Άγιος Θεόδωρος ο Χατζής ο Μυτιληναίος

Σε μια στιγμή οργής, ένας ευσεβής υποδηματοποιός από τους Πύργους Θερμής αρνήθηκε τον Χριστό και πέρασε στη μουσουλμανική θρησκεία. Όμως η συνείδησή του τον οδήγησε στο Άγιον Όρος, και από εκεί πίσω στη Μυτιλήνη, για να ομολογήσει δημόσια την πίστη του. Ο Άγιος Θεόδωρος γεννήθηκε στους Πύργους Θερμής της Λέσβου και έζησε τον δέκατο όγδοο αιώνα, στα δύσκολα χρόνια της τουρκοκρατίας.

Καταγόταν από οικογένεια χριστιανών, μεγάλωσε με τη φροντίδα ευσεβών γονέων και διατήρησε την πίστη των πατέρων του από τα πρώτα του χρόνια. Όταν ενηλικιώθηκε, παντρεύτηκε μια ενάρετη γυναίκα και απέκτησε μαζί της δύο παιδιά, τα οποία ανέθρεψε με αγάπη και ορθόδοξο φρόνημα. Το σπίτι του βρισκόταν σε ένα παλιό πυργόσπιτο στους Κάτω Πύργους, δίπλα σε μια πέτρινη βρύση που σώζεται μέχρι σήμερα.

Ο μεγάλος ποιητής Οδυσσέας Ελύτης ανέφερε στον βιογράφο του ότι η ίδια η οικογένειά του κατάγεται από τον Άγιο Θεόδωρο. Μάλιστα τοποθετούσε τον νεομάρτυρα στην αρχή του γενεαλογικού του δέντρου, τιμώντας έτσι τη μνήμη του ως ιερή ρίζα της γενιάς του. Στην κεντρική αγορά της Μυτιλήνης, στο Μπας-φανάρι, ο Άγιος διατηρούσε εργαστήριο υποδηματοποιού και κέρδιζε με κόπο το ψωμί της οικογένειάς του.

Εκεί συναναστρεφόταν χριστιανούς και Τούρκους, ζώντας με ευσέβεια ανάμεσα στις δυσκολίες της σκλαβιάς και την καθημερινή πίεση των κατακτητών. Κάποτε όμως, σε μια στιγμή μεγάλης οργής και ταραχής, παρασύρθηκε και αρνήθηκε τον Χριστό, ασπαζόμενος τη θρησκεία των Μωαμεθανών. Σύντομα όμως συνήλθε από αυτή την πτώση και κατάλαβε το μέγεθος της πνευματικής του συμφοράς.

Η μετάνοιά του ήταν τόσο βαθιά, που εγκατέλειψε τα πάντα, την οικογένεια και την εργασία του, και αναχώρησε για το Άγιον Όρος. Στον ιερό εκείνο τόπο έμεινε αρκετό χρονικό διάστημα κοντά σε πνευματικούς πατέρες, οι οποίοι τον στήριξαν στον αγώνα της μετανοίας. Με δάκρυα ζητούσε από τον Κύριο να τον αξιώσει να σβήσει την άρνηση με το αίμα του.

Κοινώνησε τα άχραντα μυστήρια και προετοιμάστηκε με νηστεία και προσευχή για το μαρτύριο. Η ψυχή του φλεγόταν πια από έναν μόνο πόθο, να ομολογήσει δημόσια τον Χριστό στον τόπο της άρνησής του. Με αυτή τη φλόγα μέσα στην καρδιά του, ο Άγιος επέστρεψε στη Μυτιλήνη και παρουσιάστηκε με τόλμη στον Τούρκο κριτή.

Ομολόγησε ξεκάθαρα το όνομα του Χριστού και δήλωσε ότι η μουσουλμανική θρησκεία είναι ψεύτικη και δεν οδηγεί στη σωτηρία. Ο κριτής εξοργίστηκε αμέσως από την παρρησία του και εξέδωσε απόφαση να θανατωθεί ο μάρτυρας με απαγχονισμό. Στη συνέχεια τον παρέδωσε σε άλλον άρχοντα, τον Ναζίρ Ομέρ αγά, για να δοκιμάσει να τον μεταπείσει.

Εκείνος προσπάθησε με κολακείες, υποσχέσεις και απειλές να λυγίσει το φρόνημα του Αγίου. Ο Θεόδωρος όμως στάθηκε ακλόνητος και απάντησε με σταθερότητα, χωρίς να δείξει τον παραμικρό δισταγμό μπροστά στους ισχυρούς. Τότε ξεκίνησαν τα φρικτά βασανιστήρια, που σκοπό είχαν να σπάσουν τη θέλησή του και να τον αναγκάσουν σε υποταγή.

Ο Άγιος όμως αντιμετώπιζε τους πόνους με υπομονή και προσευχή, ευχαριστώντας τον Θεό για την ευκαιρία της ομολογίας. Οδηγήθηκε τέλος στον τόπο της εκτέλεσης, όπου φίλησε πρώτα το σχοινί της αγχόνης σαν πολύτιμο δώρο. Έπειτα προσευχήθηκε θερμά και έλαβε το στεφάνι της νίκης στις τριάντα Ιανουαρίου του χίλια επτακόσια ογδόντα πέντε.

Το τίμιο λείψανο του μάρτυρα ρίχτηκε από τους Τούρκους στη θάλασσα, ώστε να μην το βρουν και το τιμήσουν οι χριστιανοί. Όμως κατ’ οικονομία Θεού, τα κύματα το έβγαλαν στη στεριά, στα νότια της πόλης της Μυτιλήνης, σε γνωστή τοποθεσία. Οι ευλαβείς χριστιανοί έσπευσαν αμέσως, περισυνέλεξαν με σεβασμό το άγιο σκήνωμα και φρόντισαν να το προστατεύσουν από τα μάτια των κατακτητών.

Το ενταφίασαν κρυφά κάτω από το δάπεδο του εξωκλησιού του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, στην τοποθεσία Μόθωνας, χωρίς να αφήσουν ορατά σημάδια του τάφου. Έτσι το ιερό λείψανο παρέμεινε κρυμμένο εκατόν ογδόντα τρία ολόκληρα χρόνια, μέχρι την ευλογημένη ημέρα της εύρεσής του. Στις τέσσερις Σεπτεμβρίου του χίλια εννιακόσια εξήντα επτά, με βάση μαρτυρίες του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη και άλλων εκκλησιαστικών συγγραφέων, τα λείψανα ήρθαν ξανά στο φως.

Σήμερα φυλάσσονται με τιμή στον ιερό ναό Ζωοδόχου Πηγής Βαρειάς. Στις τρεις Σεπτεμβρίου του χίλια εννιακόσια ογδόντα πέντε, ο εφημέριος Πύργων Θερμής π. Μιχαήλ Βουλγαρέλλης παρέλαβε τμήμα των λειψάνων του Αγίου.

Τα μετέφερε με ευλάβεια στη γενέτειρά του, όπου τιμάται σε εξωκλήσι που ανεγέρθηκε με τη φροντίδα του ιερομονάχου π. Παχωμίου Σούγιουλτζη.