Όσιος Άνθιμος ο εν Χίω, ο φίλος των λεπρών

Μέσα στο απομονωμένο Λεπροκομείο της Χίου, ένας ταπεινός ιερέας κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τους λεπρούς, μοιραζόταν το ψωμί και το λόγο τους. Όταν ήταν μόλις οκτώ ετών, ο Άγιος Νεκτάριος τον είδε και ψιθύρισε στον Ηγούμενο Παχώμιο πως αυτό το παιδί θα γίνει κάποτε Άγιος. Ο μικρός Αργύριος Βαγιάνος είχε γεννηθεί την πρώτη Ιουλίου του χίλια οκτακόσια εξήντα εννέα, στην περιοχή του Αγίου Λουκά στα Λιβάδια της Χίου.

Οι γονείς του, Κωνσταντίνος και Αργυρώ, ήταν άνθρωποι ευσεβείς, που φρόντισαν με αγάπη να του δώσουν χριστιανική ανατροφή. Κάθε Κυριακή η οικογένεια ανέβαινε στη Νέα Μονή για να εκκλησιαστεί, και εκεί το παιδί ζύμωνε την πίστη του. Γράμματα πολλά δεν έμαθε, αφού η μόρφωσή του περιορίστηκε στις απλές γνώσεις του δημοτικού σχολείου.

Όμως είχε ευφυΐα, διάκριση πνεύματος και μια έντονη δίψα για τη ζωή κοντά στον Θεό. Με αυτά τα εφόδια προχωρούσε αταλάντευτος στη χριστιανική ζωή, στηριγμένος στην ακλόνητη πίστη που τον συνόδευε από τα παιδικά του χρόνια. Ο θείος έρωτας τον τραβούσε σιγά σιγά μακριά από τη βοή του κόσμου.

Η αφορμή για να ακολουθήσει τον μοναχικό δρόμο ήρθε με την επίσκεψή του στη Σκήτη των Αγίων Πατέρων της Χίου, όπου πήγε να επισκευάσει μια θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Βοηθείας. Την εικόνα αυτή την είχε λάβει από τη μητέρα του και έμελλε να γίνει αχώριστη συντροφιά του σε όλη τη ζωή. Η Θεοτόκος αναδείχθηκε για εκείνον πηγή ανεξάντλητης δύναμης στους μετέπειτα σκληρούς πνευματικούς αγώνες του.

Οδηγός του στην ασκητική ζωή έγινε ο σεβάσμιος Γέροντας Παχώμιος, ο οποίος τον έκειρε μικρόσχημο μοναχό και του έδωσε το νέο όνομα Άνθιμος. Υποτάχθηκε ολόψυχα στον Γέροντα και με αδιάλειπτη προσευχή, νηστεία και σκληρή άσκηση προόδευε στην αρετή. Όμως οι μεγάλοι αγώνες εξάντλησαν το σώμα του και τον έριξαν στην αρρώστια.

Με την ευλογία του Παχωμίου επέστρεψε στο πατρικό σπίτι για να αναρρώσει, χωρίς όμως να εγκαταλείψει τους πνευματικούς του κόπους. Μόλις συνήλθε λίγο, αποσύρθηκε σε ένα μικρό απομονωμένο κελί μέσα στα κτήματα της οικογένειας στα Λιβάδια. Εκεί συνέχισε την άσκηση και ταυτόχρονα δούλευε ως υποδηματοποιός, για να βοηθά τους φτωχούς γονείς του και να ελεεί όσους υπέφεραν.

Μέσα σε αυτό το ταπεινό κελί, με την αδιάλειπτη προσευχή και τη μελέτη των βίων των μεγάλων ασκητών, ο νέος μοναχός έπαιρνε δύναμη και προέκοπτε πνευματικά. Όμως η αγιότητά του προκαλούσε και τη λύσσα του πονηρού, που τον πολεμούσε με κάθε τρόπο. Ο Άνθιμος αγωνιζόταν σκληρά και νικηφόρα, με πύρινη προσευχή ανέβαινε καθημερινά την ευλογημένη κλίμακα των αρετών.

Σε ηλικία σαράντα ετών, το έτος χίλια εννιακόσια εννέα, εκάρη μεγαλόσχημος μοναχός από τον Ιερομόναχο Ανδρόνικο, διάδοχο του Γέροντα Παχωμίου. Ο ενάρετος ασκητής ήταν πλέον έτοιμος για το αξίωμα της ιεροσύνης, αλλά ο τοπικός επίσκοπος αρνήθηκε να τον χειροτονήσει εξαιτίας της έλλειψης μόρφωσης. Έτσι το χίλια εννιακόσια δέκα τον κάλεσε στο Αδραμύττιο της Μικράς Ασίας ο ανάδοχός του Στέφανος Διοματάρης, για να χειροτονηθεί από τον Επίσκοπο Σμύρνης.

