Κάτω από τα χώματα της Λάρνακας κρύβονται τα ερείπια ενός χωριού που έσβησε για πάντα, μαζί με τον περικαλλή ναό του προστάτη του. Ο Άγιος Αθανάσιος ο Πεντασχοινίτης άφησε πίσω του μια μυστική σήραγγα που οδηγούσε στη θάλασσα, για ώρες μεγάλου κινδύνου. Η Κύπρος ανέθρεψε αυτόν τον άγιο μέσα στους κόλπους της, σε μια εποχή που η πίστη δοκιμαζόταν σκληρά από εχθρούς και δυσκολίες.

Η καταγωγή του βρίσκεται στο χωριό Πεντάσχοινον, που σήμερα δεν υπάρχει πια στον χάρτη της επαρχίας. Τα ερείπιά του απλώνονται νότια από το χωριό Άγιος Θεόδωρος, σιωπηλά μάρτυρες μιας ζωής που χάθηκε με τον χρόνο. Εκεί ακριβώς σώζονται και τα ερείπια της εκκλησίας που ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του τιμημένου αυτού αγίου.

Όταν ο ναός βρισκόταν στις δόξες του, πρέπει να ήταν λαμπρός και πλούσιος σε εκκλησιαστική ομορφιά. Στο δάπεδο της εκκλησίας υπήρχαν δύο οπές, που οδηγούσαν σε μια υπόγεια σήραγγα. Η σήραγγα αυτή έφτανε μέχρι τη θάλασσα και χρησίμευε ως κρυφή διαφυγή σε ώρες μεγάλου κινδύνου.

Σήμερα όλο το δάπεδο της εκκλησίας βρίσκεται καλυμμένο κάτω από τα ίδια τα ερείπια του ναού. Ο ναός του Αγίου Αθανασίου του Πεντασχοινίτου καταστράφηκε από έναν δυνατό σεισμό, την Κυριακή είκοσι τέσσερις Απριλίου του έτους χίλια τετρακόσια ενενήντα ένα μετά Χριστόν. Το γεγονός αυτό αναφέρει και ο Γερμανός περιηγητής Δούκας της Βαυαρίας Αλέξανδρος στις περιγραφές του.

Ο Κύπριος ιστορικός Νεοκλής Κυριαζής μας πληροφορεί ότι το ίδιο το χωριό Πεντάσχοινο εξαφανίστηκε κατά τον δέκατο όγδοο μετά Χριστόν αιώνα. Μια τοπική παράδοση μάλιστα υποστηρίζει ότι το Πεντάσχοινο καταστράφηκε ολοσχερώς από τις επιδρομές των πειρατών εκείνης της εποχής. Σύμφωνα με τον μεσαιωνικό Κύπριο χρονογράφο Λεόντιο Μαχαιρά, ο Άγιος Αθανάσιος έκανε θαύματα και χάριζε ιάσεις σε όσους πιστούς τον επικαλούνταν.

Ο ίδιος γράφει χαρακτηριστικά ότι ο Άγιος Αθανάσιος ο Πεντασχοινίτης από το Πεντάσχοινον αναβλύζει ιάματα σαν πηγή. Δεν σώζονται όμως ακριβή στοιχεία ούτε αποδείξεις που να ξεκαθαρίζουν τι ακριβώς υπήρξε στη ζωή του ο τιμώμενος αυτός άγιος. Δεν γνωρίζουμε αν ήταν μάρτυρας ή λαϊκός όπως οι Άγιοι Ανάργυροι ή σαλός για τον Χριστό ή μοναχός ή ασκητής.

Η μορφή του παραμένει τυλιγμένη στο μυστήριο, αλλά η χάρη του παραμένει ζωντανή. Στην Ιερά Μονή Αμασγούς στο Μονάγρι και στο τοιχογραφημένο παρεκκλήσι του Αγίου Σωζομένου στο χωριό Γαλάτα σώζονται παλιές τοιχογραφίες του Αγίου. Στις παραστάσεις αυτές ο Άγιος Αθανάσιος ο Πεντασχοινίτης παρουσιάζεται με τη μορφή και την ενδυμασία διακόνου.

Στο χωριό Άγιος Θεόδωρος της Λάρνακας υπάρχει και μια φορητή εικόνα του Αγίου, που φιλοτεχνήθηκε γύρω στα μέσα του δέκατου ενάτου μετά Χριστόν αιώνα. Σε αυτήν την εικόνα ο Άγιος παρουσιάζεται αγένειος βοσκός, κρατώντας στο αριστερό χέρι ποιμενική γκλίτσα και στο δεξί τίμιο Σταυρό. Η εικονογραφία αυτή θυμίζει έντονα τους Αγίους Μάμαντα και Σώζοντα τον Κύπριο, που τιμώνται πολύ από τους πιστούς του νησιού.

Κατά πάσα πιθανότητα όμως ο Άγιος Αθανάσιος πρέπει να ήταν όσιος ασκητής στην ευρύτερη περιοχή της επαρχίας. Παρόμοια περίπτωση αποτελεί και ο Άγιος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής, που υπήρξε όσιος ασκητής στην περιοχή της Μαραθάσας. Πουθενά στον βίο του δεν αναφέρεται ότι υπήρξε διάκονος, και όμως στις εικόνες παρουσιάζεται πάντοτε με διακονική ενδυμασία.