Ο Προφήτης Ναούμ και η πτώση της Νινευή

Με λόγο φλογερό και εικόνες συγκλονιστικές, ο προφήτης Ναούμ προανήγγειλε την ολοκληρωτική καταστροφή της Νινευή, της πανίσχυρης πρωτεύουσας των Ασσυρίων. Η προφητεία του εκπληρώθηκε κατά γράμμα όταν οι Μήδοι κατέλαβαν την πόλη, γκρεμίζοντας ολόκληρη την αυτοκρατορία μέσα σε λίγα χρόνια. Καταγόταν από την Ελκεσέμ της Γαλιλαίας και ανήκε στη φυλή του Συμεών, γι' αυτό και ονομάστηκε Ναούμ ο Ελκεσαίος.

Έζησε στον έβδομο αιώνα προ Χριστού, σε εποχή ταραγμένη για τον λαό του Θεού, που στέναζε κάτω από τη βαριά σκιά της Ασσυρίας. Είναι ο έβδομος ανάμεσα στους δώδεκα λεγόμενους μικρούς προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. Το όνομά του σημαίνει «παρηγοριά» ή «ανάπαυση», και αυτό το όνομα ήταν από μόνο του προφητικό για το έλεος που ο Θεός ετοίμαζε στον λαό του.

Όταν ο στρατός του Σενναχειρείμ καταστράφηκε θαυματουργικά κάτω από τα τείχη της Ιερουσαλήμ, οι Εβραίοι φοβούνταν ακόμη μήπως επιστρέψει ο εχθρός με μεγαλύτερη δύναμη. Ο Ναούμ τότε ύψωσε τη φωνή του για να στηρίξει και να ενθαρρύνει τον λαό μέσα στην αγωνία του. Το μικρό βιβλίο της προφητείας του αποτελείται από τρία κεφάλαια και έχει μοναδική δύναμη και ομορφιά.

Στο πρώτο κεφάλαιο υμνεί τη μεγαλοσύνη του Θεού με εικόνες που συγκλονίζουν τον αναγνώστη ακόμη και σήμερα. Λέει χαρακτηριστικά ότι ο δρόμος του Κυρίου περνά μέσα από τη θύελλα και την καταιγίδα, και τα σύννεφα είναι η σκόνη των ποδιών του. Τα βουνά τρέμουν μπροστά του, οι λόφοι λιώνουν, η γη σηκώνεται όρθια, μαζί με όλους όσοι κατοικούν επάνω της.

Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφει με ζωντανές εικόνες την πολιορκία της Νινευή, τα άρματα, τους ιππείς και τη λεηλασία των θησαυρών της. Στο τρίτο κεφάλαιο χαρακτηρίζει τη Νινευή πόλη των αιμάτων, του ψεύδους, της αδικίας και της πορνείας, που με τα μάγια της υποδούλωνε ολόκληρους λαούς. Η πτώση της δεν θα είναι τυχαία ούτε άδικη, αλλά δίκαιη ανταπόδοση για τη βλασφημία και την αλαζονεία της απέναντι στον αληθινό Θεό.

Όλοι οι λαοί θα χαρούν, γιατί απαλλάσσονται επιτέλους από έναν σκληρό και αιμοσταγή δυνάστη. Μέσα όμως στα φοβερά λόγια της κρίσης, ο Ναούμ διακηρύσσει και την αγαθότητα του Θεού προς όσους τον αγαπούν με ειλικρινή καρδιά. Γράφει με βαθιά παρηγοριά ότι ο Κύριος είναι αγαθός και καταφύγιο στερεό κατά την ημέρα της θλίψης.

Γνωρίζει εκείνους που τον εμπιστεύονται και τους περιβάλλει με τη στοργή και τη συμπάθειά του. Εναντίον όμως των αμαρτωλών που υψώνονται με αλαζονεία, ορμά σαν κατακλυσμός για να τους αφανίσει εντελώς. Οι εχθροί του θα καταδιωχθούν και θα τους καταπιεί το σκοτάδι του θανάτου χωρίς ελπίδα διαφυγής.

Μέσα στις προφητικές εικόνες της κρίσης διακρίνει επίσης από μακριά τον ίδιο τον Χριστό, που θα φέρει την αιώνια ειρήνη στους ανθρώπους του Θεού. Λέει με συγκίνηση ότι πάνω στα βουνά είναι τα πόδια εκείνου που φέρνει το χαρμόσυνο μήνυμα και κηρύττει την ειρήνη σε όλη την οικουμένη. Έτσι ο προφήτης γίνεται γέφυρα ανάμεσα στη δικαιοσύνη του Θεού και στο μέλλον της λύτρωσης.

Η φωνή του ακούγεται αυστηρή, αλλά ταυτόχρονα γεμάτη ελπίδα για τους πιστούς. Σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας, ο προφήτης Ναούμ αναπαύθηκε ειρηνικά σε ηλικία σαράντα πέντε ετών, αφού ολοκλήρωσε την αποστολή του ανάμεσα στον λαό. Τάφηκε στον τόπο των πατέρων του, στη Γαλιλαία, εκεί όπου γεννήθηκε και έζησε τα παιδικά του χρόνια.

Η μνήμη του τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία την πρώτη Δεκεμβρίου κάθε χρόνο, μαζί με τους άλλους μεγάλους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. Η προφητεία του εκπληρώθηκε με ακρίβεια, όταν η Νινευή έπεσε στα χέρια των Μήδων, χάνοντας για πάντα την παλιά της δόξα και την υπερηφάνεια. Οι Νινευίτες είχαν μετανοήσει παλαιότερα στο κήρυγμα του προφήτη Ιωνά και είχαν λάβει αναβολή της οργής.

Όμως πολύ σύντομα ξαναγύρισαν στα παλιά τους έργα και πάλι λύπησαν τη μακροθυμία του Θεού με τη σκληροκαρδία τους. Έτσι η οριστική κρίση έπεσε όπως ακριβώς το προείπε ο Ναούμ. Η Εκκλησία τον τιμά ως άνθρωπο με καρδιά καθαρή, που έγινε φωτεινό δοχείο του Αγίου Πνεύματος και έβλεπε από μακριά τα μέλλοντα.

Μαζί με τον άγιο Ναούμ της Αχρίδος επικαλούνται την προστασία του και για όσους πάσχουν από ψυχικές ασθένειες.