Hierarkët Shenjtore të Novgorodit në Shën Sofje

Më katër tetor të vitit njëmijë e katërqind e tridhjetë e nëntë, Shën Joani iu shfaq kryepeshkopit Euthymios dhe i kërkoi një përkujtim të veçantë për ata që kishin fjetur në katedralen e Shën Sofisë. Pak më vonë, lipsani i pathyeshëm i vetë Shën Joaniit u zbulua brenda kësaj kishe të famshme në Novgorod. Urdhri i Shenjtorit kishte të bënte me princat rusë, kryepeshkopët e qytetit dhe të gjithë të krishterët ortodoksë që u varrosën atje. Përkujtimi caktoi si ditë kremtimi festën e Hieromartirit Ierotheos, peshkopit të parë të Athinës, e cila festohet më katër tetor. Kështu u krijua Sinaksia që lartëson lavdinë e Hierarkëve të këtij metropoli të shenjtë rus. Historiani Golubinsky vëren se këta Hierarkë mbetën të panjohur në kohën e kanonizimit të tyre dhe vendosjen e festës së tyre të përbashkët midis Sinodit të Moskës të vitit një mijë e pesëqind e dyzet e nëntë dhe themelimit të Sinodit të Shenjtë të Kishës Ruse. Vëzhgimi i tij vjen nga vepra e tij mbi historinë e kanonizimit, botuar në Moskë në vitin nëntëmbëdhjetëqind e tre. Sinaksia është kështu e lidhur drejtpërdrejt me traditën e Shën Sofisë së Novgorodit. Mbledhja përfshin një kor të shkëlqyer barinjsh të shenjtë që i shërbyen Kishës së Novgorodit për shekuj. I pari përmendet Shën Joakimi nga Korsuni, Episkopi i parë i qytetit, i cili kulloti njerëzit nga viti nëntëqind e tetëdhjetë e tetë deri në një mijë e tridhjetë. Më pas është Shën Luka Judeu, i cili e zuri gjumi në vitin njëmijë e gjashtëdhjetë dhe Shën Germanos, i cili shërbeu deri në një mijë e nëntëdhjetë e gjashtë. Përkujtohen edhe Shën Arkadios, Shën Grigori, i cili e zuri gjumi në një mijë e njëqind e nëntëdhjetë e tre, Shën Martyrios dhe Shën Antonios, të cilët lanë këtë jetë të përkohshme në shekujt XII dhe XIII. Në listë janë edhe Shën Vasiliios i çalë, i cili e zuri gjumi më 1352, Shën Simeoni, i cili vdiq më 1421 dhe Shën Gennadios. Më në fund, Sinaksia nderon Shën Bariun, i cili shërbeu si kryeprift deri në një mijë e pesëqind e shtatëdhjetë e një, dhe Shën Aftoni, mitropoliti, i cili ra në gjumë në një mijë e gjashtëqind e pesëdhjetë e tre. Lipsana e shenjtë e shumicës së këtyre Hierarkëve u varros ose u zhvendos brenda Katedrales së Shën Sofisë në Novgorod. Përjashtim bëjnë Shën Germanos, Shën Gennadios dhe Shën Poimen, lipsane e të cilëve nuk ndodhen në këtë kishë të famshme. Për këtë arsye, disa burime nuk i përfshijnë emrat e tyre në Sinaks, megjithëse tradita e gjerë normalisht i përfshin ato në korin e Hierarkëve Novgorod. Përveç atyre që përmendëm tashmë, Kisha nderon edhe pastorë të tjerë të shenjtë të të njëjtit qytet me kujtime të veçanta gjatë vitit kishtar. Bien në sy Shën Nikita Hermiti, i cili festohet në datën tridhjetë e një janar dhe Shën Nifon, kujtimi i të cilit përkujtohet më tetë prill. Nderohet edhe Shën Joani, kryepeshkopi që iu shfaq Shën Euthymius, me një kujtim më 7 shtator. Më poshtë janë Shën Theoktistos, Shën Mouses dhe Shën Euthymios, me përkujtime përkatësisht në dhjetor, janar dhe mars, si dhe shenjtorët e Jonait dhe Serapioniit. Dy festat kryesore të sinagogës lidhen me figura historike të të njëjtit rajon që vulosën identitetin e saj shpirtëror. Festa e katër tetorit u krijua në kujtim të princit të devotshëm Vladimir Yaroslavich të Novgorodit, i cili ra në gjumë në vitin njëmijë e pesëdhjetë e dy. Sinodi i Hierarkëve mbahet më dhjetë shkurt në lidhje me kujtimin e princeshës së nderuar Anna të Novgorodit, e cila ra në gjumë në vitin njëmijë e pesëdhjetë e gjashtë. Kështu Kisha lokale bashkon kryepriftërinjtë që e kullotnin atë dhe sundimtarët e devotshëm që mbështetën punën e tyre në një mbledhje të përbashkët adhurimi. Kisha e Shën Sofisë bëhet kështu qendra shpirtërore ku bashkohet historia kishtare dhe politike e vendit. Brenda mureve të saj ruhen lipsane e Hierarkëve dhe kujtimi i pushtetarëve besnikë si një trashëgimi e gjallë. Ortodoksët e Novgorodit e shohin ndërmjetësimin e tyre me nderim të thellë. Festa e tyre e përbashkët bëhet kështu një rast për të mbështetur besimin dhe një burim bekimi për çdo brez besimtarësh të Kishës Ruse.