Ο Άγιος Ιωσήφ Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης

Στάθηκε όρθιος μπροστά στον αυτοκράτορα Λέοντα τον Αρμένιο και αρνήθηκε να υπογράψει την εικονομαχική ομολογία πίστεως. Για την άρνησή του αυτή τον έριξαν σε μια ακόμη πιο βρώμικη και σκοτεινή φυλακή, εκεί όπου τελείωνε κάθε ανθρώπινη ελπίδα. Ο Άγιος Ιωσήφ υπήρξε αδελφός του μεγάλου Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου, και μαζί του βάδισε από τα νεανικά του χρόνια τον δρόμο της ασκητικής ζωής.

Δάσκαλος και οδηγός τους ήταν ο θείος τους, ο όσιος Πλάτων, ο οποίος είχε ιδρύσει το μοναστήρι των Σακκουδίωνος στη Βιθυνία. Εκεί τα δύο αδέλφια καλλιέργησαν την αρετή, τη νηστεία, την προσευχή και την υπακοή, ζώντας μέσα στη σιωπή και τη μελέτη των θείων Γραφών. Η φήμη της αυστηρής ασκητικής του ζωής ξεπέρασε γρήγορα τα όρια του μοναστηριού και έφτασε ως τη μεγάλη πόλη της Θεσσαλονίκης.

Οι πιστοί τον εξέλεξαν ομόφωνα αρχιεπίσκοπό τους, ζητώντας έναν ποιμένα με βίο καθαρό και ψυχή φωτισμένη. Ο Ιωσήφ δέχθηκε με ταπείνωση το βαρύ φορτίο της αρχιερωσύνης και ανέλαβε την ποιμαντική φροντίδα της σημαντικής αυτής μητροπόλεως, χωρίς ποτέ να αλλάξει τη μοναχική του εσωτερική στάση. Η ζωή του αγίου ιεράρχη γέμισε από αγώνες όταν ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Έκτος προχώρησε σε παράνομο και αντικανονικό γάμο.

Ο Ιωσήφ μαζί με τον αδελφό του Θεόδωρο σήκωσαν φωνή ελέγχου και αρνήθηκαν να σιωπήσουν μπροστά στη φανερή παραβίαση των ιερών κανόνων της Εκκλησίας. Η παρρησία τους αυτή προκάλεσε την οργή του αυτοκράτορα, ο οποίος διέταξε αμέσως τη σύλληψή τους και την αυστηρή τιμωρία τους. Οδηγήθηκε ο άγιος στην Κωνσταντινούπολη και υπέφερε εκεί βασανιστήρια, ταλαιπωρία και πείνα μέσα σε σκοτεινές φυλακές.

Τελικά τον εξόρισαν σε ένα έρημο και άγονο νησί, όπου τον έκλεισαν μέσα σε φρικτή φυλακή για πολύ καιρό. Παρά τις στερήσεις και τις θλίψεις, ο Ιωσήφ δεν λύγισε ποτέ, αλλά συνέχισε να προσεύχεται με θέρμη και να διδάσκει με την υπομονή του. Όταν ανέβηκε στον θρόνο ο ευσεβής αυτοκράτορας Μιχαήλ ο Ραγκαβές, εξέδωσε αμέσως διαταγή για την απελευθέρωση του αγίου από τη μακρόχρονη εξορία του.

Έτσι επέστρεψε ο Ιωσήφ στους πιστούς του, φέρνοντας μαζί του την ευωδία της ομολογίας και της θυσιαστικής αγάπης για την αλήθεια. Η ειρήνη δεν κράτησε όμως πολύ, καθώς στον θρόνο ανέβηκε ο σκληρός εικονομάχος αυτοκράτορας Λέων ο Αρμένιος, ο οποίος ξεσήκωσε νέο διωγμό κατά των ορθοδόξων. Ο Ιωσήφ μαζί με τον αδελφό του Θεόδωρο τον Στουδίτη βρέθηκαν ξανά μπροστά στη μανία ενός κοσμικού άρχοντα, ο οποίος μισούσε τις άγιες εικόνες.

Τους υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια, προσπαθώντας να τους κάμψουν και να τους αναγκάσουν να αρνηθούν την προσκύνηση των ιερών εικόνων. Όμως ο άγιος ιεράρχης έμεινε ακλόνητος στην πίστη του, κηρύσσοντας με θάρρος ότι η τιμή της εικόνας ανεβαίνει στο πρωτότυπο. Όταν τον διέταξαν να υπογράψει την εικονομαχική ομολογία πίστεως, αρνήθηκε με αποφασιστικότητα και ομολόγησε δημόσια την ορθόδοξη πίστη.

Τότε οι διώκτες τον έσυραν και τον έκλεισαν σε μια ακόμη πιο σκοτεινή και δύσοσμη φυλακή, για να τον σπάσουν ψυχικά και σωματικά. Όταν τελικά ανέβηκε στον θρόνο ο Μιχαήλ ο Τραυλός, διέταξε την απελευθέρωση του Ιωσήφ μαζί με τους άλλους μοναχούς που είχαν υποφέρει για χάρη των αγίων εικόνων. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο άγιος Ιωσήφ τα πέρασε ήσυχα μέσα στη Μονή του Στουδίου, εκεί όπου είχε ζήσει και αγωνιστεί ο αδελφός του Θεόδωρος.

Με ειρήνη ψυχής και πλήρης ημερών παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο γύρω στα οκτακόσια τριάντα μετά Χριστόν. Ο άγιος αναδείχθηκε επίσης σπουδαίος υμνογράφος της Εκκλησίας μας και κληροδότησε στους πιστούς πολύτιμους θησαυρούς λατρευτικής ποιήσεως. Συνέθεσε τα τριώδια της Μεγάλης Εβδομάδος, τα οποία ακούγονται κάθε χρόνο μέσα στους ναούς και συγκλονίζουν τις καρδιές των ορθοδόξων.

Έγραψε ακόμη πολλά στιχηρά του Τριωδίου και έναν θαυμάσιο κανόνα για την Κυριακή του Ασώτου, γεμάτο από βαθύ πνεύμα μετανοίας και κατανύξεως. Εκτός από τους ύμνους συνέθεσε και αρκετούς λόγους για τις μεγάλες δεσποτικές εορτές, με πιο φημισμένο τον λόγο του στην Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού του Κυρίου. Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις είκοσι έξι Ιανουαρίου, και η Εκκλησία δοξάζει τον αγωνιστή ιεράρχη, τον ομολογητή της πίστεως και τον γλυκύτατο μελωδό της κατανύξεως και της μετανοίας.