις του, ασύγχυτες και αδιαίρετες. Αναθεμάτισαν τον Ευτυχή, τον Διόσκουρο και τους υπόλοιπους μονοφυσίτες, σφραγίζοντας τη Δευτέρα Οικουμενική Σύνοδο των τεσσάρων.

Μετά από αυτή τη μεγάλη πνευματική νίκη, ο Μαρκιανός κυβέρνησε την αυτοκρατορία με δικαιοσύνη, σύνεση και πατρική αγάπη προς τον λαό. Θέσπισε ωφέλιμους νόμους, επέβαλε βαρείς φόρους στους Ούννους του Αττίλα και περιόρισε τις βλέψεις τους. Ίδρυσε νοσοκομεία, ορφανοτροφεία, γηροκομεία και άλλα φιλανθρωπικά ιδρύματα για τη φροντίδα των αδύναμων και των πασχόντων.

Έχτισε θαυμάσιους ναούς, ανάμεσά τους και τον περίφημο ναό της Παναγίας των Βλαχερνών στην Κωνσταντινούπολη. Μαζί με την Αγία Πουλχερία έδωσε στον λαό παράδειγμα ζωής καθαρής, ταπεινής και ευάρεστης στον Θεό. Η πίστη τους φάνηκε σε όλη της τη λάμψη κατά τη μεγάλη λιτανεία, που συγκλόνισε τότε ολόκληρη τη βασιλεύουσα.

Η ιερή πομπή κράτησε πολλές ώρες και διέσχισε με κατάνυξη ολόκληρη την Κωνσταντινούπολη, μέσα σε ατμόσφαιρα προσευχής και θείου δέους. Οι δύο σεπτοί ηγεμόνες ακολούθησαν πεζοί όλη τη διαδρομή, συνοδευόμενοι από τον Πατριάρχη και το πλήθος των κληρικών. Με την ταπεινή τους στάση ανάγκασαν και τους ανώτατους αξιωματούχους της αυλής να κατεβούν από τις άμαξές τους και να βαδίσουν με τα πόδια.

Στόλισαν τα αυτοκρατορικά τους διαδήματα με τα αιώνια εμβλήματα της καλής πίστης και της ομολογίας. Έτσι παρέδωσαν ειρηνικά την ψυχή τους στον Κύριο, ολοκληρώνοντας τον δρόμο τους με τρόπο άξιο της κλήσης τους. Η Αγία Πουλχερία κοιμήθηκε εν ειρήνη στις δέκα Σεπτεμβρίου του έτους τετρακόσια πενήντα τρία μετά Χριστόν.

Ο Άγιος Μαρκιανός την ακολούθησε λίγα χρόνια αργότερα, το έτος τετρακόσια πενήντα επτά μετά Χριστόν. Η μνήμη τους τιμάται από την αγία μας Εκκλησία στις δεκαεπτά Φεβρουαρίου κάθε χρόνου με ξεχωριστή ευλάβεια. Ο βίος τους θυμίζει στους πιστούς πως η εξουσία γίνεται ευλογία, όταν υπηρετεί την αλήθεια και την Εκκλησία.

Οι δύο άγιοι βασιλείς υπήρξαν στύλοι της ορθοδοξίας και πρότυπα συζυγικής αγνότητας και αυτοκρατορικής αρετής. Η παρρησία τους ενώπιον του Θεού μένει ζωντανή παρηγοριά για όσους αγωνίζονται σήμερα να φυλάξουν την πατροπαράδοτη πίστη ακέραιη.