Στην Κωνσταντινούπολη του τετάρτου αιώνα, μια νεαρή χήρα αρνήθηκε επίμονα την πρόταση γάμου του ίδιου του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Μεγάλου. Όταν αργότερα ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος έφευγε για την εξορία, εκείνη ήταν η γυναίκα που εμπιστεύθηκε να φυλάει την Εκκλησία στη θέση του. Καταγόταν από οικογένεια πολύ γνωστή και πλούσια της Πόλης, με αξιώματα μεγάλα και ισχυρές συγγένειες στην αυτοκρατορική αυλή.

Ο πατέρας της Ανίσιος Σέκουνδος ήταν σεβαστός συγκλητικός, ενώ η μητέρα της καταγόταν από τον φημισμένο έπαρχο Ευλάβιο, που είχε διακριθεί στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Στα παιδικά της χρόνια οι γονείς της την αρραβώνιασαν με τον γιο του επάρχου Νευριδίου, έναν ευγενή και πολλά υποσχόμενο νέο της εποχής. Όμως πέρασαν μόλις είκοσι μήνες και ο μνηστήρας πέθανε ξαφνικά, αφήνοντάς την παρθένο και ταυτόχρονα χήρα μέσα στη νεότητά της.

Η Ολυμπιάδα δεν δέχθηκε ποτέ νέο μνηστήρα, αλλά αποφάσισε να μείνει αφιερωμένη στον Χριστό με αγνότητα και σωφροσύνη. Όταν οι γονείς της κοιμήθηκαν, βρέθηκε κληρονόμος μιας τεράστιας περιουσίας, την οποία θεώρησε αμέσως όχι δική της αλλά του Θεού. Η νεαρή κληρονόμος άρχισε να μοιράζει τα πλούτη της με απλοχεριά σε εκκλησίες, μοναστήρια, νοσοκομεία και ξενώνες για τους φτωχούς.

Έστελνε γενναία ελεημοσύνη σε ερημίτες, σε ορφανά και χήρες, σε φυλακισμένους και σε ανθρώπους εξορισμένους μακριά από τους δικούς τους. Η ίδια ζούσε με αυστηρή νηστεία και αδιάκοπη προσευχή, υποτάσσοντας με σκληρή άσκηση το σώμα της στο πνεύμα. Δεν έτρωγε ποτέ κρέας και δεν πήγαινε ποτέ σε λουτρά, και αν η ασθένεια την ανάγκαζε να πλυθεί, καθόταν στο νερό φορώντας πουκάμισο.

Όταν ο αυτοκράτωρ Θεοδόσιος ζήτησε να την παντρέψει με τον συγγενή του Ελπίδιο, εκείνη αρνήθηκε με σταθερότητα και ταπεινή παρρησία. Απάντησε στον βασιλιά ότι ο Θεός γνώριζε καλύτερα τι την συνέφερε, και γι’ αυτό την είχε ελευθερώσει από τον ζυγό του ανδρός. Οργισμένος ο αυτοκράτωρ διέταξε τον έπαρχο να της δημεύσει την περιουσία μέχρι να γίνει τριάντα χρόνων.

Της απαγόρευσαν να μιλά με αγίους ιεράρχες και να εκκλησιάζεται, ώστε από στενοχώρια να ενδώσει στον γάμο. Όμως η Ολυμπιάδα δοξολογούσε χαρούμενη τον Θεό και ευχαριστούσε για τη δοκιμασία. Όταν αργότερα έγραψε στον αυτοκράτορα ότι του ευγνωμονούσε για το βάρος που της είχε αφαιρέσει, εκείνος ντράπηκε από την ψυχική της μεγαλοσύνη και της επέστρεψε όλα της τα υπάρχοντα.

Ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νεκτάριος, βλέποντας την αρετή και την αγνότητά της, την χειροτόνησε διακόνισσα της Μεγάλης Εκκλησίας. Διακονούσε τον Κύριο μέρα και νύχτα μαζί με άλλες διακόνισσες, όπως κάποτε η προφήτισσα Άννα μέσα στον ναό του Σολομώντος. Δεχόταν στο σπίτι της ξένους, μοναχούς και επισκόπους, και τους υποστήριζε γενναιόδωρα με τα αγαθά της.

