Στέφανος, ο πρώτος που έβαψε με αίμα το Ευαγγέλιο

Στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ, κάτω από βροχή πετρών, ένας νέος τριάντα ετών ύψωσε το βλέμμα του και είδε ανοιγμένους τους ουρανούς. Από μακριά, πάνω σε λόφο, η Παναγία με τον Ιωάννη τον Θεολόγο προσεύχονταν θερμά για εκείνον που πρώτος έχυνε αίμα για τον Χριστό. Ο Στέφανος ήταν ο πρώτος ανάμεσα στους επτά διακόνους που εξέλεξε η νεαρή Εκκλησία των Ιεροσολύμων.

Όταν οι Ελληνιστές χριστιανοί παραπονέθηκαν ότι οι χήρες τους παραμελούνταν στην καθημερινή διακονία, οι δώδεκα Απόστολοι κάλεσαν όλους τους πιστούς. Τους ζήτησαν να βρουν επτά άνδρες γεμάτους Πνεύμα Άγιο και σοφία για τη διακονία των τραπεζών. Η εκλογή έπεσε στον Στέφανο, στον Φίλιππο, στον Πρόχορο, στον Νικάνορα, στον Τίμωνα, στον Παρμενά και στον Νικόλαο τον Αντιοχέα.

Οι Απόστολοι προσευχήθηκαν, ακούμπησαν τα χέρια τους πάνω στους εκλεκτούς και τους ανέδειξαν διακόνους της Εκκλησίας. Ο Στέφανος ξεχώρισε αμέσως ανάμεσα σε όλους για την πίστη και τη δύναμή του. Γι' αυτό ονομάστηκε αρχιδιάκονος και αναγνωρίστηκε ως ο πρώτος της επτάδας των ιερών διακόνων.

Αν και η ευθύνη της διακονίας ήταν βαριά, ο Στέφανος έβρισκε χρόνο και δύναμη να κηρύττει παντού το Ευαγγέλιο του Χριστού. Γεμάτος πίστη και χάρη, έκανε μεγάλα σημεία και τέρατα ανάμεσα στον λαό των Ιεροσολύμων. Θεράπευε ασθενείς με την επίθεση των χεριών του και αποδείκνυε στην πράξη τη δύναμη του αναστημένου Κυρίου.

Στήριζε τους πιστούς στην αγάπη του Χριστού και έλεγχε τους Ιουδαίους με τη μαρτυρία του Νόμου και των Προφητών. Τους έδειχνε καθαρά ότι από φθόνο σταύρωσαν τον αναμενόμενο Μεσσία τόσων αιώνων. Κάποιοι από τη συναγωγή των Λιβερτίνων, των Κυρηναίων, των Αλεξανδρέων, της Κιλικίας και της Ασίας μπήκαν σε διαμάχη μαζί του.

Ο Στέφανος, όμως, νίκησε με τον λόγο της αλήθειας τρία μέρη της οικουμένης. Νίκησε την Ευρώπη μέσα από τους Λιβερτίνους που έρχονταν από τη Ρώμη. Νίκησε την Ασία μέσα από τους Κίλικες της Μικράς Ασίας.

Νίκησε και την Αφρική μέσα από τους Κυρηναίους και τους Αλεξανδρείς που κατάγονταν από εκείνα τα μέρη. Κανείς δεν μπορούσε να αντισταθεί στη σοφία και στο Πνεύμα με το οποίο μιλούσε ο άγιος. Οι αντίπαλοί του, μη μπορώντας να αντέξουν την αλήθεια, άναψαν από οργή και φθόνο.

Έπεισαν κρυφά κάποιους ψευδομάρτυρες να διαδώσουν ότι άκουσαν τον Στέφανο να βλασφημεί τον Μωυσή και τον Θεό. Ξεσήκωσαν τον λαό, τους πρεσβύτερους και τους γραμματείς και άρπαξαν με μίσος τον άγιο. Τον οδήγησαν μπροστά στο μεγάλο Συνέδριο των αρχιερέων και των νομοδιδασκάλων για να απολογηθεί.

Εκεί παρουσίασαν τους ψευδομάρτυρες, οι οποίοι ισχυρίστηκαν ότι ο Στέφανος μιλούσε εναντίον του ναού και του νόμου του Μωυσή. Όμως ο μάρτυρας στεκόταν ατάραχος μέσα στο φονικό εκείνο συνέδριο σαν άγγελος Θεού. Όλοι όσοι κάθονταν τριγύρω έβλεπαν το πρόσωπό του να λάμπει από φως ουράνιο, όπως κάποτε του Μωυσή.

Ο αρχιερέας τον ρώτησε αν αληθεύουν όσα ισχυρίζονται οι κατήγοροι εναντίον του. Τότε ο Στέφανος άνοιξε το στόμα του και άρχισε μια μεγάλη ομιλία για όλη την ιστορία του Ισραήλ. Ξεκίνησε από τον Αβραάμ και έφτασε ώς τον Μωυσή και τον Σολομώντα με βαθύ σεβασμό.

