Ο Άγιος Γρηγέντιος και το Θαύμα της Φανέρωσης του Χριστού

Όταν ο σοφός ραβίνος Ερβάν ζήτησε δημόσια να δει ζωντανό τον Χριστό για να πιστέψει, ο Άγιος Γρηγέντιος γονάτισε με τόλμη και προσευχήθηκε ενώπιον όλου του λαού. Τότε η γη σείστηκε, ο ουρανός άνοιξε και ο ίδιος ο Κύριος φανερώθηκε σε λαμπρή νεφέλη, τυφλώνοντας τους απίστους Εβραίους. Ο νεαρός αυτός άγιος γεννήθηκε στα Μεδιόλανα, δηλαδή στο σημερινό Μιλάνο, στα τέλη του πέμπτου αιώνα μετά Χριστόν.

Οι γονείς του Αγάπιος και Θεοδότη τον ανέθρεψαν με ευσέβεια, φόβο Θεού και βαθιά αγάπη για τον λόγο του Ευαγγελίου. Από μικρός έδειξε καρπούς αρετής, καθώς η ψυχή του ήταν γη καλή και πρόσφορη στη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Όταν έφτασε στην κανονική ηλικία, χειροτονήθηκε διάκονος και αφιερώθηκε ολόψυχα στη νηστεία, στην προσευχή και στους ασκητικούς αγώνες.

Ο Κύριος τού χάρισε γρήγορα το δώρο των θαυμάτων και των ιάσεων προς όφελος του πιστού λαού. Ένας άγιος ασκητής, που ζούσε κοντά στην πόλη, τον δίδασκε τα μυστήρια της θεολογίας και τον προετοίμαζε για το μέλλον. Ο γέροντας προφήτευσε πως ο νέος θα γινόταν επίσκοπος στη μακρινή νότια Αραβία.

Η πορεία του νεαρού διακόνου επιβεβαιώθηκε από θαυμαστή οπτασία, όπου οι κορυφαίοι απόστολοι Πέτρος και Παύλος τού τοποθέτησαν επισκοπικό ωμοφόριο στους ώμους. Ένας ακόμη θεοφόρος σχημομοναχός, που ζούσε στα όρη, τον υποδέχτηκε με αγάπη, αν και δεν είχαν συναντηθεί ποτέ προηγουμένως. Καθώς πλησίαζε στο βουνό, ο Γρηγέντιος είδε φλεγόμενο στύλο φωτός στον αέρα και τρόμαξε πολύ.

Κατάλαβε όμως πως ο στύλος ήταν ο ίδιος ο άγιος γέροντας που τον πλησίαζε γεμάτος ουράνια χάρη. Τη νύχτα τον είδε να στέκεται μετέωρος και να προσεύχεται με τα χέρια απλωμένα προς τον ουρανό. Ο σοφός ασκητής τού αποκάλυψε όσα τον περίμεναν στη ζωή του και στη μελλοντική αποστολή του.

Πρώτα θα πήγαινε στη Ρώμη, για να προσευχηθεί στον ναό των αγίων Βονιφατίου και Αγλαΐδας. Έπειτα θα κατευθυνόταν στην Καρθαγένη και στην Αλεξάνδρεια και τελικά θα έφτανε ως απόστολος στη χώρα των Ομηριτών. Ο Γρηγέντιος ένιωθε ανάξιος για ένα τόσο μεγάλο και βαρύ έργο και ζήτησε να μείνει κοντά στον φωτισμένο γέροντα ως μαθητής.

Ο γέροντας όμως τον ευλόγησε και τον έστειλε ταπεινά στον δρόμο, που ο Θεός είχε χαράξει για εκείνον. Έφτασε στη Ρώμη και πλησίασε με δάκρυα τον τάφο του αποστόλου Πέτρου, ζητώντας φωτισμό για την πορεία της ζωής του. Εκεί αξιώθηκε ουράνιας οπτασίας, καθώς ο κορυφαίος απόστολος βγήκε από ανοιγμένες πύλες με κλειδί στο χέρι και αστραπτερό πρόσωπο.

