Η Σύναξις του Αρχιστρατήγου Μιχαήλ και των Ασωμάτων Δυνάμεων

Ο ίδιος ο Αρχάγγελος Μιχαήλ κατακρήμνισε από τον ουρανό τον υπερήφανο Εωσφόρο μαζί με τα πεσμένα πνεύματα που επαναστάτησαν εναντίον του Θεού. Στη συνέχεια συγκέντρωσε όλες τις τάξεις των αγγέλων και τους κάλεσε να σταθούν με φόβο και ευλάβεια ενώπιον του Δημιουργού. Η Εκκλησία θέσπισε τη σύναξη των ασωμάτων δυνάμεων στις αρχές του τέταρτου αιώνα, στη σύνοδο της Λαοδικείας, λίγο πριν συγκληθεί η Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος.

Ο τριακοστός πέμπτος κανόνας εκείνης της συνόδου καταδίκασε ως αιρετική τη λατρεία των αγγέλων ως θεών και κοσμοκρατόρων, αλλά κατοχύρωσε την αληθινή και ευσεβή τιμή τους. Η εορτή ορίσθηκε τον μήνα Νοέμβριο, που είναι ο ένατος μήνας από τον Μάρτιο, με τον οποίο άρχιζε παλαιότερα το έτος. Η επιλογή αυτή έγινε επειδή υπάρχουν εννέα τάξεις αγγέλων στην ουράνια ιεραρχία.

Η όγδοη ημέρα του μήνα επελέγη για τη σύναξη όλων των ασωμάτων δυνάμεων, αφού οι άγιοι πατέρες ονομάζουν την ημέρα της Φοβεράς Κρίσεως ογδόη. Μετά το τέλος του παρόντος αιώνος, που χαρακτηρίζεται από τις επτά ημέρες της δημιουργίας, θα έλθει η ογδόη ημέρα της αιωνιότητας. Οι αγγελικές τάξεις διαιρούνται σε τρεις ιεραρχίες, την ανωτέρα, τη μέση και την κατωτέρα.

Η ανωτέρα περιλαμβάνει τα Σεραφείμ, τα Χερουβείμ και τους Θρόνους. Τα εξαπτέρυγα Σεραφείμ στέκονται πιο κοντά από όλους στην Αγία Τριάδα και φλέγονται από αγάπη προς τον Θεό. Η ίδια αυτή θεϊκή φλόγα μεταδίδεται και στους άλλους, ώστε να ανάβει η καρδιά τους από τον θείο πόθο.

Τα πολυόμματα Χερουβείμ ακολουθούν αμέσως μετά τα Σεραφείμ και λάμπουν από το φως της θείας γνώσης. Μέσα από αυτά εκχέεται η σοφία και φωτίζονται οι νόες των ανθρώπων, για να γνωρίσουν τον Θεό και να ατενίσουν τη δόξα του. Οι Θρόνοι ίστανται μετά τα Χερουβείμ και βαστάζουν μυστικώς τον Θεό μέσω της χάριτος που τους δόθηκε.

Είναι λειτουργοί της θείας δικαιοσύνης και χαρίζουν στους δικαστές και τους βασιλείς το χάρισμα να αποδίδουν δίκαιη κρίση. Στη μέση ιεραρχία υπάρχουν τρεις άλλες τάξεις, οι Κυριότητες, οι Δυνάμεις και οι Εξουσίες. Οι Κυριότητες κατευθύνουν τους υφισταμένους τους αγγέλους και διδάσκουν τις επίγειες αρχές να κυβερνούν με σοφία.

Οι Κυριότητες διδάσκουν επίσης τους πιστούς να δαμάζουν τις αμαρτωλές ορμές, να υποτάσσουν τη σάρκα στο πνεύμα και να νικούν κάθε πειρασμό. Οι Δυνάμεις εκτελούν χωρίς δισταγμό το θέλημα του Θεού και επιτελούν μεγάλα θαύματα. Χαρίζουν στους αγίους τη χάρη της θαυματουργίας και της προοράσεως, ενώ στηρίζουν τους ανθρώπους που κοπιάζουν στα πνευματικά τους έργα.

Επιπλέον τους χαρίζουν υπομονή, ώστε να φέρουν με ανδρεία τις θλίψεις της παρούσας ζωής. Οι Εξουσίες έχουν εξουσία πάνω στον διάβολο και προστατεύουν τους ανθρώπους από τους δαιμονικούς πειρασμούς. Εμποδίζουν τους δαίμονες να βλάψουν τους πιστούς όσο εκείνοι θα ήθελαν, και στηρίζουν τους ασκητές στον πνευματικό αγώνα κατά των πονηρών λογισμών.

