Ο Όσιος Μαρκιανός ο Πρεσβύτερος της Κωνσταντινουπόλεως

Στη μέση μιας λαμπρής λιτανείας προς τον νέο ναό της Αγίας Αναστασίας, ένας ταπεινός πρεσβύτερος έδωσε κρυφά το μοναδικό του ένδυμα σε έναν φτωχό ζητιάνο. Λίγο αργότερα, την ώρα της θείας λειτουργίας, κάτω από το φελόνιό του έλαμπε μια θαυμαστή βασιλική στολή, που μόνο ο Θεός μπορούσε να του χαρίσει. Ο όσιος Μαρκιανός έζησε στους χρόνους των ευσεβών αυτοκρατόρων Μαρκιανού και Πουλχερίας, σε μια περίοδο μεγάλης πνευματικής ακμής της Βασιλεύουσας.

Καταγόταν από την αρχαία Ρώμη και ανήκε σε οικογένεια ευγενική, πλούσια και βαθιά προσηλωμένη στην πίστη του Χριστού. Όταν οι γονείς του μετοίκησαν στη νέα Ρώμη, πήραν μαζί τους και τον νεαρό Μαρκιανό, που σπούδαζε με ζήλο τα ιερά γράμματα. Από μικρός αγάπησε τους ναούς του Θεού και δεν παρέλειπε καμία ακολουθία, φλεγόμενος από διακαή πόθο για την προσευχή.

Ο πατριάρχης της εποχής εκείνης τον συμπάθησε ιδιαίτερα και τον κατέταξε στον ιερό κλήρο της Μεγάλης Εκκλησίας. Παρότι νέος στα χρόνια, ήταν γέροντας στη φρόνηση και ώριμος στην αρετή, όπως μαρτυρούσε όλη η ζωή του. Βλέποντας ο πατριάρχης την αγνότητα, τη σύνεση και την αδιάλειπτη άσκησή του, τον θεώρησε άξιο του πρεσβυτερικού αξιώματος και τον χειροτόνησε ιερέα.

Λίγο αργότερα τον ανέδειξε και οικονόμο της Μεγάλης Εκκλησίας, εμπιστευόμενος στα χέρια του τα ιερά πράγματα του ναού. Όταν εκοιμήθησαν οι γονείς του, του άφησαν πλούσια κληρονομιά, αφού ήταν το μοναδικό τους παιδί και κληρονόμος όλης της οικογενειακής περιουσίας. Ο Μαρκιανός όμως δεν θέλησε να ξοδέψει τίποτε για τις δικές του ανάγκες ούτε για κοσμική απόλαυση.

Αφιέρωσε ολόκληρο τον πλούτο στον Θεό, μοιράζοντας ελεημοσύνες στους φτωχούς και ανακαινίζοντας παλαιούς ναούς. Με μεγάλα έξοδα ανήγειρε έναν περικαλλή ναό προς τιμήν της αγίας μάρτυρος Αναστασίας, στολίζοντάς τον με κάθε λαμπρότητα. Όταν κάποιος φίλος του απόρησε για τη μεγάλη δαπάνη, ο όσιος του απάντησε με σύνεση και πνευματική σοφία.

Του είπε ότι, αν είχε θυγατέρα και την αρραβώνιαζε με άρχοντα, θα ξόδευε χρυσάφι για να την στολίσει με νυφικά κοσμήματα. Πόσο μάλλον τώρα που ετοίμαζε νυφικό θάλαμο για τη νύμφη του Χριστού, η οποία έχυσε το ίδιο της το αίμα για χάρη Του. Όσο γενναιόδωρος ήταν στους ιερούς ναούς, τόσο αυστηρός και φειδωλός φερόταν προς τον εαυτό του σε όλη του τη ζωή.

Φορούσε πάντοτε ένα πενιχρό και φθαρμένο ένδυμα και ποτέ δεν θέλησε να αποκτήσει δεύτερη αλλαξιά ρούχων. Όταν ολοκληρώθηκε ο ναός της αγίας Αναστασίας, ορίστηκαν τα εγκαίνια την ημέρα της μνήμης της μάρτυρος. Ο πατριάρχης Γεννάδιος μαζί με όλο τον κλήρο, ο αυτοκράτορας με τη σύγκλητο και πλήθος λαού συμμετείχαν στη μεγάλη λιτανεία.

Μετέφεραν τα τίμια λείψανα της αγίας από τον παλιό μικρό ναό στον νέο και λαμπρό. Καθώς προχωρούσε η πομπή, ο όσιος Μαρκιανός βάδιζε με τους πρεσβυτέρους μπροστά από την άμαξα που έφερε τα ιερά λείψανα. Κάποιος φτωχός τον πλησίασε εκεί και του ζήτησε ελεημοσύνη με πόνο και ταπείνωση.

