Ο Όσιος Μακάριος της Πίσμα και της Κοστρομά

Στα πυκνά δάση της ρωσικής γης, κοντά στον ποταμό Πίσμα, ένας ταπεινός ασκητής έχτισε με τα ίδια του τα χέρια μια ξύλινη εκκλησία προς τιμήν της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Ο Όσιος Μακάριος υπήρξε πνευματικός φίλος και σύντροφος του Οσίου Παύλου της Ομπνόρα, και μαζί έβαλαν τα θεμέλια του μοναχισμού σε εκείνη την απομονωμένη περιοχή της Κοστρομά. Γεννήθηκε στο χωριό Ντανίλοβο, που βρισκόταν στην αριστερή όχθη του ποταμού Πίσμα, σε απόσταση δώδεκα βερστίων από το μετέπειτα ασκητήριό του.

Η ευγενική οικογένεια των Πισμένσκι τιμούσε ιδιαίτερα τον Όσιο, καθώς τον θεωρούσε έναν από τους δικούς της συγγενείς και καύχημα του γένους της. Την πρώτη μοναχική του διαπαιδαγώγηση τη δέχτηκε από τον μεγάλο Άγιο Σέργιο, στη φημισμένη Λαύρα της Αγίας Τριάδος. Από εκεί, με την καρδιά γεμάτη πόθο για ησυχία, επέστρεψε στον τόπο όπου γεννήθηκε και αναζήτησε ένα κατάλληλο μέρος για άσκηση.

Αγαπούσε τη μοναξιά με όλη του την ψυχή, γι' αυτό προτίμησε ένα πυκνό δάσος κοντά στον ποταμό Πίσμα. Εκεί έστησε το ταπεινό του κελί και άρχισε τη σκληρή πορεία της ερημικής ζωής, μακριά από τον θόρυβο του κόσμου. Ο τόπος εκείνος διατήρησε στους αιώνες το όνομα παλαιό ασκητήριο του Μακαρίου, σαν ζωντανή μνήμη της παρουσίας του οσίου ανδρός.

Σύντομα άρχισαν να συγκεντρώνονται γύρω του μαθητές, διψασμένοι για πνευματική καθοδήγηση και αληθινή μοναχική ζωή κοντά του. Καθώς το πλήθος των ψυχών που ζητούσαν τη συντροφιά του μεγάλωνε συνεχώς, ο Όσιος αναγκάστηκε να λάβει μια σημαντική απόφαση. Έχτισε ένα μικρό μοναστήρι, σε απόσταση περίπου ενός μιλίου από το απομονωμένο κελί της προσωπικής του ασκήσεως.

Εκεί ανήγειρε μια ξύλινη εκκλησία αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Κυρίου, η οποία έγινε το πνευματικό κέντρο όλης της αδελφότητας. Αργότερα, όταν ολοκλήρωσε τον επίγειο δρόμο του, ο δίκαιος αυτός ενταφιάστηκε ακριβώς κοντά στον ναό που με τόσο κόπο είχε υψώσει. Ο Όσιος Παύλος, ενώ ίδρυε το δικό του μοναστήρι στην Ομπνόρα, δεν ξεχνούσε ποτέ τον αγαπημένο του φίλο και πνευματικό αδελφό.

Από την πλευρά του και ο Μακάριος δεν θεωρούσε το ασκητήριό του χωριστό από τη μονή του Παύλου. Οι δύο ερημίτες είχαν κοινό φρόνημα για την ανθρώπινη ζωή και κατανοούσαν βαθιά την ωφέλεια της μοναξιάς και της σιωπής στην πνευματική πορεία. Οι δύο μοναστικές κοινότητες των πνευματικών φίλων ακολούθησαν, ωστόσο, διαφορετικές πορείες μέσα στους αιώνες που ακολούθησαν.

Η μονή της Ομπνόρα αυξήθηκε πολύ και γέμισε μοναχούς, ενώ το ασκητήριο της Πίσμα έμεινε μικρό και ταπεινό. Παρ' όλα αυτά, ο ιερός δεσμός που ένωνε τα δύο αδελφά καθιδρύματα δεν διασπάστηκε ποτέ μέσα στο πέρασμα του χρόνου. Τα επίσημα έγγραφα των τσάρων Ιωάννου του Τρομερού, που χρονολογούνται από το έτος χίλια πεντακόσια εξήντα έξι, αλλά και του τσάρου Μιχαήλ, του έτους χίλια εξακόσια είκοσι πέντε, αναφέρουν ξεκάθαρα το ασκητήριο.

Το παρουσιάζουν ως εξάρτημα της μονής του Οσίου Παύλου της Ομπνόρα, κοντά στον μύλο του Σαχεμπάλ, σε εκείνη την απομονωμένη και δασώδη περιοχή. Σε ένα κατάστιχο της μονής του Οσίου Παύλου, χρονολογημένο από το έτος χίλια εξακόσια ογδόντα τρία, αναφέρεται μια εικόνα. Σε αυτήν παριστάνονταν μαζί ο Όσιος Μακάριος και ο Όσιος Παύλος, οι δύο πνευματικοί αδελφοί.

Αυτό φανερώνει καθαρά πως η τοπική τιμή και ευλάβεια προς τον ασκητή είχε ήδη αρχίσει επίσημα να εκδηλώνεται από εκείνη την περίοδο. Στο ίδιο κατάστιχο γίνεται περιγραφή της μονής του Οσίου Παύλου ως ταυτόσημης με τη μονή του ασκητηρίου του Μακαρίου, στην επαρχία της Κοστρομά. Στον ναό της Μεταμορφώσεως του Κυρίου και Σωτήρος υπήρχε παρεκκλήσι αφιερωμένο στον Όσιο Παύλο, τον θαυματουργό της Ομπνόρα, με θολωτή στέγη.

Μέσα στο ίδιο παρεκκλήσι ο τάφος του Οσίου Μακαρίου ήταν σκεπασμένος με μαύρο ύφασμα και ένας σταυρός κρεμόταν πάνω από το μέσον. Ένα συγκλονιστικό θαύμα συνέβη στον τάφο του οσίου ανδρός, στα τέλη του δέκατου όγδοου αιώνα μετά Χριστόν. Όταν ο ναός κάηκε ολοσχερώς από μεγάλη φωτιά, στήθηκε ένα ξύλινο κατασκεύασμα πάνω από το ιερό μνήμα του Οσίου.

Στο σημείο όπου βρισκόταν αυτό το ξύλινο κατασκεύασμα δεν εντόπισαν ούτε καμένα ξύλα, ούτε κάρβουνα, ούτε καν στάχτη. Όλη η περιοχή γύρω από τον τάφο ήταν σκεπασμένη με μια θαυμαστή και ασυνήθιστη δροσιά. Έπειτα από τη φωτιά, ένας περίεργος άνθρωπος θέλησε να ανοίξει τον τάφο για να δει τι υπήρχε μέσα, και τιμωρήθηκε με τύφλωση για το θράσος του.

Σήμερα τα ιερά λείψανα αναπαύονται κάτω από το δάπεδο και πάνω στον τάφο βρίσκεται η εικόνα του Οσίου, με το ραβδί του τοποθετημένο επάνω.