Shën Razden Protomartir i Gjeorgjisë

Një fisnik persian u kryqëzua për Krishtin në një kamp në Gjeorgjinë qendrore, me trupin e shpuar me shigjeta. Ai kishte braktisur besimin e etërve të tij dhe ishte bërë këshilltar ushtarak i mbretit të shenjtë Vakhtang Gorgasali. Razden vinte nga një familje aristokrate persiane dhe jetoi në shekullin e pestë pas Krishtit. Kur mbreti i shenjtë Vakhtang u martua me vajzën e mbretit pers Ormisda Balundukht të Tretë, mbretëresha e re e mori me vete në Gjeorgji si të besuar të oborrit të saj. Në Kartli Razden takoi dritën e Ortodoksisë dhe u pagëzua i krishterë me gjithë zemër. Mbreti Vakhtang e nderoi atë me një pasuri të madhe dhe e emëroi si këshilltarin e tij ushtarak dhe gjeneral të forcave. Gjeorgjia në ato vite ishte nën presionin mbytës politik nga perandoria fqinje perse. Mbreti pers Peroz, djali i Yazgardit të Tretë, u tërbua nga besimet e krishtera të Vakhtang dhe sulmoi Gjeorgjinë me një ushtri të madhe. Në atë betejë Razhdeni u shqua për trimërinë dhe virtytin e tij ndër të gjithë luftëtarët. Së shpejti Perozi i tërbuar urdhëroi kapjen e fisnikut pers, i cili ishte konvertuar në krishterim dhe i mbijetoi betejës. Ushtarët e rrethuan shenjtorin, i lidhën duart dhe këmbët dhe ia dorëzuan me zinxhirë mbretit të tyre. Perozi e priti me ëmbëlsi të rreme dhe e pyeti pse hoqi dorë nga besimi i etërve të tij. Ai e quajti atë Razden i virtytshëm dhe i uroi paqe, duke u përpjekur kështu të fitonte besimin e tij me mashtrim. Martiri u përgjigj pa frikë se krishterimi është besimi i vetëm i vërtetë dhe Krishti i vetmi Shpëtimtar i vërtetë i botës. Peroz u përpoq të fshihte zemërimin e tij dhe me dinakëri e joshte në anën e tij. Kur pa se përpjekjet e tij ishin të kota, urdhëroi që ta rrihnin pa mëshirë para të gjithëve. Xhelatët me përvojë e shkelën shenjtorin, e rrahën me furi dhe i nxorrën dhëmbët pa mëshirë. Pastaj e tërhoqën zvarrë mbi shkëmbinj të mprehtë, e ngarkuan me zinxhirë të rëndë dhe e hodhën në burg. Kështu luftëtari trim u bë një atlet i vërtetë i Krishtit në zinxhirë. Kur lajmi për torturimin e Razdenit mbërriti në Mshetë, fisnikët gjeorgjianë nxituan menjëherë në Peroz. Ata iu lutën mbretit pers që ta lironte njeriun e shenjtë dhe ai pranoi, pasi më parë u betua se do ta kthente. Dëshmori mbërriti në Mshetë dhe i përlotur i dha lamtumirën familjes dhe mbretit të tij të dashur Vakhtang Gorgasali. Me gjithë lutjet e zjarrta të njerëzve të tij për të qëndruar me ta, ai u kthye në Peroz për të mbajtur fjalën. Mbreti persian përsëri u përpoq ta tërheqë atë në fenë e adhuruesve të zjarrit me premtime dhe kërcënime. Kur pa që shenjtori nuk do të lëvizte, ai urdhëroi internimin e tij në një kamp ushtarak në Tsromi në Gjeorgjinë qendrore. Ai e urdhëroi fshehurazi udhëheqësin e kampit që ta shkëputte nga Krishti ose ta ekzekutonte. Dëshmori refuzoi me guxim lajkat dhe dhuratat e tyre dhe i quajti ato fyese ndaj besimit të tij. Ai deklaroi se ishte gati të duronte me gëzim çdo vuajtje për hir të Krishtit. Kështu ai vulosi vendimin e tij para persekutorëve dhe u përgatit për torturën përfundimtare që e priste. Persianët vendosën që kushdo që shpreson te i Kryqëzuari meriton të përjetojë kryqëzimin me Të. Kështu ata ngritën një kryq në kamp dhe e kryqëzuan me tërbim këtë shërbëtor të përulur të Krishtit. Pastaj ata u përgatitën të gjuanin me shigjeta njeriun e devotshëm, ndërsa ai varej i përgjakur në pemë. Fjalët e fundit të Shën Razdenit ishin lutja e Zotit, në duart tuaja e dorëzoj shpirtin tim. Kështu protomartiri i Gjeorgjisë ia dorëzoi shpirtin Dhëndrit të saj, fitimtar në vdekje. Po atë natë një grup të krishterësh vodhën fshehurazi kryqin nga rojet persiane. Ata me nderim e ulën trupin e dëshmorit të shenjtë dhe eshtrat e tij të shenjta i varrosën në një vend të fshehtë. Disa vjet më vonë mbreti Vakhtang Gorgasali e zhvendosi lipsanin nga Chromi në Nikosia. Ai i depozitoi me nderime në një katedrale që e kishte ngritur atje disa kohë më parë. Më vonë mbreti i shenjtë ngriti tempuj për nder të martirit të parë të Gjeorgjisë në Ujarma dhe Samgori në vendin lindor.