Ο Δίκαιος Αρτέμιος ο Βερκόλσκι

Ένα δωδεκάχρονο παιδί έπεσε νεκρό μέσα στο χωράφι του πατέρα του, όταν μια τρομερή αστραπή έσχισε τον ουρανό πάνω από το κεφάλι του. Τριάντα δύο ολόκληρα χρόνια το άφθαρτο σώμα του έμεινε ξεχασμένο σε ένα δάσος, σκεπασμένο μόνο με κλαδιά και φλούδες από σημύδα. Ο μικρός Αρτέμιος γεννήθηκε στο χωριό Βερκόλα, κοντά στον ποταμό Πινέγκα της ρωσικής γης, από ευσεβείς αγρότες γονείς.

Ο πατέρας του ονομαζόταν Κοσμάς και η μητέρα του Απολλιναρία, άνθρωποι απλοί και φοβούμενοι τον Θεό. Ανέθρεψαν τον γιο τους με αληθινή χριστιανική αγωγή και πολλή προσευχή. Από την ηλικία των πέντε ετών ο μικρός αυτός παρουσίαζε σπάνια σημάδια ωριμότητας και πνευματικής ευαισθησίας.

Απέφευγε τα συνηθισμένα παιχνίδια των παιδιών και αναζητούσε την ησυχία και την προσευχή. Ήταν πράος, υπάκουος στους γονείς του και βοηθούσε με χαρά τον πατέρα του στις δουλειές του χωραφιού. Όλοι στο χωριό παρατηρούσαν την ιδιαίτερη συμπεριφορά του και θαύμαζαν τη φρόνηση που έδειχνε.

Μέσα στην απλότητα της αγροτικής ζωής, η ψυχή του μικρού Αρτεμίου ωρίμαζε γρήγορα και αγαπούσε τον Θεό βαθιά. Έτσι περνούσαν τα παιδικά του χρόνια, ήσυχα, ταπεινά και γεμάτα ευλάβεια προς τον ουράνιο Πατέρα. Ένα καλοκαιρινό απόγευμα, ο μικρός Αρτέμιος βρισκόταν με τον πατέρα του στο χωράφι και βοηθούσε στο όργωμα της γης.

Ξαφνικά μαζεύτηκαν μαύρα σύννεφα και σκοτείνιασε ο ουρανός σαν να ήταν νύχτα βαθιά. Σηκώθηκε άγρια θύελλα με δυνατή βροχή, και μια φοβερή αστραπή έπεσε πάνω από τα κεφάλια τους. Ο μακάριος νέος έπεσε νεκρός στη γη, παίρνοντας μαζί του την αθώα του ψυχή.

Έτσι ο πανάγαθος Κύριος δέχτηκε στις ουράνιες μονές Του την ψυχή του πιστού δούλου Του. Οι συγχωριανοί όμως δεν κατάλαβαν την επίσκεψη αυτή του Θεού και θεώρησαν τον ξαφνικό θάνατο ως τιμωρία. Νόμισαν πως κάποια κρυφά αμαρτήματα του παιδιού προκάλεσαν τη δίκαιη οργή του ουρανού.

Επειδή ο θάνατος ήρθε αιφνίδια, άφησαν το σώμα του χωρίς νεκρώσιμη ακολουθία και χωρίς ταφή. Το μετέφεραν σε έναν έρημο τόπο μέσα στο πευκόδασος και το ακούμπησαν επάνω στο χώμα. Το σκέπασαν με κλαδιά και φλούδες σημύδας, και έβαλαν γύρω έναν ξύλινο φράχτη για προστασία.

Πέρασαν τριάντα δύο χρόνια ξεχασμένο εκεί, μέσα στη σιωπή του δάσους, χωρίς κανείς να θυμάται τον δίκαιο Αρτέμιο. Κάποιο καλοκαίρι ο Αγαθόνικος, ο διάκος της εκκλησίας του αγίου Νικολάου στη Βερκόλα, περπατούσε στο δάσος για να μαζέψει μανιτάρια. Είδε ξαφνικά ένα φως να λάμπει πάνω από τον τόπο όπου αναπαυόταν ο μακάριος νέος.

