Άγιος Ιλαρίων Μητροπολίτης Σούζνταλ

Όταν οι ληστές έβαζαν φωτιά στο σώμα του για να μαρτυρήσει πού κρύβεται ο θησαυρός της μονής, εκείνος στράφηκε με δάκρυα προς την εικόνα της Παναγίας. Μετά τον θάνατό του βρήκαν στο κελί του μόνο τρία νομίσματα, μαρτυρία ζωντανή της ολόψυχης αγάπης του για τους φτωχούς. Ο Άγιος Ιλαρίων, κατά κόσμον Ιωάννης, γεννήθηκε στις δεκατρείς Νοεμβρίου του χιλίου εξακοσίου τριάντα ένα, μέσα στην οικογένεια του ευλαβέστατου ιερέα Ανανία.

Ο πατέρας του ήταν τόσο φημισμένος για την πίστη και τη γνώση των Γραφών, ώστε συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους τρεις υποψηφίους για τον πατριαρχικό θρόνο της Ρωσίας. Δίπλα του βρισκόταν και ο μετέπειτα Πατριάρχης Νίκων, σύγχρονος του παιδικού περιβάλλοντος του μικρού Ιωάννη. Σε ηλικία περίπου εικοσιδύο ετών, ο νεαρός Ιωάννης άφησε τα εγκόσμια και εισήλθε στη μοναχική ζωή.

Δύο χρόνια αργότερα έγινε ιδρυτής και κτήτορας της ερημικής μονής του Φλορίστσεφ, κοντά στην πόλη Γκορόχοβετς. Στους πνευματικούς του αγώνες πάλεψε σκληρά με τα πάθη της σάρκας και κατέφευγε αδιάκοπα στη βοήθεια της Θεοτόκου. Όταν κάποτε σωριάστηκε από την εξάντληση μπροστά στην εικόνα της Παναγίας του Βλαντίμιρ, η Μητέρα του Κυρίου τον σκέπασε με τη χάρη της και γαλήνεψε την ψυχή του.

Κάποια ημέρα, ενώ ο Άγιος Ιλαρίων τελούσε τον Εσπερινό μαζί με έναν ιεροδιάκονο, ληστές εισέβαλαν αιφνιδιαστικά στον ναό. Σκότωσαν επιτόπου τον διάκονο και άρχισαν να βάζουν φωτιά στον ίδιο τον Άγιο, απαιτώντας να αποκαλύψει πού φύλασσαν τον θησαυρό του μοναστηριού. Δεν πίστευαν με τίποτε ότι στη φτωχή εκείνη μονή δεν υπήρχε ούτε ίχνος χρυσού.

Μέσα στον φοβερό πόνο, ο Άγιος έστρεψε το βλέμμα του προς τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας και ψιθύρισε λόγια ικεσίας. Παρακαλούσε την Παναγία να μη χάσει τη δύναμη να δοξάζει τον Υιό της εάν τον κατέστρεφαν με τη φωτιά. Ξαφνικά οι ληστές άκουσαν φωνές ανθρώπων που έψαχναν τα ίχνη τους και τράπηκαν πανικόβλητοι σε φυγή.

Άλλη φορά, καθώς περνούσε ο Άγιος μπροστά από τον ναό, άκουσε μυστική φωνή να του λέει πως θα τον δοξάσει σε ολόκληρη τη γη. Τρόμαξε, μπήκε στον πρόναο και δεν βρήκε εκεί κανέναν. Στο εξωτερικό προστώο αντίκρισε μόνο την εικόνα της Παναγίας του Βλαντίμιρ.

Ο ασκητής έπεσε με δάκρυα μπροστά στη μορφή της και ομολόγησε με συντριβή την αναξιότητά του. Αργότερα, όταν ο Άγιος ξεκίνησε την ανέγερση πέτρινου ναού, βυθίστηκε σε βαθιά λύπη. Οι έγνοιες της οικοδομής και οι συγκρούσεις ανάμεσα στους εργάτες τον τραβούσαν διαρκώς μακριά από την προσευχή.

