Το Ψυχοσάββατο των Απόκρεω

Την παραμονή της Κυριακής των Απόκρεω, η Ορθόδοξη Εκκλησία υψώνει δέηση για όσους έφυγαν ξαφνικά μέσα σε πολέμους, λοιμούς και πείνα. Μνημονεύει επίσης όσους χάθηκαν σε ξένη γη, σε ταξίδια στη θάλασσα, στη στεριά ή στον αέρα, χωρίς κανέναν δικό τους κοντά. Η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη ιδιαίτερα στους κεκοιμημένους που δεν αξιώθηκαν κανονικής ταφής ή δεν είχαν κάποιον να ζητήσει για αυτούς ιερά μνημόσυνα.

Η Εκκλησία αγκαλιάζει και τους φτωχούς, εκείνους που πέρασαν τη ζωή τους χωρίς παρηγοριά και χωρίς ανθρώπινη συντροφιά στην ώρα του θανάτου. Έτσι, κανένα όνομα δεν μένει ξεχασμένο, καμία ψυχή δεν αφήνεται έξω από τη μνήμη του σώματος του Χριστού. Η Ορθόδοξη παράδοση έχει ορίσει το Σάββατο ως την κατάλληλη ημέρα της εβδομάδας για τη μνήμη των κεκοιμημένων αδελφών μας.

Λίγο πριν ακουστεί στη θεία Λειτουργία το Ευαγγέλιο της Δευτέρας Παρουσίας, η Εκκλησία μάς καλεί σε εσωτερική στάση και περισυλλογή. Φέρνει μπροστά μας τον αναπόφευκτο θάνατο και τη φοβερή στιγμή που θα σταθούμε ενώπιον του Χριστού. Εκεί, ο καθένας θα δώσει λόγο για τη ζωή του, για τα έργα, τα λόγια και τις σκέψεις του.

Ζητούμε από τον Κύριο να μας χαρίσει εκείνη την ώρα καλή απολογία ενώπιον του φοβερού βήματός του. Η μνήμη των κεκοιμημένων δεν είναι μόνο πράξη αγάπης προς αυτούς, αλλά και υπενθύμιση για τη δική μας πορεία. Καθώς ετοιμαζόμαστε για τους πνευματικούς αγώνες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, καλούμαστε να θυμηθούμε ποιο είναι το νόημα της παρούσας ζωής.

Μας χαρίστηκε ο χρόνος αυτός για μετάνοια και για να ζητούμε καθημερινά το έλεος του φιλάνθρωπου Θεού. Όταν ο Χριστός έλθει ξανά εν δόξη να κρίνει την οικουμένη, τότε πια θα είναι αργά για κάθε αίτημα. Δεν θα υπάρχει χρόνος να πούμε ότι μετανοούμε, ούτε να ζητήσουμε συγχώρεση και έλεος για όσα κάναμε.

Γι’ αυτό οφείλουμε να αξιοποιήσουμε τον χρόνο που μας δόθηκε, με νήψη και πνευματική εγρήγορση. Να παλέψουμε ενάντια σε κάθε αμαρτωλή ορμή που μας απομακρύνει από τον δημιουργό και πατέρα μας. Να εξομολογηθούμε τα σφάλματά μας με ειλικρίνεια, να διορθωθούμε και να βαδίσουμε δρόμο αρετής.

Η αγιότητα δεν είναι μακρινός στόχος, αλλά καθημερινός αγώνας με τη χάρη του Κυρίου. Έτσι η μνήμη του θανάτου γίνεται για τον πιστό αφορμή ζωής, μετάνοιας και ελπίδας. Κατά την εβδομάδα που οδηγεί στην Κυριακή των Απόκρεω, η ακολουθία του Όρθρου διατηρεί τον συνηθισμένο της χαρακτήρα.

Δεν ψάλλεται το «Αλληλούια» στη θέση του «Θεός Κύριος», όπως συμβαίνει σε άλλες περιόδους κατάνυξης και νηστείας. Το «Αλληλούια» επανέρχεται την Τετάρτη και την Παρασκευή της Τυρινής εβδομάδας, με την ένταση της επερχόμενης Σαρακοστής. Το ίδιο ψάλλεται και σε όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ως σήμα μετανοίας και πένθιμης προσευχής.

Για τη δομή των ακολουθιών της προ Σαρακοστής και της Σαρακοστής υπάρχουν σαφείς οδηγίες στο Τυπικό. Όποιος επιθυμεί λεπτομερή ενημέρωση μπορεί να ανατρέξει στο βιβλίο των ρουμπρικών της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Αμερική. Έτσι η λατρευτική ζωή προετοιμάζει σταδιακά τους πιστούς για το στάδιο των αρετών που ανοίγεται μπροστά τους.

Το Ψυχοσάββατο των Απόκρεω συνδέει τη μνήμη των κεκοιμημένων με την προσμονή της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου. Φανερώνει την ενότητα της Εκκλησίας ανάμεσα στους ζώντες και τους τεθνεώτες πιστούς. Όλοι μαζί αποτελούν το ένα σώμα του Χριστού, που υπερβαίνει τα όρια του θανάτου και του χρόνου.

Η προσευχή για τους κεκοιμημένους γίνεται καθρέφτης της δικής μας ζωής και προετοιμασία για την αιώνια συνάντηση. Με αυτό το πνεύμα εισερχόμαστε στον στίβο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, με ταπείνωση, αγάπη και ζωντανή ελπίδα ανάστασης.