Shën Athanasi, Patriarku i Kostandinopojës

Dy herë ai u ngjit në fronin patriarkal të Kostandinopojës dhe dy herë e braktisi atë për hir të paqes së Kishës. Ai jetoi plot njëqind vjet dhe pak para se të largohej nga bota pretendoi se e shihte vetë Krishtin në lot pendimi. Shën Athanasi i Parë erdhi nga Adrianopoja dhe lindi emrin Alexios. Që në rininë e tij ai pati etje për mençurinë e Krishtit dhe la pas shtëpinë e të atit. Ai mbërriti në Selanik dhe u bë murg në një nga manastiret e qytetit me emrin Akakios. Por nuk kaloi shumë kohë që ai të kërkonte paqe më të thellë dhe u ngjit në malin Athos. Atje u bashkua me vëllazërinë e manastirit Esfigmenou dhe shërbeu për tre vjet në bankën e etërve. Nëpërmjet mundit dhe përpjekjeve të tij asketike ai fitoi dhuratën e lotëve dhe lutjeve të vajtueshme. Veprat e tij të virtytshme dhe përulësia i dhanë atij dashurinë dhe vlerësimin e gjithë vëllazërisë monastike. Kështu ai hodhi themelet e forta të një kursi që do ta çonte nga qelia në fronin patriarkal të qytetit mbretërues. Për shkak se ai shmangu lavdërimet e njerëzve, Akacius u largua me përulësi nga Mali i Shenjtë dhe u drejtua për në vendet e shenjta të Jeruzalemit. Prej andej ai shkoi në malin e Patras, ku jetoi për një kohë të gjatë si vetmitar në heshtje. Pastaj shkoi në manastirin e Auxentios dhe më vonë në malin Galanteion, në manastirin e Shën Llazarit. Aty mori formën e madhe dhe engjëllore me emrin e ri Athanasi dhe u shugurua plak. Ai gjithashtu mori detyrën e kryetarit të kishës, me kujdesin e enëve të shenjta dhe relikteve të shenjta të manastirit. Në këtë vend ai pretendoi një zbulesë hyjnore që do të shënonte pjesën tjetër të jetës së tij. Ai dëgjoi zërin e Zotit nga një njeri i kryqëzuar, i cili e thirri atë në veprën e shërbesës baritore. Duke kërkuar të rregullonte akoma më shumë shpirtin e tij në qetësi dhe lutje, ai u kthye përsëri në Agios Osos pas dhjetë vjetësh. Por trazirat që kishin lindur në zonën Athoniane e detyruan atë të kthehej në malin Galanteion. Mirëpo edhe atje nuk e lanë të qëndronte gjatë në vetminë e shkretëtirës. Turma njerëzish u dyndën për udhëzim baritor dhe kështu shenjtori organizoi një manastir atje. Në atë kohë froni i Kishës së Kostandinopojës ishte bërë e ve pas trazirave të kohës së patriarkut Joani Vekkos. Perandori i devotshëm Androniku Palaiologos propozoi asketin e përulur të Galanteit si të përshtatshëm për postin më të lartë. Një sinod i hierarkëve dhe klerikëve e zgjodhën njëzëri Shën Athanasin në fronin patriarkal, një mijë e dyqind e tetëdhjetë e nëntë vjet pas Krishtit. Patriarku i ri filloi me zjarr për të përmbushur bindjen e tij të re dhe punoi shumë për konsolidimin e Kishës. Megjithatë, ashpërsia e bindjeve të tij shkaktoi pakënaqësinë e disa klerikëve të fuqishëm të kryeqytetit. Kështu ai u detyrua të abdikonte nga froni dhe të tërhiqej përsëri në manastirin e tij, për të jetuar asketikisht në vetmi. Katërmbëdhjetë vjet më vonë, atij iu besua përsëri shufra e shërbesës patriarkale, të cilën e shërbeu denjësisht për shtatë vjet të tjera. Gjatë patriarkanës së tij të dytë, Shën Athanasi emëroi Shën Pjetrin si mitropolit të Kievit dhe të gjithë Rusisë. Puna e tij ishte e vazhdueshme dhe nuk njihte prehje ndërsa përpiqej të sillte rregull dhe jetë shpirtërore në kopenë e tij. Pavarësisht kësaj, reagimet dhe keqkuptimet nuk kanë munguar asnjëherë rreth tij. Për shkak të pakënaqësive të reja dhe për shkak se nuk donte të bëhej shkak përçarjeje brenda Kishës, Shën Athanasi dha dorëheqjen për herë të dytë nga qeverisja e saj. Ai u tërhoq në manastirin e tij të preferuar dhe iu përkushtua plotësisht përpjekjeve dhe lutjeve asketike. Atje ai jetoi siç kishte jetuar gjithmonë, në heshtje, lutje dhe studimin e gjërave hyjnore. Afër fundit të jetës së tij, plakut iu besua edhe një herë që pa Krishtin në një vegim. Por Zoti e qortoi me dashuri, sepse ai nuk e kishte kryer deri në fund detyrën e tij baritore. Shenjtori qau me hidhërim dhe u pendua për frikacakën që e kishte shtyrë të braktiste fronin. Ai mori nga Zoti faljen dhe dhuratën e mrekullueshme të mrekullibërjes. Kështu përulësia dhe pendimi i vërtetë u bënë për shenjtorin porta që të çon në lavdinë e Perëndisë. Shën Athanasi e zuri gjumi i qetë në moshën njëqind vjeçare, pasi e kaloi gjithë jetën në praktikë. Sipas traditës greke, kujtimi i Agios Athanasi festohet çdo vit në njëzet e tetë tetor. Forma e tij e shenjtë mbetet një shembull i ndritshëm i përulësisë, pendimit dhe dashurisë për paqen e Kishës.