Eugjenia e Romës dhe nata e fluturimit

Një vajzë e një perandori romak u largua nga pallatet e Aleksandrisë, u vesh si burrë dhe hyri në një manastir mashkullor të quajtur Eugenios. Atje ajo u bë abace pa e ditur askush sekretin e saj, derisa një akuzë e rreme e solli para babait të saj. Eugenia lindi në Romë, gjatë sundimit të perandorit Commodus, në një familje aristokrate gjyqtarësh dhe fisnikësh. Babai i saj Filipi ishte një pagan, por ai ishte dashamirës për të krishterët për pastërtinë e jetës së tyre. Kur u emërua prefekt i Egjiptit, u shpërngul me gjithë familjen në Aleksandri, së bashku me gruan e tij Klaudia dhe djemtë Avita dhe Sergji. Aty u kujdes që t'i jepte vajzës arsimin më të mirë të kohës. Eugjenia u dallua shpejt si për bukurinë, ashtu edhe për shpirtin e saj të pastër. Ai studioi filologjinë, filozofinë dhe retorikën greke dhe latine dhe mbante mend me saktësi atë që lexonte. Shumë fisnikë të rinj kërkuan të martoheshin me të, mes tyre edhe djali i senatorit Akylinus. Por ajo vetë refuzoi çdo propozim martese, pasi e donte thellësisht virgjërinë dhe kërkonte një kuptim tjetër në jetë. Gjatë studimeve i ranë në dorë letrat e apostullit Pal dhe aty dëgjoi një zë të ndryshëm nga çdo shkollë filozofike e kohës. Lexoni për Krishtin e kryqëzuar, skandal për hebrenjtë dhe vdekje për grekët, por forcë dhe mençuri për ata që besojnë. Zemra iu dogj dhe vendosi të ndiqte besimin e ri, por duke e fshehur vullnetin e saj nga prindërit e saj. Kur të krishterët u internuan nga Aleksandria me urdhër perandorak, ai kërkoi leje për të vizituar një pasuri familjare, me pretekstin e pushimit në fshat. Por qëllimi i saj i vërtetë ishte të takonte të krishterët e mërguar dhe murgjit që jetonin aty pranë. Ajo mori me vete dy eunukët besnikë, Protos dhe Hyacinthos, shokë studimi dhe miq vëllazërorë të fëmijërisë së saj. Ndërsa kalonin me makinë pranë një manastiri, ata dëgjuan murgjit duke kënduar vargun se të gjithë perënditë e kombeve janë demonë. Eugjenia u trondit, foli hapur me dy shoqet e saj dhe u shpjegoi se tani ajo njeh vetëm një Zot të vërtetë. Të gjithë së bashku vendosën të bëhen vëllezër në besim. Natën Eugjenia zbriti fshehurazi nga karroca, ndërsa shërbëtorët shkuan përpara pa kuptuar asgjë. Preu flokët, veshi rroba burrash dhe mori emrin Eugjeni, që të mund të hynte në një manastir mashkullor. Më pas ata takuan Helios, peshkopin e Heliopolis, i cili ishte bërë i famshëm duke ecur i padëmtuar në një zjarr që digjej, duke turpëruar një magjistar pagan. Peshkopi, i ndriçuar nga Zoti, e dinte tashmë sekretin e vajzës dhe e priti me gëzim. E pagëzoi bashkë me dy shokët e saj dhe e klasifikoi në korin e murgjve. Që në momentin e parë që Eugjenia u dallua për zellin e saj, ajo studioi Shkrimet ditë e natë dhe në dy vjet e njohu përmendsh pothuajse të gjithë Shkrimin e Shenjtë. Vëllezërit e panë atë si një engjëll, pasi fjalimi i saj ishte i butë, i përulur dhe plot frikë nga Zoti. Ajo ishte gjithmonë e para që arrinte në shërbim dhe e fundit që largohej. Ajo ngushëlloi të pikëlluarit, pajtoi të zemëruarit dhe me sjelljen e saj qetësoi edhe zemrat më të ngurta të atyre që e rrethonin. Pas tre vjetësh igumeni i manastirit ra në gjumë dhe murgjit njëzëri i kërkuan Eugjenit t'i kullotte. Ajo pranoi me frikë, duke përcaktuar se do të bëhej skllave e të gjithëve, sipas fjalës së Krishtit në Ungjill. Merrte ujë, priste dru, pastronte qelitë dhe çdo ditë u shërbente vëllezërve me gëzim dhe vetëmohim. Ajo zgjodhi si rezidencë qelinë më të vogël dhe më të varfër, pranë portës së manastirit, për të mos u dalluar nga askush. Gjithmonë kishte punë në duart e saj, lutje të pandërprerë në gojë. Së shpejti Zoti i dha dhuratën e shërimit dhe mrekullive dhe shumë veta vrapuan drejt saj për ndihmë. Një fisnike e Aleksandrisë, Melanthia, e cila vuante prej vitesh nga një sëmundje e rëndë, iu lut që ta vizitonte. Eugjenia shkoi dhe e vajosi me vaj të shenjtë dhe gruaja u shërua menjëherë nga dhimbja. Por demoni ziliqar ndezi në zemrën e Melanthias një pasion të papastër për murgun e ri dhe të bukur. Ajo u shtir si një sëmundje tjetër