Parthenomartirë Neollina, Domnina dhe Virgjëresha e Edesës

Babai i saj, një prift i qytetit, ua shiti turqve Edesën për një shumë të madhe parash. Dhe pastaj, ai i dha si konkubinë pashait vajzën e tij, Virgjëreshën e pastër, sepse ajo nuk pranoi të mohonte Krishtin. Kujtimi i virgjëreshave të shenjta martire Neollina, Domnina dhe Parthena përkujtohet të dielën e parë pas Epifanisë në Mitropolin e Shenjtë të Edesës dhe Pellit. Për shenjtorët Neollina dhe Domnina nuk është ruajtur asnjë informacion historik, ndërsa për Shën Parthenën dimë jo pak. Parthena erdhi nga Edesa e Maqedonisë dhe lindi në shekullin e katërmbëdhjetë në një familje të shquar të qytetit. Jeta e saj i përshtatej në mënyrë të përkryer emrit të saj të vajzërisë, pasi ajo i kaloi ditët e saj në ashpërsi asketike dhe përulësi të thellë. Që në moshë të re ajo tregoi dashuri për lutjen dhe iu përkushtua me gjithë zemër Krishtit, të cilin e konsideronte dhëndrin e shpirtit të saj. Kështu ajo u rrit në devotshmëri, duke mos e imagjinuar sprovën e tmerrshme që do të haste më vonë nga shtëpia e saj. Koha e saj ishte e vështirë, pasi Maqedonia përballej me kërcënimin e vazhdueshëm të pushtuesve osmanë. Në vitin 1375 pas Krishtit turqit rrethuan Edesën dhe banorët i rezistuan me guxim sulmeve të armikut. Në luftën e tyre ata u forcuan nga hieromonku Serafim, famullitar i kishës metropolitane të Fjetjes së Virgjëreshës, i cili u dha kurajo të gjithëve. Armiku ishte i shumtë dhe i organizuar mirë, por më në fund po përgatiteshin të çanin rrethimin dhe të tërhiqeshin. Por në momentin e fundit, një nga priftërinjtë e qytetit, Pjetri, i cili ishte babai i Shën Virgjëreshës, pranoi një shumë të madhe parash nga pashai turk. Kështu, natën, ai tradhtoi qytetin për të cilin ishte betuar se do të shërbente si shërbëtor i Perëndisë. Turqit pushtuan Edesën më njëzet e gjashtë dhjetor të atij viti nga juglindja, pikërisht aty ku ruante prifti tradhtar. Në këtë pikë u zhvillua një nga betejat më të ashpra për mbrojtjen e qytetit. Pas pushtimit banorët thereshin ose shiteshin si skllevër nëpër pazare, ndërsa shtëpitë u plaçkitën dhe gratë u çnderuan. Hieromonku Serafim u arrestua dhe pësoi tortura të tmerrshme nga pushtuesit. Në fund e mbytën në ujëvarën e madhe që turqit e quanin Itceri Pasha, pra ujërat e pashait. Tradhtari Pjetri, pas krimit të tmerrshëm që çoi në rënien e Edesës, mohoi Krishtin dhe përqafoi Islamin. Dhe si të mos mjaftonte kjo, ai ia dha pashait edhe vajzën e Virgjëreshës si konkubinë, pasi nuk mundi ta bindte të mohonte besimin e saj. Kur shenjtorja dëgjoi fjalët e të atit, u trondit plotësisht, ashtu siç ndodhej Shën Barbara para tërbimit të të atit. Me guxim shpirtëror ajo i deklaroi prindit të saj të pakënaqur se nuk do ta mohonte kurrë emrin më të ëmbël të dhëndrit të saj qiellor, Jisu Krishtit. Ai, në vend që të turpërohej dhe të pendohej për veprat e tij, u tërbua dhe e trajtoi fëmijën e tij si një bishë të egër. Filloi ta rrihte me furi, derisa e la të gjakosur dhe humbi mendjen në dysheme. Pastaj e zhveshi dhe ua dorëzoi ushtarëve turq. Ushtarët e torturuan mizorisht për tre ditë të tëra pa asnjë gjurmë mëshirë. Në fund e ngjitën në një kodër jashtë qytetit dhe e varrosën të gjallë në dhe. Ajo kodër edhe sot e kësaj dite quhet nga populli Kodra e Virgjëreshës. Sado tronditëse të duket sjellja e babait ndaj vajzës së tij, Krishti Shpëtimtari kishte profetizuar se mizori të tilla do të ndodhnin në kohët e fundit. Në Ungjillin sipas Mateut lexojmë fjalët e Zotit për atë që do të vuajnë besimtarët në emrin e tij. Vëllai do të dorëzojë vëllanë në vdekje, thotë ai, dhe babai fëmijën e tij te persekutorët. Dhe fëmijët do të ngrihen kundër prindërve të tyre dhe do t'i vrasin pa mëshirë. Të gjithë do t'ju urrejnë për hir të emrit tim, u shtoi Zoti dishepujve të tij. Por ai që do të durojë deri në fund, ai do të shpëtohet dhe do të pretendojë mbretërinë e Perëndisë. Virgjëresha e shenjtë partenomartire e jetoi pikërisht këtë fjalë të Shpëtimtarit në mishin e saj. Me sakrificën e saj ajo përlëvdoi dhëndrin e saj qiellor dhe tashmë i përket korit të dëshmorëve të shenjtë. Ai ndërmjetësoftë për të gjithë ne, që Zoti të na japë forcë për të duruar deri në fund të jetës sonë tokësore. Dhe le të kërkojë për ne një cep të vogël në Parajsë pranë shenjtorëve të tij.