Η κατωτέρα ιεραρχία περιλαμβάνει τις Αρχές, τους Αρχαγγέλους και τους Αγγέλους. Οι Αρχές κυβερνούν τους κατωτέρους αγγέλους και τους κατευθύνουν στην εκπλήρωση των θείων εντολών. Σε αυτές έχει ανατεθεί η φροντίδα των εθνών και των βασιλείων, καθώς κάθε λαός έχει τον δικό του φύλακα από αυτή την τάξη.

Διδάσκουν επίσης τους ανθρώπους να τιμούν όσους κατέχουν αξιώματα και προτρέπουν τους άρχοντες να υπηρετούν τη δόξα του Θεού. Οι Αρχάγγελοι είναι κήρυκες μεγάλων και θαυμαστών μηνυμάτων και αποκαλύπτουν τις προφητείες και τα μυστήρια της πίστεως. Οι Άγγελοι αποτελούν την τελευταία τάξη της ουράνιας ιεραρχίας και βρίσκονται πιο κοντά στους ανθρώπους.

Αποκαλύπτουν τα μικρότερα μυστήρια του Θεού και οδηγούν τους πιστούς σε ενάρετη και άγια ζωή. Στηρίζουν όσους μένουν σταθεροί στον δρόμο της αρετής και σηκώνουν αυτούς που έχουν πέσει. Ποτέ δεν εγκαταλείπουν τον άνθρωπο και είναι πάντοτε έτοιμοι να βοηθήσουν, αρκεί ο ίδιος να το ποθήσει.

Πάνω από όλες τις εννέα τάξεις, ο Κύριος όρισε ως αρχιστράτηγο τον Αρχάγγελο Μιχαήλ, του οποίου το όνομα στην εβραϊκή γλώσσα σημαίνει αυτός που μοιάζει με τον Θεό. Σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας, ο Μιχαήλ συμμετείχε σε πολλά γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης. Κατά την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο προπορευόταν με μορφή στύλου νεφέλης την ημέρα και στύλου πυρός τη νύχτα.

Μέσα από αυτόν φανερώθηκε η δύναμη του Κυρίου, που αφάνισε τους Αιγυπτίους και τον Φαραώ. Ο ίδιος εμφανίστηκε στον Ιησού του Ναυή και αποκάλυψε το θέλημα του Κυρίου κατά την άλωση της Ιεριχούς. Με τη δύναμή του εξολοθρεύτηκαν οι στρατιώτες του Ασσυρίου βασιλέως Σενναχηρείμ και έπεσε ο ασεβής Ηλιόδωρος.

Επίσης προστάτευσε τους τρεις παίδες μέσα στην κάμινο του πυρός στη Βαβυλώνα. Με το θέλημα του Θεού ο Αρχιστράτηγος Μιχαήλ μετέφερε τον προφήτη Αββακούμ από την Ιουδαία στη Βαβυλώνα, για να δώσει τροφή στον Δανιήλ στον λάκκο των λεόντων. Ο ίδιος αντιπαρατάχθηκε με τον διάβολο για το σώμα του προφήτη Μωυσέως, όπως αναφέρει η επιστολή του αποστόλου Ιούδα.

Στις ακτές του Άθω έσωσε θαυματουργικά έναν νέο που είχαν ρίξει ληστές στη θάλασσα με πέτρα δεμένη στον τράχηλό του. Το γεγονός αυτό φυλάσσεται στο Αθωνικό Πατερικό και στον βίο του οσίου Νεοφύτου του Δοχειαρίτου. Από τους αρχαίους χρόνους ο Αρχάγγελος Μιχαήλ υπήρξε φημισμένος για τα θαύματά του στη ρωσική γη.

Στο Πατερικό του Βολοκολάμσκ διασώζεται η αφήγηση για τη θαυματουργική διάσωση του Μεγάλου Νόβγκοροντ από τους Τατάρους. Όταν ο άθεος εμίρης Μπατού έκαψε τη Ρωσική γη και πλησίαζε προς το Νόβγκοροντ, ο ίδιος ο Αρχάγγελος εμφανίστηκε και του απαγόρευσε την είσοδο. Στα κωδωνοστάσια και τους ναούς της παλαιάς Ρωσίας υμνήθηκε ο αρχιστράτηγος μαζί με την Παναγία.