Ο όσιος δεν είχε επάνω του τίποτε άλλο εκτός από εκείνο το ένα και μοναδικό ένδυμα, που σκέπαζε το γυμνό σώμα του. Δεν θέλησε όμως με κανέναν τρόπο να αφήσει τον αδελφό του να φύγει χωρίς βοήθεια και παρηγοριά. Απομακρύνθηκε διακριτικά από την πομπή, βρήκε ένα ήσυχο μέρος και έβγαλε από πάνω του εκείνο το μοναδικό ένδυμα.

Το χάρισε αμέσως στον φτωχό και επέστρεψε στη θέση του ντυμένος μόνο με το φελόνιο επάνω στο γυμνό σώμα. Κανείς από τους παρευρισκόμενους δεν αντιλήφθηκε την κρυφή αυτή πράξη ευσπλαχνίας και θείας αγάπης. Όταν έφθασαν στον ναό, τέλεσαν τα εγκαίνια και κατέθεσαν με τιμή τα ιερά λείψανα της μάρτυρος Αναστασίας.

Ο πατριάρχης τότε προσκάλεσε τον Μαρκιανό να συλλειτουργήσει μαζί του στη θεία λειτουργία της λαμπρής εκείνης ημέρας. Την ώρα της νίψεως των χειρών, ο όσιος προσπαθούσε να σκεπάζει με το φελόνιο το γυμνό του σώμα. Οι συμπρεσβύτεροι και οι διάκονοι όμως είδαν κάτω από το φελόνιο μια θαυμαστή ολόλαμπρη στολή, που έλαμπε σαν χρυσή βασιλική πορφύρα.

Άλλοι θαύμαζαν για το παράδοξο θέαμα και άλλοι αγανακτούσαν, νομίζοντας ότι ο ιερέας στολίζεται με υπερβολική πολυτέλεια. Ιδιαίτερα φάνηκε η θαυμαστή εκείνη στολή την ώρα που πλησίασε να κοινωνήσει τα άχραντα και ζωοποιά μυστήρια του Χριστού. Μερικοί από τους ιερείς ανέφεραν το θαυμαστό γεγονός στον πατριάρχη Γεννάδιο, με απορία και φόβο Θεού.

Εκείνος αποκρίθηκε ότι και ο ίδιος είδε τη βασιλική εκείνη στολή πάνω στον ταπεινό λειτουργό. Μετά το τέλος της λειτουργίας ο πατριάρχης κάλεσε τον Μαρκιανό στο σκευοφυλάκιο και άρχισε να τον ελέγχει με αυστηρότητα. Τον ρώτησε γιατί έρχεται να λειτουργήσει με τόσο πολυτελή ενδυμασία, σαν να ήταν αυτοκράτορας και όχι ταπεινός πρεσβύτερος.

Ο όσιος έπεσε με δάκρυα στα πόδια του και του είπε ότι από τη νεότητά του δεν συνήθισε να φορά λαμπρά ενδύματα. Ο πατριάρχης πρόσταξε να τον σηκώσουν επάνω και να ανοίξουν το φελόνιό του, για να φανεί η αλήθεια. Όταν είδαν το γυμνό του σώμα κάτω από το ιερό άμφιο, όλοι έμειναν έκπληκτοι και πλήρεις δέους.

Έτσι αναγκάστηκε ο όσιος να αποκαλύψει με ντροπή ότι είχε χαρίσει το ένδυμά του σε έναν φτωχό. Όλοι δόξασαν τον Θεό, που σκέπασε με ουράνια χάρη τη γύμνια του αληθινού δούλου του. Από τότε έγινε γνωστή σε όλους η ζωή του, η γεμάτη ευσπλαχνία και ταπείνωση.

Ο όσιος υπέμενε με χαρά την εκούσια πτωχεία και περιφρονούσε τα υλικά πράγματα σε όλη τη ζωή του. Κάποτε, αφού περπάτησε κάτω από βροχή και βράχηκαν τα ρούχα του, γύρισε στο δωμάτιό του και κλείδωσε την πόρτα. Άναψε κάρβουνα και προσπαθούσε να στεγνώσει το βρεγμένο ένδυμα, αφού δεν διέθετε άλλο για να φορέσει.

Εκείνη ακριβώς την ώρα ο πατριάρχης τον χρειάστηκε για κάποια ζητήματα της Εκκλησίας. Οι απεσταλμένοι βρήκαν το δωμάτιο κλειδωμένο και φώναζαν απέξω να βγει γρήγορα. Ο όσιος υποσχόταν πως θα έλθει σύντομα, μα καθυστερούσε γιατί δεν είχε στεγνώσει ακόμη το ρούχο.

