Δαυίδ ο Επανορθωτής της Γεωργίας

Σε ηλικία μόλις δεκαέξι ετών ανέβηκε στον θρόνο μιας χώρας ρημαγμένης από τους Σελτζούκους Τούρκους και έναν φοβερό σεισμό που είχε διαλύσει ακόμη και τους πασχαλινούς εορτασμούς. Ο ίδιος βασιλιάς πολέμησε σαν απλός στρατιώτης στη μάχη του Διδγκόρι, όπου σκοτώθηκαν τρία άλογά του και ανέβηκε σε τέταρτο για να ολοκληρώσει τη νίκη. Τα γεγονότα αυτά σημάδεψαν τη ζωή του αγίου Δαυίδ, του ονομαζόμενου Επανορθωτή, βασιλιά της Γεωργίας.

Στα τέλη του ενδέκατου αιώνα η χώρα του δοκιμαζόταν φρικτά από τις επιδρομές του σουλτάνου Τζαλάλ αλ Νταούλα Μαλίκ Σαχ. Ο σουλτάνος κατέλαβε το χωριό Σαμσβίλντε, φυλάκισε τον άρχοντά του Ιωάννη Ορμπελιάνι, ρήμαξε το Κάτω Κάρτλι και τελικά υπέταξε ολόκληρη τη Γεωργία. Οι κάτοικοι έντρομοι εγκατέλειπαν τα σπίτια τους και κρύβονταν στα βουνά και στα δάση.

Το έθνος που είχε ορκιστεί κάποτε αγάπη στον Χριστό άρχισε να γλιστρά στην αμαρτία και στη διαφθορά. Άνθρωποι κάθε ηλικίας απομακρύνονταν από τον Θεό και προχωρούσαν στον δρόμο της απώλειας. Τότε ακριβώς, μέσα στην απελπισία, ο βασιλιάς Γεώργιος ο Δεύτερος παραιτήθηκε και όρισε διάδοχο τον μοναχογιό του Δαυίδ.

Ο νεαρός βασιλιάς ανέλαβε αμέσως τεράστια ευθύνη για τη σωτηρία της Εκκλησίας και του λαού του. Στήριξε με όλες του τις δυνάμεις τη Σύνοδο του Ρουίσι Ουρμπνίσι, η οποία επιδίωκε να αποκαταστήσει το κύρος της Γεωργιανής Εκκλησίας και να περιορίσει τους αλαζονικούς φεουδάρχες και τους ανάξιους κληρικούς. Καθ' όλη τη βασιλεία του οι πιο σημαντικές κρατικές ενέργειες έγιναν για το καλό της Εκκλησίας και της Ορθόδοξης πίστης.

Η ίδια Σύνοδος τόνισε εκ νέου τον σωτήριο ρόλο της Ορθοδοξίας στην αναγέννηση του γεωργιανού λαού. Πρώτο μέλημα του Δαυίδ ήταν να επιστρέψουν στα σπίτια τους όσοι είχαν φύγει εξαιτίας της τουρκικής κατοχής. Συγκέντρωσε τους ευγενείς του και άρχισε το έργο της εθνικής επανένωσης από την ανατολική περιοχή Καχέτι Χερέτι.

Οι Τούρκοι και οι προδότες φεουδάρχες αρνούνταν όμως να παραδώσουν τη δύναμη που είχαν αποκτήσει εκεί. Παρ' όλα αυτά ο στρατός του Δαυίδ ήταν στα χέρια του Θεού και οι Γεωργιανοί πολέμησαν με γενναιότητα κατά του τεράστιου τουρκικού στρατού. Ο ίδιος ο βασιλιάς μάχονταν σαν κοινός στρατιώτης μέχρι την πλήρη απελευθέρωση της χώρας από την τουρκική παρουσία.

