Ο Πατριάρχης Θεόδωρος και ο Θρόνος που Έχασε και Ξανακέρδισε

Ένας πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης γνώρισε την πικρή γεύση της συκοφαντίας και έχασε τον θρόνο του ύστερα από μόλις δύο χρόνια ποιμαντορίας. Όμως η αλήθεια θριάμβευσε επτά χρόνια αργότερα, και ο ίδιος άνθρωπος ανέβηκε ξανά στον ίδιο πατριαρχικό θρόνο με τιμή και δικαίωση. Πρόκειται για τον Άγιο Θεόδωρο τον Πρώτο, αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως, του οποίου η μνήμη τιμάται στις είκοσι επτά Δεκεμβρίου.

Γεννήθηκε και ανατράφηκε στην ίδια τη Βασιλεύουσα, μέσα στο πνευματικό κλίμα της μεγάλης πόλης, και έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του Τέταρτου, του επονομαζόμενου Πωγωνάτου. Από τα νεανικά του χρόνια έδειχνε σπάνια ευλάβεια και αρετή, στοιχεία που τον ξεχώρισαν μέσα στον κλήρο της πρωτεύουσας. Για τον λόγο αυτό χειροτονήθηκε πρεσβύτερος της Μεγάλης Εκκλησίας, δηλαδή του ναού της Αγίας Σοφίας, όπου διακόνησε με βαθιά συναίσθηση της αποστολής του.

Στη συνέχεια ανέλαβε τα σημαντικά καθήκοντα του συγκέλλου και του σκευοφύλακα, φυλάσσοντας με σεβασμό τα ιερά σκεύη του πατριαρχικού ναού. Η ζωή του στον περίβολο της Αγίας Σοφίας ήταν μια αδιάκοπη πορεία προσευχής, διακονίας και εκκλησιαστικής εμπειρίας, που τον προετοίμασε αθόρυβα για τη μεγάλη ευθύνη που τον περίμενε στον πατριαρχικό θρόνο της Ανατολής. Όταν εκοιμήθη ο τότε πατριάρχης Κωνσταντίνος, η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης βρέθηκε χωρίς ποιμένα, και όλοι στράφηκαν προς τον ταπεινό σκευοφύλακα της Αγίας Σοφίας.

Ο ίδιος ο αυτοκράτορας, η σύγκλητος, οι άρχοντες και η Ιερά Σύνοδος επέμεναν να αναλάβει εκείνος τη διακυβέρνηση του πατριαρχικού θρόνου. Ο Θεόδωρος αρνήθηκε αρχικά από βαθιά ταπείνωση, όμως τελικά υποχώρησε στην κοινή απαίτηση και χειροτονήθηκε πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως κατά το έτος εξακόσια εβδομήντα έξι μετά Χριστόν. Από την πρώτη στιγμή κυβέρνησε την Εκκλησία με σύνεση, με αγάπη προς το ποίμνιο και με αυστηρή πιστότητα στην ορθόδοξη παράδοση.

Για δύο χρόνια και τρεις μήνες ποίμανε θεάρεστα την Εκκλησία, στηρίζοντας τον λαό και φροντίζοντας με προσοχή την τάξη της λατρείας. Δυστυχώς όμως οι εχθροί του ύφαναν συκοφαντίες εναντίον του, και κατάφεραν να επηρεάσουν τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο τον Πωγωνάτο. Έτσι ο άγιος πατριάρχης απομακρύνθηκε άδικα από τον θρόνο του και βρέθηκε ξανά στην απλότητα του ιδιωτικού βίου.

Η εκθρόνιση αυτή ωστόσο δεν μάρανε τον θείο ζήλο του ούτε τη φλόγα της καρδιάς του. Συνέχισε να ζει με προσευχή, με αρετή και με υπομονή, περιμένοντας με σιωπή το θέλημα του Θεού να φανερωθεί στην κατάλληλη ώρα. Η αλήθεια όμως δεν μένει για πάντα κρυμμένη, και η αδικία που είχε υποστεί ο άγιος Θεόδωρος έπρεπε κάποτε να αποκατασταθεί ενώπιον της Εκκλησίας.

Ύστερα από την κοίμηση του πατριάρχη Γεωργίου του Πρώτου, η μνήμη του οποίου τιμάται στις δεκαοκτώ Αυγούστου, οι πιστοί στράφηκαν ξανά προς εκείνον. Κατά το έτος εξακόσια ογδόντα τρία μετά Χριστόν, ο άγιος Θεόδωρος ανέβηκε για δεύτερη φορά στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης. Η επιστροφή του έγινε δεκτή ως δικαίωση της αρετής του και ως απάντηση του Θεού στη συκοφαντία που τον είχε πλήξει στα προηγούμενα χρόνια.

Ως πατριάρχης για δεύτερη φορά, κυβέρνησε με την ίδια πραότητα και την ίδια αφοσίωση που τον χαρακτήριζαν πάντοτε στη διακονία του. Στήριξε τους κληρικούς, παρηγόρησε τους πιστούς και διαφύλαξε ακέραιη την παρακαταθήκη της ορθόδοξης πίστης μέσα στις δυσκολίες της εποχής. Συνέχισε να ποιμαίνει την Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης μέχρι το τέλος της επίγειας ζωής του, χωρίς να παραιτηθεί ποτέ από το έργο του.

Η δεύτερη πατριαρχία του διάρκεσε αρκετά χρόνια, και ο ίδιος εκοιμήθη εν ειρήνη γύρω στο έτος εξακόσια ογδόντα επτά μετά Χριστόν. Η Εκκλησία τον αναγνώρισε ως άριστο ποιμένα, μιμητή του μεγάλου Ποιμένος Χριστού, και διαφύλαξε με ευλάβεια τη μνήμη του ως υπόδειγμα ταπείνωσης και υπομονής.