dhe e thirri përsëri tek ajo. Kur Eugenia ishte pranë saj, gruaja zbuloi llogaritjet e saj të pandershme dhe u përpoq ta joshte atë në mëkat. Shenjtori e ndaloi ashpër, i kujtoi shenjtërinë e rendit të virgjër dhe u largua menjëherë në manastir. E plagosur dhe plot inat, Melanthia përhapi fjalën kudo se abati ishte përpjekur ta çnderonte në shtëpinë e saj. Shpifja arriti shpejt te prefekti Filip, i cili nuk guxoi të vinte në dyshim fjalët e një gruaje kaq fantastike. Ai urdhëroi të arrestonin Eugjeni së bashku me të gjithë murgjit e manastirit dhe t'i sillnin me zinxhirë para tij. Në gjyq, përballë babait dhe vëllezërve të saj që nuk e njohën, shenjtorja qëndroi në heshtje me kokën ulur. Kur pa se shpifja ishte triumfuese, vendosi të zbulojë të vërtetën, që të mos tallen me figurën e shenjtë të vetmuar. Ajo grisi tunikën e saj dhe zbuloi se ishte një grua, në të vërtetë vetë Eugjenia, vajza e humbur e plangprishës. Ajo iu drejtua Filipit dhe me butësi zbuloi se kush ishte, duke i quajtur nënën e saj Claudia dhe vëllezërit e motrat Avita dhe Sergio. Njohja u bë mes lot gëzimi dhe emocioni të papërshkrueshëm për të gjithë familjen. Filipi, Klaudia dhe dy djemtë u konvertuan menjëherë në besimin e krishterë, së bashku me një mori paganësh të pranishëm. Ata morën Pagëzimin e Shenjtë dhe Filipi pas disa kohësh u shugurua peshkop i Aleksandrisë. Ai e drejtoi qytetin e madh me maturi ungjillore, në çështjet materiale dhe shpirtërore, derisa disa paganë të zellshëm e denoncuan atë te perandorët. Në vend të tij erdhi Terentius mizor, i cili dërgoi fshehurazi vrasës për ta vrarë ndërsa ai lutej në tempull. Dëshmori jetoi edhe tre ditë dhe ia dorëzoi shpirtin Zotit të cilit i kishte shërbyer me gjithë zemër. Pas varrimit të tij, Eugenia, Klaudia dhe dy eunukët besnikë Protos dhe Hyacinthus u kthyen në Romë dhe iu përkushtuan agjërimit dhe lutjes. Klaudia themeloi një bujtinë për të huajt dhe të varfërit, ndërsa Eugjenia udhëhoqi fshehurazi shumë vajza të familjeve fisnike në besim. Kisha atëherë po rritej në Romë si një zambak mes gjembave. Në Romë në atë kohë jetonte një vajzë e vogël e një brezi mbretëror, jetime dhe e mbyllur në shtëpinë e xhaxhait të saj. Ai dëgjoi për Eugjeninë dhe i dërgoi një letër ku i kërkonte të mësonte besimin e Krishtit. Shenjtori i dërgoi një letër të gjallë dy eunukëve, të cilët e katekizuan dhe i kërkuan që të pagëzohej nga Papa Korneli në fshehtësi. Vassilla ishte e lidhur ngushtë me Eugjeninë, pasi ajo ndante të njëjtën dashuri për virgjërinë dhe përkushtimin ndaj Krishtit. Por një shërbëtore ia tradhtoi sekretin Pompeut, i cili ishte i fejuari i vajzës. I riu u tërbua dhe e denoncoi atë te perandori Galen, një armik i egër i të krishterëve. Vasilës u urdhërua menjëherë t'i prisnin kokën, pasi ajo refuzoi me forcë martesën. Më pas ata arrestuan Protus dhe Hyacinthus dhe i çuan në tempullin e Zeusit për të sakrifikuar. Sapo hynë shenjtorët, idhulli ra dhe u bë pluhur. Xhelatët ia prenë menjëherë kokën dhe kështu ia dhanë shpirtin Krishtit, për të cilin kishin lënë herët çdo lidhje me botën. Më pas e çuan me forcë Eugjeninë në tempullin e Artemidës, për ta detyruar të bënte flijime për idhujt. Me lutjen e shenjtorit idhujt u rrëzuan përtokë dhe vetë tempulli u dëmtua rëndë, duke i trembur të pranishmit. Më pas tirani urdhëroi që ta hidhnin në Tiber me një gur të lidhur në qafë, por guri u lirua dhe martiri eci mbi ujë. Më pas ajo u vendos në një furrë të ndezur, por zjarri u shua menjëherë dhe ajo doli shëndoshë e mirë. Më në fund e hodhën në një gropë të errët, ku mbeti dhjetë ditë pa ushqim. Aty u shfaq Vetë Krishti dhe i tha asaj se do ta priste në manastiret qiellore ditën e lindjes së Tij. Më njëzet e katër dhjetor, brenda në qelinë e burgut, xhelati i preu kokën me shpatë. Kështu ai lindi në jetën e përjetshme në të njëjtën ditë që Krishti i pavdekshëm u bë një njeri tokësor dhe i vdekshëm. Nëna e saj Klaudia e mori trupin e ndershëm dhe e varrosi në pronën e tyre pranë Romës. Pak më vonë shenjtori iu shfaq nënës së saj, e ngushëlloi dhe i paratha gjumin e saj nën dritën e himneve engjëllore.