Κάποιος κοίταξε από την κλειδαρότρυπα και είδε τον άγιο να στεγνώνει το ένδυμά του πάνω στα αναμμένα κάρβουνα. Επιστρέφοντας ανέφεραν αμέσως το γεγονός στον πατριάρχη, με θαυμασμό για την ασκητική του ζωή. Ο πατριάρχης τους είπε να μην απορούν, γιατί ο Μαρκιανός είχε αφιερωθεί ολόκληρος στον Θεό.

Από τη νεότητά του γνώριζε την ταπείνωση και την εκούσια πτωχεία, εφαρμόζοντας στην πράξη τον αποστολικό λόγο. Όσοι άκουσαν τα λόγια αυτά δόξασαν τον Κύριο, που έχει τέτοιους πιστούς υπηρέτες στους ναούς Του. Για την ενάρετη αυτή ζωή ο Θεός χάρισε στον όσιο και το χάρισμα των θαυμάτων, ώστε να θεραπεύει αρρώστους και να εκδιώκει δαίμονες.

Κάποτε γινόταν πανηγύρι στον ναό της αγίας Αναστασίας και συγκεντρώθηκε μεγάλο πλήθος πιστών. Μια γυναίκα έγκυος ανέβηκε από τη στενοχωρία στη στέγη του ναού και έπεσε από εκεί κάτω στο έδαφος νεκρή. Ο όσιος Μαρκιανός δεν άντεξε να βλέπει τη γιορτή να σκιάζεται από θρήνους και οδυρμούς λαού.

Σήκωσε ψηλά τα χέρια και προσευχήθηκε θερμά στον φιλάνθρωπο Θεό για την άτυχη γυναίκα. Αμέσως εκείνη αναστήθηκε και σηκώθηκε όρθια, ενώ και το βρέφος μέσα της βρέθηκε ζωντανό και υγιές. Ο λαός θαύμασε το παράδοξο εκείνο σημείο και δόξασε τον πανάγαθο Κύριο.

Άλλη φορά ξέσπασε μεγάλη πυρκαγιά στην Κωνσταντινούπολη, και η φωτιά πλησίαζε απειλητικά τον ναό της αγίας Αναστασίας. Ο όσιος ανέβηκε στη στέγη του ιερού ναού και ύψωσε τα χέρια του στον ουρανό με δάκρυα. Η φωτιά γύρισε αμέσως προς τα πίσω και έσβησε εντελώς, σαν να την έσβησαν πολλά νερά.

Ο ναός σώθηκε ολοσχερώς χωρίς να πάθει την παραμικρή βλάβη από το πύρινο εκείνο κύμα. Ο όσιος ανήγειρε ακόμη ναό προς τιμήν της μάρτυρος Ειρήνης κοντά στη θάλασσα, όπου υπήρχε παλαιός και ερειπωμένος ναός. Ανακαίνισε επίσης κοντινούς ναούς του αγίου Θεοδώρου και του αγίου Ισιδώρου, εφοδιάζοντάς τους με όλα τα αναγκαία.

Όταν έφθασε σε βαθύ γήρας, λίγο πριν την μακαρία κοίμησή του, περπατούσε νύκτα στους δρόμους της πόλεως. Όπου έβρισκε νεκρό αστεγάκο ξαπλωμένο, τον έπλενε με ευλάβεια και τον έντυνε με τα χέρια του. Έλεγε μάλιστα στον νεκρό να σηκωθεί για να ασπαστούν αδελφικά, και εκείνος σηκωνόταν και τον φιλούσε στα χείλη.

Έπειτα ο νεκρός ξανακοιμόταν εν ειρήνη, αφού είχε λάβει την τελευταία αδελφική συντροφιά. Έσωσε επίσης πολλές γυναίκες της αμαρτίας, άλλες με συμβουλές και άλλες με γενναιόδωρη βοήθεια. Όσες βρίσκονταν σε εκείνη τη ζωή εξαιτίας της φτώχειας τις φρόντιζε κρυφά από την πατρική του περιουσία.

Τον μακάριο αυτόν άνδρα τον απέκτησε ο Θεός, τον ύμνησαν οι άγγελοι και τον τίμησαν οι ιεράρχες. Οι βασιλείς τον σέβονταν, οι λαοί τον θαύμαζαν, ενώ οι δαίμονες έτρεμαν και έφευγαν μακριά. Εκοιμήθη πριν προλάβει να ολοκληρώσει τα εγκαίνια του ναού της αγίας Ειρήνης, λέγοντας στον Κύριο τα τελευταία του λόγια.

Παρέδωσε στα χέρια Του και την ψυχή του και τον ναό που οικοδόμησε.