Η χειροτονία του δεν ήταν μια συνηθισμένη στιγμή, αφού συνοδεύτηκε από εκπληκτικά σημεία θείας συγκατάθεσης. Σεισμός, αστραπές, βροντές και κατακλυσμιαία βροχή ξέσπασαν την ιερή εκείνη ώρα. Τα κανδήλια του ναού κουνήθηκαν, και ένα από αυτά έπεσε στο δάπεδο μπροστά στα μάτια όλων.

Μετά τη χειροτονία επικράτησε ξαφνική γαλήνη, ησυχία και μια χαρά που ερχόταν φανερά από τον Θεό. Όσο παρέμεινε στο Αδραμύττιο, ο Άνθιμος ακτινοβολούσε με την αρετή και την αγιότητά του και θεράπευε δαιμονιζόμενους που οι συλλειτουργοί του δεν κατάφερναν να βοηθήσουν. Η λάμψη του όμως προκάλεσε τη ζήλια στους ιερείς της περιοχής.

Θέλοντας να τους απαλλάξει από αυτό το πάθος, ο Άγιος έφυγε από εκεί το χίλια εννιακόσια έντεκα και πήγε στο Άγιον Όρος, όπου οι Αγιορείτες μοναχοί τον τίμησαν πλούσια. Όταν επέστρεψε στη Χίο, τοποθετήθηκε ως εφημέριος στο Λεπροκομείο του νησιού, και εκεί άνοιξε για εκείνον ένα νέο, ιερό πεδίο διακονίας. Η εικόνα της Παναγίας Υπαπαντής, προστάτιδας του χώρου, βρισκόταν στο κέντρο της ζωής τους.

Μέσα από τις θερμές προσευχές του Αγίου, η Θεοτόκος επιτελούσε αμέτρητα θαύματα θεραπείας σε επώνυμους και ανώνυμους πιστούς. Έτσι το ίδρυμα των ταλαιπωρημένων λεπρών μεταμορφώθηκε σε ένα φωτεινό πνευματικό κέντρο σωματικής και ψυχικής υγείας. Η όλη διακονία του φανέρωνε τη βαθύτατη πίστη και την ανεκτίμητη προσφορά του στους πιο εγκαταλελειμμένους αδελφούς της εποχής.

Εδώ φανερωνόταν το πραγματικό μεγαλείο της ψυχής του Αγίου. Ως εφημέριος του ναού του Λεπροκομείου, ο Άνθιμος βρισκόταν διαρκώς ανάμεσα στους λεπρούς, έτρωγε στο ίδιο τραπέζι μαζί τους και τους μιλούσε με αγάπη. Τους κοινωνούσε των Αχράντων Μυστηρίων, και μόνο μετά τη Θεία Λειτουργία αναπαυόταν για λίγο.

Μέσα σε εκείνη την αγιασμένη ατμόσφαιρα οραματίστηκε την ίδρυση ενός μοναστηριού, που θα στέγαζε τις μοναχές πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, μεταξύ χίλια εννιακόσια είκοσι δύο και χίλια εννιακόσια είκοσι τέσσερα. Το χίλια εννιακόσια είκοσι επτά, ύστερα από όραμα της Θεοτόκου, πήρε την άδεια να χτίσει τη μονή που ονειρευόταν. Λίγα χρόνια αργότερα, το χίλια εννιακόσια τριάντα, ανήγειρε και τον μεγαλοπρεπή ναό της Παναγίας Βοηθείας.

Από τότε εγκαταστάθηκε στο μοναστήρι με πλήρη αφοσίωση στη Θεοτόκο, ποιμαίνοντας με στοργή το πνευματικό του ποίμνιο. Παρηγορούσε με τον γλυκύ και απλό λόγο του, θεράπευε αρρώστιες και στήριζε όσους κατέφευγαν κοντά του. Σε ηλικία ενενήντα ετών, πλήρης ημερών, τέλεσε την τελευταία Θεία Λειτουργία την εικοστή έβδομη Ιανουαρίου χίλια εννιακόσια εξήντα και λίγες μέρες αργότερα κοιμήθηκε με ειρήνη.