Πλησίασε με δέος και βρήκε το άφθαρτο σώμα του, ολόκληρο και αμόλυντο από τη φθορά του χρόνου. Έτρεξε αμέσως και ανήγγειλε το θαυμαστό γεγονός σε όλους τους κατοίκους του χωριού. Εκείνοι όμως πήραν το σώμα χωρίς ιδιαίτερες τιμές και χωρίς πρέπουσα ευλάβεια.

Το μετέφεραν στην ενοριακή τους εκκλησία και το άφησαν στον νάρθηκα, σκεπασμένο με τη σημύδα του δάσους. Παρά την αμέλεια όμως των ανθρώπων, ο Κύριος θέλησε να δοξάσει τον πιστό Του δούλο με πολλά θαύματα. Από τα ιερά λείψανα άρχισαν να αναβλύζουν πλούσιες ιάσεις για όσους κατέφευγαν με πίστη.

Εκείνη την εποχή απλώθηκε στην περιοχή του Δβίνα μια θανατηφόρα επιδημία πυρετού. Πολλοί χάνονταν από τη βαριά αρρώστια, ιδιαίτερα γυναίκες και μικρά παιδιά. Αρρώστησε βαριά και ο γιος ενός χωρικού της Βερκόλα, ονόματι Καλλίνικος, και πλησίαζε στον θάνατο.

Ο πατέρας προσευχόταν με δάκρυα και μεγάλο πόνο για τη σωτηρία του παιδιού του. Ο Καλλίνικος έτρεξε στην εκκλησία, ασπάστηκε με πίστη τον τάφο του δικαίου και πήρε λίγο φλοιό από τη σημύδα. Τον κρέμασε με ευλάβεια στον σταυρό που φορούσε ο ετοιμοθάνατος γιος του στο στήθος.

Ο μικρός γιατρεύτηκε αμέσως, και ο πατέρας διηγήθηκε με χαρά το θαύμα σε όλους τους συγχωριανούς του. Συγκεντρώθηκαν τότε στον ναό του αγίου Νικολάου και τέλεσαν παρακλήσεις προς τιμήν του δικαίου Αρτεμίου. Ο Κύριος σπλαχνίστηκε τους ανθρώπους και η επιδημία σταμάτησε γρήγορα σε όλη την περιοχή.

Από τότε τα θαύματα του αγίου πληθαίνονταν συνεχώς και η φήμη του απλωνόταν παντού. Κάποιος Παύλος είχε στραβώσει τον λαιμό του από βαριά αρρώστια, το κεφάλι του γύρισε προς τα πίσω και τα μάτια του έκλεισαν. Με θερμή προσευχή στον Θεό και τον δίκαιο Αρτέμιο θεραπεύτηκε ολοκληρωτικά εκείνη τη στιγμή.

Οι κάτοικοι της Βερκόλα έκτισαν τότε ιδιαίτερο παρεκκλήσι δίπλα στον ναό του αγίου Νικολάου. Εκεί μετέφεραν τα ιερά λείψανα από τον νάρθηκα και τα τοποθέτησαν σε καινούργια λάρνακα. Αυτό έγινε το έτος χίλια πεντακόσια ογδόντα τέσσερα, και νέα θαύματα ακολούθησαν αμέσως μετά τη μετακομιδή.

Μια γυναίκα έφερε στο παρεκκλήσι το παράλυτο βρέφος της και ζήτησε να τελέσουν παράκληση για τη θεραπεία του. Μόλις άγγιξε το παιδί στον τάφο του αγίου, το άρρωστο χεράκι του βρέφους θεραπεύτηκε εντελώς. Την ίδια εποχή ένας χωρικός, ο Ανδρέας, και μια γυναίκα, η Ειρήνη, υπέφεραν βαριά από τα μάτια τους.

Πλησίασαν με πίστη την ιερή λάρνακα και έλαβαν αμέσως καθαρή και ξεκάθαρη όραση. Μια άλλη γυναίκα ονόματι Μαρία υπέφερε σαράντα ολόκληρα χρόνια από βαριά αρρώστια του στομάχου. Οι πόνοι ήταν τόσο φοβεροί, που έπεφτε αναίσθητη για δύο και τρεις ώρες.

Όταν άκουσε για τα θαύματα του δικαίου, στράφηκε σε αυτόν με δάκρυα και βρήκε γρήγορη θεραπεία. Δύο ιερείς, ο Ιωάννης και ο Θωμάς, παρήγγειλαν να ζωγραφίσουν εικόνες του δικαίου πάνω σε σανίδες της παλιάς λάρνακας. Ο ιερέας Ιωάννης μάζεψε με προσοχή τα ροκανίδια που περίσσεψαν και τα φύλαξε με ευλάβεια στον ναό.