Βοήθησε τον άγιο Αμφιλόχιο τον Ικονίου, τον Ονήσιμο τον Ποντικό, τον Πέτρο τον Σεβαστείας, αδελφό του Μεγάλου Βασιλείου, καθώς και τον Επιφάνιο της Κύπρου. Στον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο πρόσφερε επίσης τη συμπαράστασή της, ενώ τον επίσκοπο Όπτιμο, που κοιμήθηκε στην Πόλη, τον ξεπροβόδισε κλείνοντας με τα ίδια της τα χέρια τα μάτια του. Δεν ευεργετούσε μόνο τους αγίους, αλλά και ανθρώπους που της φέρθηκαν εχθρικά, όπως ο Αντίοχος Πτολεμαΐδος, ο Ακάκιος Βεροίας και ο Σεβηριανός Γαβάλων.

Θεωρούσε τα υπάρχοντά της δώρο του Θεού, και γι’ αυτό τα σκορπούσε με αγάπη πνευματική. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος την τιμούσε ιδιαιτέρως ως πιστή δούλη του Θεού και την αγαπούσε με αγάπη καθαρή και πνευματική. Όταν όμως οι αντίπαλοί του τον καθαίρεσαν άδικα από τον θρόνο, η Ολυμπιάδα έκλαψε πικρά μαζί με τις άλλες διακόνισσες της Μεγάλης Εκκλησίας.

Φεύγοντας για τελευταία φορά από τον ναό, ο μεγάλος ιεράρχης μπήκε στο βαπτιστήριο και κάλεσε κοντά του την Ολυμπιάδα μαζί με την Πενταδία, την Προκλία και τη Σαλβίνα. Τους είπε με συγκίνηση ότι ο διωγμός εναντίον του κόντευε στο τέλος και ότι μάλλον δεν θα τον έβλεπαν ξανά. Τους παρακάλεσε όμως να μην εγκαταλείψουν την Εκκλησία εξαιτίας του νέου επισκόπου που θα ερχόταν στη θέση του.

Εκείνες τότε έπεσαν με δάκρυα στα πόδια του, και ο άγιος αναχώρησε για τον δρόμο της εξορίας. Λίγο αργότερα ο πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόφιλος, που παλαιότερα είχε απολαύσει την ίδια της τη φιλοξενία, στράφηκε εχθρικά εναντίον της. Την κατηγόρησε άδικα, επειδή είχε φιλοξενήσει μοναχούς που εκείνος είχε διώξει από την έρημο της Αιγύπτου.

Όμως κανένας δεν πίστευσε τις κακόβουλες συκοφαντίες, διότι όλοι γνώριζαν τη βιοτή της. Μετά την εξορία του ιερού Χρυσοστόμου, ξέσπασε μεγάλη πυρκαγιά στον καθεδρικό ναό και κάηκε μεγάλο μέρος της Κωνσταντινουπόλεως. Οι αρχές υποψιάστηκαν τους φίλους του αγίου Ιωάννου και άρχισαν να τους ανακρίνουν σκληρά για τον εμπρησμό.

Ανάμεσά τους οδηγήθηκε στο δικαστήριο και η Ολυμπιάδα, αν και δεν είχε καμία απολύτως συμμετοχή στο γεγονός. Ο έπαρχος ήταν σκληρός και άσπλαχνος, και την ανέκρινε με τρόπο βίαιο και χωρίς κανέναν σεβασμό. Παρότι δεν βρέθηκε εναντίον της καμία ένδειξη ενοχής, την καταδίκασε άδικα σε βαρύ χρηματικό πρόστιμο για μια κατηγορία εντελώς ψεύτικη.