Καθώς λειτουργούσε με τους αδελφούς, οι σκέψεις τον κυρίευαν και άρχισε να μετανιώνει που ανέλαβε αυτό το έργο. Με δάκρυα παρακαλούσε τη Μητέρα του Θεού να μην τον εγκαταλείψει και να τον λυτρώσει από κάθε αγωνία. Μετά την προσευχή του ο Άγιος Ιλαρίων έμεινε μόνος μέσα στον ναό και σιγά σιγά βυθίστηκε σε ελαφρύ ύπνο.

Στο όνειρό του εμφανίστηκε η Παναγία και του ζήτησε να μεταφέρει την εικόνα της από τον παλιό θερμό ναό στον νέο πέτρινο. Του υποσχέθηκε πως εκεί θα γινόταν η ίδια βοηθός και προστάτιδα του έργου του. Ο Άγιος ξύπνησε αμέσως και πρόσταξε να χτυπήσει η μεγάλη καμπάνα του μοναστηριού.

Οι μοναχοί έσπευσαν χωρίς καθυστέρηση και συγκεντρώθηκαν όλοι στον θερμό ναό. Προσευχήθηκαν μπροστά στην εικόνα και τη μετέφεραν με ευλάβεια από το προστώο μέσα στο ιερό βήμα. Ύστερα από ολονύκτια αγρυπνία, Θεία Λειτουργία και Παράκληση, ο Άγιος αποκάλυψε στους αδελφούς την ουράνια οπτασία του.

Κατόπιν με λιτανεία μετέφεραν την ιερή εικόνα στον υπό κατασκευή ναό, ανάμεσα στις σκαλωσιές των ξύλων. Από εκείνη τη στιγμή και μετά το έργο της οικοδομής προχωρούσε ευλογημένα και ολοκληρώθηκε πολύ σύντομα. Ο Άγιος επιθυμούσε να αφιερώσει τον νέο ναό στην ίδια την εικόνα της Παναγίας.

Σε νέα όμως οπτασία του φανερώθηκε ότι ο ναός έπρεπε να καθιερωθεί προς τιμήν της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου. Στην ερημική μονή του Φλορίστσεφ ο Άγιος τήρησε αυστηρότατο κοινοβιακό τυπικό. Το χίλια εξακόσια ενενήντα τέσσερα έστειλε επιστολή στη μονή, όπου θυμόταν με συγκίνηση τον μοναστικό κανόνα που ο ίδιος είχε καθιερώσει.

Έγραφε πως επί των ημερών του κανείς αδελφός δεν κατείχε κάτι δικό του, αλλά τα πάντα ήταν κοινά ανάμεσά τους. Υπενθύμιζε ακόμη πως είχε παραδώσει στη φωτιά κάθε ατομικό αντικείμενο που απειλούσε να διαλύσει την κοινοβιακή ενότητα της αδελφότητας. Στις έντεκα Δεκεμβρίου του χιλίου εξακοσίου ογδόντα ένα χειροτονήθηκε Αρχιεπίσκοπος Σούζνταλ και Γιούριεφ.

Έναν χρόνο αργότερα ανυψώθηκε στο αξίωμα του Μητροπολίτη και παρέμεινε στην έδρα του Σούζνταλ έως τον Φεβρουάριο του χιλίου επτακοσίου πέντε. Κοιμήθηκε ειρηνικά στις δεκατέσσερις Δεκεμβρίου του χιλίου επτακοσίου επτά και ετάφη στον καθεδρικό ναό του Σούζνταλ, αφιερωμένο στο Γενέσιο της Θεοτόκου. Η θαυματουργή εικόνα ζωγραφίστηκε από τον Ιωάννη Τσιρόφ στο Νίζνι Νόβγκοροντ.