Σύντομα ο αδιάλλακτος σουλτάνος Μεχμέτ της Βαγδάτης διέταξε στρατό εκατό χιλιάδων ανδρών να βαδίσει εναντίον της Γεωργίας. Μόλις το πληροφορήθηκε ο Δαυίδ, συγκέντρωσε χίλιους πεντακόσιους άνδρες και τους οδήγησε προς το Τριαλέτι. Η μάχη ξεκίνησε νωρίς το πρωί και με τη βοήθεια του Θεού ο εχθρός συντρίφτηκε.

Ταυτόχρονα ο πιστός σύμβουλός του, Γεώργιος του Τσκονδίδι, ανακατέλαβε την πόλη Ρουστάβι, ενώ ο γεωργιανός στρατός ανέκτησε το φαράγγι του ποταμού Μτκβάρι. Ο Γεώργιος ήταν δάσκαλος και στενότατος σύμβουλος του βασιλιά και κατείχε το αξίωμα του καγκελαρίου επιτρόπου. Στη Σύνοδο του Ρουίσι Ουρμπνίσι ο βασιλιάς εισήγαγε νέο νόμο που συνένωνε αυτό το αξίωμα με την αρχιεπισκοπή του Τσκονδίδι.

Έναν χρόνο αργότερα οι Τούρκοι, στρατοπεδευμένοι ανάμεσα στο Καρνιπόρι και στο Μπασιάνι, εκδιώχθηκαν από τη χώρα. Οι λεγόμενοι Μεγάλοι Πόλεμοι συνεχίζονταν και ο άγιος βασιλιάς στεφανωνόταν με νέες νίκες. Πολύτιμος συμπαραστάτης του στάθηκε ο γιος του Δημήτριος, που αργότερα έγινε ο όσιος Δαμιανός, νέος που ξεχώριζε για τη σοφία, την αγιότητά του και την ανδρεία του.

Λίγο αργότερα τα χωριά Λόρε και Αγκαράνι ενώθηκαν πάλι με τη γεωργιανή πατρίδα. Παρά τις λαμπρές του νίκες, ο Δαυίδ αντιλήφθηκε ότι ο μικρός του στρατός δυσκολευόταν να φυλάξει τα ανακτημένα φρούρια και ταυτόχρονα να παραμένει πάντοτε σε μάχιμη ετοιμότητα. Έγινε λοιπόν αναγκαία η δημιουργία ενός μόνιμου, ξεχωριστού στρατεύματος που θα στεκόταν φρουρός της πατρίδας.

Ο συνετός βασιλιάς σκέφθηκε να στρατολογήσει άνδρες από τους Κιπτσάκους, φυλή του βόρειου Καυκάσου, για να συγκροτήσει αυτόν τον στρατό. Γνώριζε καλά τον χαρακτήρα εκείνου του λαού και ήταν βέβαιος για την ανδρεία και την πολεμική του εμπειρία. Επιπλέον η σύζυγός του, βασίλισσα Γκουραντουχτί, ήταν κόρη του Ατράκ, του ηγεμόνα των Κιπτσάκων.

Ο Ατράκ δέχθηκε με χαρά την πρόταση του γαμπρού του βασιλιά. Ως αληθινός διπλωμάτης, ο Δαυίδ πήρε μαζί του τον σύμβουλο Γεώργιο και ταξίδεψε στην Οσετία του βόρειου Καυκάσου. Εκεί ο πιστός φίλος και συνεργός των μεγάλων του έργων αναπαύθηκε στον Κύριο.

Ο συντετριμμένος βασιλιάς όρισε σαράντα ημέρες επίσημου πένθους σε όλο το βασίλειο. Έφερε όμως εις πέρας την αποστολή του και διάλεξε σαράντα χιλιάδες Κιπτσάκους, οι οποίοι προστέθηκαν στους πέντε χιλιάδες Γεωργιανούς στρατιώτες που είχε ήδη συγκεντρώσει. Έκτοτε διέθετε μόνιμο στρατό σαράντα πέντε χιλιάδων ανδρών.

