Δαμασκηνός ο Νέος Ιερομάρτυς του Χιλανδαρίου

Ένα ψεύτικο τέχνασμα στο Σφιστόβι της Βουλγαρίας στοίχισε τη ζωή ενός ηγουμένου του Χιλανδαρίου, που προτίμησε την αγχόνη από την άρνηση του Χριστού. Λίγες ώρες μετά τον θάνατό του, η βάρκα των διωκτών του αναποδογύρισε στον Δούναβη και όλοι πνίγηκαν στα νερά του. Ο νέος αυτός ιερομάρτυς γεννήθηκε στο χωριό Γάμπροβο, μέσα στην επαρχία Τυρνόβου της Βουλγαρίας, σε χρόνια δύσκολα για τους Ορθοδόξους.

Από νεαρή ηλικία άφησε το πατρικό σπίτι και ανέβηκε στο Άγιον Όρος, όπου εγκαταβίωσε στη σερβική μονή του Χιλανδαρίου. Με τον καιρό χειροτονήθηκε διάκονος και κατόπιν πρεσβύτερος, υπηρετώντας ταπεινά σε διάφορα διακονήματα της μονής. Η εργατικότητα και η σύνεσή του οδήγησαν τους πατέρες να τον εκλέξουν ηγούμενο της αδελφότητας.

Ως προεστώς, αναλάμβανε συχνά ταξίδια έξω από το Άγιον Όρος για υποθέσεις του μοναστηριού. Ταξίδευε σε πόλεις και χωριά, φρόντιζε για τα μετόχια και τακτοποιούσε υποχρεώσεις προς ανθρώπους που χρωστούσαν στη μονή. Ένα τέτοιο διακόνημα τον έφερε στη βουλγαρική πόλη Σφιστόβι, στην όχθη του Δούναβη, για μια αποστολή φαινομενικά απλή.

Στο Σφιστόβι ο Δαμασκηνός έπρεπε να εισπράξει το ενοίκιο από έναν Οθωμανό, ο οποίος εκμεταλλευόταν περιουσία του μετοχίου της μονής. Ο άνθρωπος όμως δεν ήθελε να αποδώσει τα οφειλόμενα και σκέφθηκε ένα πονηρό σχέδιο για να γλιτώσει από το χρέος. Έστειλε κρυφά μια μουσουλμάνα στο δωμάτιο όπου είχε καταλύσει ο ταπεινός ηγούμενος, χωρίς εκείνος να καταλάβει τίποτε από τη δολιότητα.

Αμέσως μετά μπήκε ορμητικά μέσα με συντρόφους του και άρχισε να φωνάζει, παρουσιάζοντας τον άγιο ως ένοχο ανήθικης πράξης. Με αυτή την ψευδή κατηγορία τον έσυρε βίαια στον κατή, τον τοπικό ισλαμικό δικαστή. Σύμφωνα με τον νόμο της εποχής, μια τέτοια καταγγελία μπορούσε να οδηγήσει στη θανατική ποινή.

Ο κατής διέκρινε αμέσως ότι ο μοναχός ήταν αθώος και ότι όλη η σκηνή ήταν στημένη με σκοπό την αρπαγή της περιουσίας του μετοχίου. Όμως οι συκοφάντες έφεραν ψευδομάρτυρες, οι οποίοι κατέθεσαν με όρκο εναντίον του. Έτσι ο δικαστής, πιεσμένος από το πλήθος και τους ψευδομάρτυρες, αναγκάστηκε να εκδώσει καταδικαστική απόφαση εναντίον του αθώου ιερομονάχου του Χιλανδαρίου.

Πριν τον οδηγήσουν στο ικρίωμα, του πρότειναν μια τελευταία διέξοδο, να σώσει τη ζωή του δεχόμενος τη μουσουλμανική θρησκεία. Ο Δαμασκηνός όμως απάντησε με παρρησία, χωρίς ίχνος φόβου μπροστά στους δικαστές και στους συκοφάντες του. Είπε ότι γεννήθηκε Χριστιανός και ως Χριστιανός θα πέθαινε, γιατί η άρνηση του Χριστού σημαίνει απώλεια της αιώνιας ζωής.

Πρόσθεσε ότι θα ήταν τρέλα να ανταλλάξει αυτή την πρόσκαιρη ζωή με την αιώνια καταδίκη της ψυχής του. Λυπόταν μάλιστα, όπως είπε, εκείνους που δεν μπορούσαν να καταλάβουν αυτή τη μεγάλη αλήθεια. Βλέποντας οι Οθωμανοί ότι τίποτε δεν μπορούσε να λυγίσει το φρόνημά του, τον οδήγησαν στον τόπο της εκτέλεσης.

Εκεί ο μάρτυς ζήτησε λίγο χρόνο για να προσευχηθεί και η παράκληση έγινε δεκτή από τους δημίους. Στάθηκε λοιπόν ήρεμος, ύψωσε την καρδιά του στον Χριστό και παρέδωσε στα χέρια του Κυρίου όλη την ύπαρξή του. Όταν τελείωσε την προσευχή του, σφράγισε τον εαυτό του με το σημείο του τιμίου σταυρού και δήλωσε στους δημίους πως ήταν έτοιμος για το τέλος.

Έτσι, στις δεκαέξι Ιανουαρίου του χίλια επτακόσια εβδομήντα ένα, ο όσιος Δαμασκηνός κρεμάστηκε στην αγχόνη μέσα στο Σφιστόβι. Παρέδωσε την ψυχή του στον Χριστό και έλαβε από εκείνον τον άφθαρτο στέφανο της δόξας των μαρτύρων. Όμως η οργή του Θεού δεν άργησε να επισκεφθεί τους ανθρώπους που είχαν στήσει αυτό το άνομο σχέδιο εναντίον του αθώου ιερομονάχου.

Λίγο μετά τον θάνατο του αγίου, οι ίδιοι συκοφάντες ανέβηκαν σε μια βάρκα για να διασχίσουν τον μεγάλο ποταμό Δούναβη. Στη μέση της διαδρομής τους ξέσπασε ξαφνικά μια δυνατή θύελλα, που τάραξε βίαια τα νερά γύρω από το σκάφος. Η βάρκα αναποδογύρισε μέσα στα κύματα και όλοι όσοι βρίσκονταν επάνω της πνίγηκαν στα ορμητικά νερά του ποταμού.

Έτσι αποκαλύφθηκε σε όλους ότι η αδικία εναντίον του ηγουμένου του Χιλανδαρίου δεν έμεινε χωρίς απάντηση από τον δίκαιο Κριτή. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του νέου ιερομάρτυρος Δαμασκηνού στις δεκαέξι Ιανουαρίου κάθε χρόνου με κατάνυξη. Στο πρόσωπό του βλέπουμε έναν ταπεινό αγιορείτη που προτίμησε την αγχόνη από κάθε προδοσία της πίστεως των πατέρων του.