Πολλά μοναστήρια και καθεδρικοί ναοί αφιερώθηκαν στο όνομά του, από το Σμολένσκ μέχρι το Σβιγιάζκ. Στην παλιά πρωτεύουσα Κίεβο, την εποχή του βαπτίσματος, κτίστηκε καθεδρικός ναός και ονομάστηκε επίσης ένα μοναστήρι προς τιμήν του. Ένας από τους κυριότερους ναούς της Μόσχας, η ταφική εκκλησία μέσα στο Κρεμλίνο, είναι αφιερωμένος στον Αρχάγγελο Μιχαήλ.

Εκεί φυλάσσονται πολλές και θαυμάσιες εικόνες του αρχιστρατήγου των επουρανίων δυνάμεων. Μία από αυτές, η ονομαζόμενη Ευλογημένη Στρατιά, ζωγραφίστηκε στον καθεδρικό ναό της Κοιμήσεως μέσα στο Κρεμλίνο. Σε αυτήν εικονίζονται άγιοι στρατιώτες και ρώσοι ηγεμόνες υπό την καθοδήγηση του Αρχαγγέλου.

Οι πιστοί επικαλούνται τον άγιο Μιχαήλ για προστασία από εισβολές εχθρών και από εμφύλιες συγκρούσεις. Ζητούν επίσης τη βοήθειά του για τη νίκη απέναντι σε κάθε πνευματικό εχθρό. Η Αγία Γραφή και η Παράδοση μας παραδίδουν τα ονόματα των αρχαγγέλων, που είναι επτά.

Ο Γαβριήλ σημαίνει δύναμη του Θεού και αναγγέλλει τα μυστήριά του στους πιστούς. Ο Ραφαήλ σημαίνει θεραπεία του Θεού και ιατρεύει τις ανθρώπινες ασθένειες. Ο Ουριήλ σημαίνει φως του Θεού και φωτίζει τους ανθρώπους με σκοτισμένο νου.

Ο Σελαφιήλ σημαίνει προσευχή του Θεού και προσεύχεται για όλο το γένος των ανθρώπων. Ο Ιεγουδιήλ ενθαρρύνει τους κόπους για τη δόξα του Κυρίου και μεσιτεύει για την ανταμοιβή τους. Ο Βαραχιήλ διανέμει τις ευλογίες του Θεού και ζητεί για όλους το έλεός του.

Ο Ιερεμιήλ ανυψώνει τις ψυχές προς τον ουρανό και προς τη θεϊκή κοινωνία. Στις άγιες εικόνες οι αρχάγγελοι παριστάνονται σύμφωνα με τον χαρακτήρα της διακονίας που έχει ο καθένας. Ο Μιχαήλ ποδοπατεί τον διάβολο και κρατά στο αριστερό χέρι κλάδο φοίνικα.

Στο δεξί φέρει δόρυ με λευκό λάβαρο που εικονίζει σταυρό κατακόκκινο ή ρομφαία πύρινη. Ο Γαβριήλ κρατά κλάδο από τον Παράδεισο, τον οποίο πρόσφερε στην Παναγία κατά τον Ευαγγελισμό. Άλλοτε εικονίζεται με φανό λαμπρό στο δεξί χέρι και κάτοπτρο από ίασπη στο αριστερό.

Ο Ραφαήλ βαστά στο αριστερό δοχείο με ιαματικά φάρμακα και με το δεξί οδηγεί τον Τωβία που κρατεί τον θεραπευτικό ιχθύ. Ο Ουριήλ υψώνει στο δεξί χέρι ξίφος γυμνό μπροστά στο στήθος του και στο αριστερό κρατεί φλόγα πύρινη. Ο Σελαφιήλ εικονίζεται σε στάση προσευχής, με το βλέμμα χαμηλωμένο και τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος.

Ο Ιεγουδιήλ κρατεί χρυσό στεφάνι στο δεξί και στο αριστερό μαστίγιο με τρεις λωρίδες κόκκινες ή μαύρες. Ο Βαραχιήλ φέρει επάνω στο στήθος του λευκό ρόδο, σύμβολο των ευλογιών που χαρίζει στους ανθρώπους. Ο Ιερεμιήλ βαστά ζυγαριά, που συμβολίζει τη μέτρηση των έργων κάθε ανθρώπου.

Κάθε άνθρωπος έχει δικό του φύλακα άγγελο και κάθε έθνος λαμβάνει επίσης δικό του φύλακα. Όταν εγκαινιάζεται ένας ναός, τότε και αυτός παραλαμβάνει από τον Θεό προστάτη άγγελο.