Του φανέρωσε πως οι μάρτυρες της Ναγράν είχαν ήδη στεφανωθεί στον ουρανό από τον Κύριο Ιησού Χριστό. Τον προέτρεψε να βαδίζει με ταπείνωση τον δρόμο της αρετής και τον βεβαίωσε ότι θρόνος επουράνιος ετοιμαζόταν για εκείνον. Τη νύχτα είδε σε όνειρο τον απόστολο Παύλο, που του πρόσφερε δοχείο γεμάτο μύρο χαράς και ευλογίας.

Το όραμα προμήνυε τη χάρη της ιεροσύνης και της αρχιερωσύνης, με την οποία επρόκειτο σύντομα να χρισθεί. Εκείνη την εποχή ο βασιλιάς Ελεσβαάν της Αιθιοπίας, με την παρότρυνση του αυτοκράτορα Ιουστίνου του Πρώτου, νίκησε τον σκληρό βασιλιά Δουνααν. Ο Δουνααν είχε προσηλυτιστεί στον Ιουδαϊσμό και εξαπέλυσε φοβερό διωγμό κατά των χριστιανών της Ναγράν στη χώρα των Ομηριτών.

Μετά τη μεγάλη νίκη ο Ελεσβαάν αποκατέστησε τον Χριστιανισμό και θεμελίωσε ναό προς τιμήν της Αγίας Τριάδας. Ο πιστός βασιλιάς έστειλε γράμμα στον πατριάρχη Αλεξανδρείας Τιμόθεο, ζητώντας θεοφώτιστο επίσκοπο για τη δοκιμασμένη Εκκλησία της περιοχής. Ο πατριάρχης δυσκολευόταν να βρει άξιο υποψήφιο και κατέφυγε με δάκρυα στη νυχτερινή ολονύχτια προσευχή.

Στο τέλος της νύχτας τού φανερώθηκε ο ευαγγελιστής Μάρκος, ο ιδρυτής και προστάτης της μητροπόλεως της Αφρικής. Ο απόστολος του υπέδειξε τον νεαρό Ιταλό διάκονο Γρηγέντιο, που εκείνες τις ημέρες βρισκόταν στην Αλεξάνδρεια φιλοξενούμενος. Ο πατριάρχης γέμισε χαρά και έστειλε αμέσως ανθρώπους, που τον βρήκαν στο σπίτι του ευσεβούς Λεοντίου.

Του ανήγγειλε την εκλογή του Θεού και πέρασαν αρκετές μέρες μαζί σε θερμή και πατρική πνευματική συνομιλία. Τον χειροτόνησε πρεσβύτερο και κατόπιν τον ανύψωσε στον βαθμό του επισκόπου με μεγαλοπρεπή ιερουργία. Κατά τη χειροτονία συνέβη θαυμαστό σημείο, καθώς το πρόσωπό του έλαμψε σαν φωτιά από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Από τα ιερά άμφια αναδύθηκε ευωδία μύρου, που γέμισε ολόκληρο τον ναό και άγγιξε όλους τους παρισταμένους. Ο νέος επίσκοπος ξεκίνησε με ικανή ακολουθία κληρικών και πλούσια εκκλησιαστικά σκεύη για τη μακρινή χώρα. Η ενθρόνισή του στη Σαφάρ έγινε μέσα σε ατμόσφαιρα συγκίνησης και πανηγυρισμού όλου του λαού των Ομηριτών.

Ο νέος ποιμένας ξεκίνησε αμέσως το έργο της οργάνωσης, της κατήχησης και της στερέωσης των πιστών στην ορθόδοξη πίστη. Χειροτόνησε πλήθος ιερέων και διακόνων, για να αναζωογονήσει την εκκλησιαστική ζωή σε όλες τις γωνιές της χώρας. Ο ίδιος αναμετρήθηκε με τη βαθιά ριζωμένη ιουδαϊκή κοινότητα της λεγόμενης Ευδαίμονος Αραβίας με αποστολικό ζήλο.