Από υπόδικος έγινε φλογερός κατήγορος της απιστίας τους. Στο τέλος της απολογίας του, γεμάτος ζήλο σαν άλλος Ηλίας, στράφηκε ευθέως ενάντια στο συνέδριο. Τους ονόμασε σκληροτράχηλους ανθρώπους, με απερίτμητη καρδιά και αυτιά, που πάντοτε αντιστέκονται στο Πνεύμα το Άγιο.

Τους θύμισε ότι οι πατέρες τους καταδίωξαν τους προφήτες και σκότωσαν εκείνους που προανήγγειλαν τον Δίκαιο. Τους είπε ευθαρσώς ότι έγιναν προδότες και φονιάδες του ίδιου του Μεσσία. Τα λόγια αυτά γέμισαν τους αρχιερείς με ανείπωτη οργή και έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του.

Όμως ο Στέφανος ύψωσε τα μάτια του στον ουρανό και είδε τη δόξα του Θεού να ανοίγεται μπροστά του. Είδε τον Ιησού να στέκεται στα δεξιά του Πατρός σαν να τον περίμενε στις πύλες της ουράνιας βασιλείας. Φώναξε δυνατά σε όλους να μάθουν ότι βλέπει τους ουρανούς ανοιχτούς και τον Υιό του ανθρώπου ολόρθο.

Δεν έκρυψε το όραμα από ταπείνωση, για να στηριχθούν οι πιστοί και να ντροπιαστούν οι άπιστοι. Θέλησε ακόμη να δείξει σε όλους τους μελλοντικούς μάρτυρες ότι ο ουρανός μένει ορθάνοιχτος για όσους πάσχουν για τον Χριστό. Οι Ιουδαίοι, όμως, έβαλαν τα χέρια στα αυτιά τους και άρχισαν να κραυγάζουν δυνατά για να μην ακούσουν τίποτε άλλο.

Όρμησαν όλοι μαζί επάνω του, τον άρπαξαν και τον έσυραν έξω από τα τείχη της πόλης. Στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ, ανάμεσα στα Ιεροσόλυμα και στο όρος των Ελαιών, άρχισαν να τον λιθοβολούν με μανία. Για να ρίχνουν πιο εύκολα τις πέτρες, οι ψευδομάρτυρες έβγαλαν τα ρούχα τους και τα άφησαν στα πόδια ενός νεαρού που ονομαζόταν Σαύλος.

Εκείνος ήταν συγγενής του αγίου, αλλά από τυφλό ζήλο για τον παλαιό νόμο επιδοκίμαζε τον φόνο αυτό. Ο Στέφανος δεχόταν τη βροχή των πετρών και βαφόταν ολόκληρος με το αίμα του. Δεν θλιβόταν για τον εαυτό του, αλλά για τους ίδιους τους δολοφόνους του.

Όρθιος ακόμη φώναζε προς τον Κύριο να δεχθεί στα χέρια του το πνεύμα του. Έπειτα γονάτισε στο χώμα και προσευχήθηκε θερμά για τους εχθρούς του. Παρακάλεσε τον Κύριο να μη λογαριάσει σε εκείνους την αμαρτία του φόνου αυτού.

Με αυτά τα τελευταία λόγια παρέδωσε την καθαρή ψυχή του στον Χριστό. Το άγιο σώμα του πρωτομάρτυρα ρίχτηκε άταφο, να γίνει βορά των θηρίων και των πτηνών του ουρανού. Έμεινε στο χώμα μια ολόκληρη μέρα και νύχτα, χωρίς κανείς να τολμήσει να το αγγίξει.

Την επόμενη νύχτα, όμως, ο Γαμαλιήλ, ο φημισμένος νομοδιδάσκαλος των Ιεροσολύμων, έστειλε πιστούς ανθρώπους του στον τόπο εκείνο. Πήρε κρυφά το τίμιο σκήνωμα και το μετέφερε στο κτήμα του, σε απόσταση είκοσι σταδίων από την πόλη. Ο τόπος εκείνος λεγόταν Καφαργαμαλά και εκεί ο Γαμαλιήλ έθαψε με τιμές τον μάρτυρα.

Έκλαψε για εκείνον με μεγάλο θρήνο, μαζί με τον γιο του Αβίβ, που αργότερα και οι δύο πίστεψαν στον Χριστό και βαπτίστηκαν. Ο Στέφανος χειροτονήθηκε διάκονος λίγο μετά την Πεντηκοστή και μαρτύρησε μέσα στον ίδιο χρόνο, στις είκοσι επτά Δεκεμβρίου. Ήταν τότε λίγο πάνω από τα τριάντα του χρόνια και είχε πρόσωπο πανέμορφο, αλλά πολύ πιο όμορφη ήταν η ψυχή του.

Πολλά χρόνια αργότερα, η ευσεβής βασίλισσα Ευδοκία, σύζυγος του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του νεότερου, έχτισε λαμπρό ναό στον τόπο του μαρτυρίου του.