Η αγία τότε άφησε την Κωνσταντινούπολη και έφυγε στην Κύζικο, μακριά από τους διωγμούς της πρωτεύουσας. Όμως οι εχθροί της δεν την άφησαν ήσυχη ούτε εκεί, αλλά πέτυχαν να την εξορίσουν στη Νικομήδεια. Ο άγιος Ιωάννης από τον τόπο της δικής του εξορίας της έστελνε επιστολές παρηγοριάς για να ελαφρύνει τον πόνο της.

Έπειτα από καιρό σκληρών δοκιμασιών, στερήσεων και θλίψεων, η μακαρία Ολυμπιάδα παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα της στον Κύριο. Έφυγε από τον κόσμο πενήντα μόλις χρόνων, λίγο μετά την κοίμηση του αγαπημένου της πατέρα και διδασκάλου. Μετά τον θάνατό της, ενώ το τίμιο σώμα της παρέμενε ακόμη άταφο, φανερώθηκε στον επίσκοπο της Νικομηδείας μέσα σε όνειρο.

Του παρήγγειλε να θέσει το σώμα της μέσα σε ξύλινη λάρνακα και να την αφήσει να την παρασύρουν τα κύματα. Όπου θα την έβγαζε η θάλασσα, εκεί ζητούσε να γίνει η ταφή της. Ο επίσκοπος τήρησε πιστά την εντολή της αγίας, και τα κύματα έβγαλαν τη λάρνακα στην τοποθεσία Βρώχθοι, κοντά στην Κωνσταντινούπολη.

Εκεί βρισκόταν ναός του αγίου αποστόλου Θωμά, και οι κάτοικοι πληροφορήθηκαν με θεϊκό σημείο τον ερχομό του ιερού σκηνώματος. Έσπευσαν στην ακτή, παρέλαβαν τη λάρνακα με ευλάβεια και κατέθεσαν τα λείψανα μέσα στον ναό του αποστόλου. Από εκείνη τη στιγμή άρχισαν να γίνονται θαύματα και θεραπείες κάθε ασθένειας.

Έπειτα από πολλά χρόνια, βάρβαροι επέδραμαν στον τόπο εκείνον και έκαψαν τον ναό. Τα ιερά λείψανα διασώθηκαν από τη φωτιά, αλλά οι επιδρομείς τα έριξαν μέσα στη θάλασσα. Τότε τα νερά στο σημείο εκείνο έγιναν αιματηρά, διακηρύσσοντας την οδύνη της δούλης του Θεού.

Πιστοί άνθρωποι έβγαλαν ξανά τα θαυματουργικά λείψανα από τη θάλασσα. Όταν ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Σέργιος έμαθε για το γεγονός, έστειλε τον πρεσβύτερο Ιωάννη με τιμητική αποστολή. Του ανέθεσε να μεταφέρει τα ιερά λείψανα με κάθε ευλάβεια στη βασιλεύουσα Πόλη.

Όταν ο πρεσβύτερος έφτασε στον τόπο και ανέλαβε τα οστά της αγίας, ξεχύθηκε άφθονο αίμα από αυτά μπροστά στα μάτια του. Όλοι θαύμασαν, διότι ύστερα από διακόσια χρόνια έτρεχε αίμα από τα ξερά οστά, σαν να επρόκειτο για ζωντανό σώμα. Έτσι μεταφέρθηκαν τα ιερά και θαυματουργικά λείψανα στη βασιλεύουσα και κατατέθηκαν στο γυναικείο μοναστήρι που είχε ιδρύσει η ίδια η αγία.

Το μοναστήρι αυτό βρισκόταν κοντά στον ναό της αγίας Ειρήνης και αποτελούσε καρπό της μεγάλης ευλάβειας της Ολυμπιάδος. Εκεί μέσα γίνονταν πολλά και ποικίλα θαύματα από τα άγια λείψανα της δούλης του Χριστού. Θεραπεύονταν με τη χάρη του Θεού κάθε λογής ασθένειες, και διώχνονταν με τις πρεσβείες της τα ακάθαρτα πνεύματα.