Ο τεράστιος αυτός στρατός ξερίζωσε οριστικά την τουρκική παρουσία από τη Γεωργία και τις γύρω περιοχές. Οι ηττημένοι Τούρκοι γύρισαν ντροπιασμένοι στον σουλτάνο της Βαγδάτης, ντυμένοι στα μαύρα ως σημάδι θρήνου και ήττας. Ωστόσο ο ανυποχώρητος σουλτάνος Μαχμούτ ο Δεύτερος συγκρότησε συμμαχία μουσουλμανικών χωρών για να επιτεθεί ξανά στη Γεωργία.

Κάλεσε τον Άραβα ηγέτη Ντουρμπάις μπιν Σαντάκα, διέταξε τον γιο του Μαλίκ να τον υπηρετεί, συγκέντρωσε στρατό εξακοσίων χιλιάδων ανδρών και βάδισε για άλλη μια φορά εναντίον της χώρας. Ήταν Αύγουστος του έτους χίλια εκατόν είκοσι ένα μετά Χριστόν. Πριν από τη μάχη, ο Δαυίδ εμψύχωσε τους άνδρες του με λόγια φλογερά πίστεως και θάρρους.

Τους είπε ότι, αν αγωνιστούν γενναία για την πίστη τους, θα νικήσουν όχι μόνο τους υπηρέτες του διαβόλου, αλλά και τον ίδιο τον διάβολο. Τους κάλεσε να συνάψουν διαθήκη με τον Παντοδύναμο Θεό και να υποσχεθούν ότι θα πεθάνουν για την αγάπη Του παρά να φύγουν. Πρότεινε ακόμη να φράξουν με κλαδιά την είσοδο του φαραγγιού, για να μην μπορέσει κανείς να υποχωρήσει.

Κανένας στρατιώτης δεν σκέφθηκε να γυρίσει πίσω, μπροστά στα θαύματα και στην επέμβαση του Κυρίου. Η μάχη του Διδγκόρι έσπασε τη δύναμη του εχθρού για πολλά χρόνια. Όπως αναφέρει η παράδοση, το χέρι του Θεού ενίσχυσε τον βασιλιά, ενώ ο Μεγαλομάρτυς Γεώργιος τον οδηγούσε ορατά μέσα στη μάχη.

Τον επόμενο χρόνο, το χίλια εκατόν είκοσι δύο μετά Χριστόν, ο Δαυίδ ανακατέλαβε την πρωτεύουσα Τυφλίδα, η οποία στέναζε επί τετρακόσια χρόνια κάτω από τον ζυγό της σκλαβιάς. Ο βασιλιάς απέδωσε ξανά την πόλη στη μητέρα πατρίδα της. Ένα χρόνο αργότερα ανακήρυξε το χωριό Ντμανίσι κτήση της Γεωργίας και η ενοποίηση της χώρας ολοκληρώθηκε.

Νίκη ακολουθούσε τη νίκη, καθώς ο Κύριος υπερασπιζόταν τον βασιλιά που δόξαζε τον Πλάστη του. Από το έτος χίλια εκατόν έξι είχε ξεκινήσει την οικοδόμηση της μονής Γκελάτι στη δυτική Γεωργία. Ολόκληρη τη ζωή του το ιερό αυτό συγκρότημα υπήρξε το κέντρο των προσπαθειών του για την αναγέννηση της Γεωργιανής Εκκλησίας.

Η μονή Γκελάτι αναδείχθηκε ο πιο λαμπρός ναός του Θεού στη χώρα του. Για να την στολίσει, πρόσφερε πολλούς από τους θησαυρούς που είχε αποκτήσει ως λάφυρα πολέμου. Εκεί ίδρυσε επίσης τη Θεολογική Ακαδημία Γκελάτι, συγκεντρώνοντας σοφούς και ευσεβείς άνδρες από παντού.