Η ψυχή του είχε καθαριστεί από πολυχρόνια άσκηση και νηστεία και κατείχε εξαιρετική γνώση των Γραφών. Νικούσε αδιάκοπα τους αρχηγούς της Συναγωγής, οπλισμένος μόνο με τον λόγο του Θεού, που είναι κοφτερότερος από δίστομη μάχαιρα. Τίποτε δεν μπορούσε να τον σταματήσει, ούτε οι περίπλοκοι σοφιστικοί συλλογισμοί ούτε τα διαστρεβλωμένα χωρία της Παλαιάς Διαθήκης.

Ο λόγος του αντηχούσε σαν καλοδουλεμένος χαλκός, καθαρός και διαπεραστικός, και έπειθε τους ακροατές για την αλήθεια. Έπειτα από τρία χρόνια ο βασιλιάς Ελεσβαάν επέστρεψε στην Αιθιοπία και άφησε στον θρόνο τον ευσεβή άρχοντα Αβράμιο. Ο άγιος Γρηγέντιος έχρισε και έστεψε προσωπικά τον νέο βασιλιά σε λαμπρή τελετή μέσα στον ναό της Αγίας Τριάδας.

Σύντομα ο Αβράμιος εξέδωσε διάταγμα, που υποχρέωνε όλους τους Ιουδαίους και ειδωλολάτρες να δεχθούν το άγιο βάπτισμα. Οι Εβραίοι αναστατώθηκαν και ζήτησαν ανοιχτό θεολογικό διάλογο, με τη βεβαίωση ότι θα ακολουθούσαν την αλήθεια. Ο βασιλιάς δέχθηκε την πρόταση μετά από συμβουλή του αγίου, που προτιμούσε πάντοτε την ελεύθερη και πειστική κατήχηση.

Ο σοφός ραβίνος Ερβάν, βαθύς γνώστης της Παλαιάς Διαθήκης, βγήκε ως κύριος εκπρόσωπος της ιουδαϊκής πλευράς. Έλαβαν προθεσμία σαράντα ημερών, για να ετοιμαστούν για τη μεγάλη και επίσημη συζήτηση πίστεως. Ο δημόσιος διάλογος έγινε στην πρωτεύουσα Αφάρ, ενώπιον του βασιλιά, της συγκλήτου και του κλήρου ολόκληρης της χώρας.

Παρόντος και πλήθους χριστιανικού λαού, η συζήτηση κράτησε αρκετές ημέρες χωρίς διακοπή και χωρίς να κουραστεί κανείς. Ο άγιος Γρηγέντιος αντέκρουσε ένα προς ένα τα επιχειρήματα του Ερβάν με χωρία αποκλειστικά από την Παλαιά Διαθήκη. Μίλησε για την Αγία Τριάδα, για τον σταυρό, για την ενανθρώπιση του Λόγου και για την Παρθένο, που γέννησε τον Θεό.

Έφερε τις τυπολογικές προεικονίσεις από τον Νώε, από τον Ισαάκ, από τη ράβδο του Μωυσέως και από τον χάλκινο όφι της ερήμου. Μέσα στη νύχτα ο Ερβάν είδε σε όραμα τον προφήτη Μωυσή να προσκυνάει τον Κύριο Ιησού με δεμένα χέρια. Ο μέγας προφήτης τού μίλησε αυστηρά και τον προειδοποίησε ότι αντιστεκόταν στην αλήθεια και θα νικηθεί ντροπιαστικά.

Παρ’ όλα αυτά, ο πεισματάρης ραβίνος δεν παραδεχόταν την ήττα του και έκανε μια τελευταία απελπισμένη πρόκληση. Ζήτησε δημόσια να δει με τα μάτια του τον ζωντανό Χριστό, για να πιστέψει χωρίς καμία αμφιβολία. Ο άγιος Γρηγέντιος αποσύρθηκε λίγο παράμερα και έπεσε γονατιστός στη γη με όλη τη δύναμη της ψυχής του.