Ο φιλάνθρωπος βασιλιάς βοήθησε πολλούς ανθρώπους και στήριξε γεωργιανές εκκλησίες μέσα και έξω από το βασίλειό του. Κατασκεύασε ένα πρωτότυπο για την εποχή φορητό νοσοκομείο για τους αρρώστους και φρόντιζε για όλα τα αναγκαία για την ανάρρωσή τους. Επισκεπτόταν τους ασθενείς, τους ενθάρρυνε και τους περιποιόταν σαν πατέρας.

Πάντοτε κρατούσε μαζί του ένα μικρό πουγκί, μέσα στο οποίο φύλαγε ελεημοσύνες για τους φτωχούς. Ο μορφωμένος και πολυδιαβασμένος βασιλιάς αφιέρωνε τον ελεύθερο χρόνο του στη μελέτη της Αγίας Γραφής και των επιστημών. Έπαιρνε μαζί του τα βιβλία ακόμη και στον πόλεμο, χρησιμοποιώντας γαϊδούρια και καμήλες για τη μεταφορά της βιβλιοθήκης του.

Όταν κουραζόταν να διαβάζει μόνος, ζητούσε από άλλους να του διαβάζουν, ενώ εκείνος άκουγε με προσοχή. Ένας από τους βιογράφους του θυμάται ότι κάθε φορά που τελείωνε την ανάγνωση των Επιστολών, σημείωνε την τελευταία σελίδα. Στο τέλος ενός χρόνου είχαν μετρήσει ότι τις είχε διαβάσει είκοσι τέσσερις φορές.

Υπήρξε ακόμη υποδειγματικός συγγραφέας και οι Ύμνοι της Μετανοίας του παραβάλλονται με τα έργα των μεγαλύτερων εκκλησιαστικών συγγραφέων. Έτσι ένωνε αρμονικά την πολεμική ανδρεία με τη βαθιά πνευματική καλλιέργεια και την ασκητική ευλάβεια. Ο γενναιότατος και δίκαιος αυτός βασιλιάς άφησε στους κληρονόμους του μια λαμπρή ομολογία πίστεως λίγο πριν από τον θάνατό του.

Σε αυτήν θυμόταν με βαθύτατο πένθος όλες τις αμαρτίες που είχε διαπράξει και ικέτευε τον Παντοδύναμο Θεό για συγχώρεση. Ολοκλήρωσε τη διαθήκη του το έτος χίλια εκατόν είκοσι πέντε μετά Χριστόν και τον ίδιο χρόνο παραιτήθηκε από τον θρόνο. Όρισε διάδοχό του τον γιο του Δημήτριο, στον οποίο παρέδωσε το ξίφος, ευλόγησε το μέλλον του και του ευχήθηκε χρόνια πολλά με υγεία και διακονία στον Κύριο.

Ο βασιλιάς εκοιμήθη ειρηνικά σε ηλικία πενήντα τριών ετών, δοξάζοντας μέχρι τέλους τον Θεό. Ο Άγιος Δαυίδ ο Επανορθωτής ετάφη στην είσοδο της μονής Γκελάτι, την οποία τόσο πολύ είχε αγαπήσει. Στην πέτρα του τάφου του χαράχθηκε σύμφωνα με τη θέλησή του ο λόγος του ψαλμωδού, ότι αυτή είναι η ανάπαυσή του στους αιώνες και εκεί θα κατοικήσει, διότι την επέλεξε.

Έτσι ο μεγάλος βασιλιάς αναπαύθηκε στον τόπο που ο ίδιος ανήγειρε για τη δόξα του Θεού. Η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία στις είκοσι έξι Ιανουαρίου κάθε χρόνο με βαθιά ευλάβεια. Στο πρόσωπό του ο γεωργιανός λαός βλέπει τον προστάτη, τον ελευθερωτή και τον άγιο πατέρα της πατρίδας του.