Σήκωσε τα χέρια του προς τον ουρανό και θύμισε με δυνατή φωνή όλα τα μυστήρια της ένσαρκης οικονομίας του Λόγου. Μίλησε για τη γέννηση, τα θαύματα, τα εκούσια πάθη, την τριήμερη ανάσταση και την ένδοξη ανάληψη του Κυρίου. Παρακαλούσε τον Σωτήρα να φανερωθεί στους τυφλωμένους από τη μανία ανθρώπους και να δοξάσει το πανάγιο όνομά του.

Καθώς ολοκλήρωνε τη φλογερή προσευχή, η γη σείστηκε δυνατά και βρόντησε ο ουρανός από την ανατολή. Άνοιξαν οι πύλες του ουρανού και φωτεινή νεφέλη με πύρινες αχτίνες κατέβηκε σιγά σιγά προς τη γη. Μέσα στη λαμπρή νεφέλη φάνηκε ο Κύριος Ιησούς Χριστός με δόξα και κάλλος, που δεν περιγράφεται με λόγια.

Άκουσαν όλοι θεϊκή φωνή, που έλεγε ότι με τις προσευχές του επισκόπου ο σταυρωθείς από τους πατέρες τους θα τους θεράπευε. Οι Εβραίοι τυφλώθηκαν αμέσως, όπως άλλοτε ο Σαύλος στον δρόμο για τη Δαμασκό, ενώ οι χριστιανοί γέμισαν φως και χαρά. Έπεσαν στη γη φωνάζοντας ελέησον, αναγνωρίζοντας την παρουσία του ζωντανού Θεού και την ασύλληπτη δύναμη της προσευχής του αγίου ποιμένα.

Ο Ερβάν έμεινε άφωνος και μαρμαρωμένος, χωρίς δύναμη να μιλήσει ή να σαλέψει από τη θέση του. Με δάκρυα μετανοίας οι τυφλωμένοι Εβραίοι παρακάλεσαν τον άγιο να τους θεραπεύσει και να τους χαρίσει το άγιο βάπτισμα. Ο Γρηγέντιος τους κατήχησε αμέσως και προχώρησε στο μυστήριο της αναγέννησης μαζί με τους συνεπισκόπους και τους πρεσβυτέρους του.

Καθώς έμπαιναν στην ιερή κολυμπήθρα, έπεφτε από τα μάτια τους κάτι σαν λέπι και ανέβλεπαν με σώμα και ψυχή. Πάνω από πέντε χιλιάδες Ιουδαίοι δέχθηκαν τότε τον φωτισμό του βαπτίσματος μαζί με τον ίδιο τον Ερβάν. Ο πρώην ραβίνος ονομάστηκε Λέων, καθώς έδειξε υποδειγματική μετάνοια και βαθιά συντριβή για την προηγούμενη απιστία του.

Έγινε ένας από τους πιο στενούς συμβούλους του βασιλιά και τιμήθηκε με το αξίωμα του πατρικίου. Ο άγιος Γρηγέντιος συνέταξε στη συνέχεια κώδικα νόμων, που ρύθμιζε τη ζωή, τα ήθη και τις συνήθειες των χριστιανών. Οι ναοί πολλαπλασιάστηκαν παντού και ο βασιλιάς ίδρυσε νοσοκομεία και ιδρύματα φιλανθρωπίας υπό την πνευματική του καθοδήγηση.

Μετά τον θάνατο του Αβραμίου, ο γιος του Έρδιδος συνέχισε με ευλάβεια το έργο του πατέρα του και του αγίου ποιμένα. Ο μέγας ιεράρχης ποίμανε το ποίμνιό του γεμίζοντας τη χώρα με θαύματα και πνευματικές χάρες για πολλά χρόνια. Κοιμήθηκε ειρηνικά οσιακά στις δεκαεννέα Δεκεμβρίου του πεντακοσίου πενηνταδύο και κηδεύτηκε με τιμές στην πόλη Αφάρ από όλο τον θρηνούντα λαό.