Όσοι πιστοί έπαιρναν με πίστη από αυτά τα ροκανίδια, λάμβαναν θεραπεία από τις αρρώστιες τους. Ένας Παγκράτιος από την Πινέγα μετέφερε μια εικόνα του αγίου στο Βελίκι Ουστιούγκ, και πολλοί έλαβαν εκεί ιάσεις. Το έτος χίλια εξακόσια δεκαεννέα, ο μητροπολίτης Νόβγκοροντ Μακάριος αναγνώρισε επίσημα τα ιερά λείψανα του αγίου.

Ευλόγησε τη μετακομιδή τους μέσα στον ναό την ημέρα μνήμης του αγίου Νικολάου, στις έξι Δεκεμβρίου. Λίγο αργότερα έφτασε στη Βερκόλα ο Ιλαρίων Αρτεμίεβ, κάτοικος της πόλης Χολμογκόρι, με συγκλονιστική μαρτυρία. Διηγήθηκε ότι έπασχε για πολύ καιρό από τα μάτια του και δεν έβλεπε τίποτα γύρω του.

Υπέφερε τόσο σκληρά, ώστε από την απελπισία του προσπάθησε να αυτοκτονήσει, όμως οι γείτονες πρόλαβαν και τον γλίτωσαν. Όταν άκουσε για τα θαύματα του δικαίου Αρτεμίου, στράφηκε σε αυτόν με θερμή προσευχή και δάκρυα μετανοίας. Είδε τότε σε όραμα τον άγιο νέο με λευκές στολές, που κρατούσε ραβδάκι και σταυρό.

Ο άγιος τον ευλόγησε και του είπε να σηκωθεί, γιατί ο Χριστός τον θεραπεύει μέσω του δούλου Του. Τον προέτρεψε να πάει στη Βερκόλα και να προσκυνήσει τον τάφο του με ευλάβεια. Όταν ξύπνησε, βρέθηκε εντελώς υγιής, σαν να μην είχε αρρωστήσει ποτέ στη ζωή του.

Έτσι έφτασε με ευγνωμοσύνη στο μοναστήρι για να προσκυνήσει τα ιερά λείψανα. Αξιοθαύμαστο ήταν και το θαύμα του Πατρικίου Ιγνάτιεβ από το χωριό Κιβοκούρια. Υπέφερε από την παιδική του ηλικία από βαριά κήλη και πονούσε ασταμάτητα.

Όταν άκουσε για τα θαύματα του δικαίου, προσευχήθηκε με πίστη και έταξε να προσκυνήσει τον τάφο. Θεραπεύτηκε αμέσως, αλλά ξέχασε το τάμα του και επέστρεψε στις συνηθισμένες ασχολίες του. Μετά από κάποια χρόνια η κήλη επανήλθε ακόμη πιο σκληρή και αφόρητη.

Ξαναπροσευχήθηκε στον δίκαιο Αρτέμιο και θυμήθηκε το ξεχασμένο τάμα του από παλιά. Πήρε πάλι θεραπεία, αλλά για δεύτερη φορά ξέχασε την υπόσχεσή του στον άγιο. Τότε τον κατέλαβε βαριά μελαγχολία και πυκνό σκοτάδι σκέπασε ξανά τα μάτια του.

Μετανόησε με πικρά δάκρυα και υποσχέθηκε να εκπληρώσει αμέσως το χρέος του. Ο άγιος τον ελευθέρωσε για τρίτη φορά από την αρρώστια και τη συμφορά. Έσπευσε τότε στη Βερκόλα, παρήγγειλε παράκληση και ασπάστηκε με δάκρυα τον πολυΐαμο τάφο του δικαίου.

Ομολόγησε μπροστά σε όλους το θαύμα και τη δική του αμαρτωλή λησμοσύνη. Τον Μάρτιο του έτους χίλια εξακόσια τριάντα έξι, ο Αθανάσιος Πάσκοφ ταξίδευε προς την Κεβρόλα ως νέος βοεβόδας. Σταμάτησε στη Βερκόλα, αλλά δεν προσκύνησε τα λείψανα ούτε τέλεσε ευχαριστήρια παράκληση στον άγιο.

Στην Κεβρόλα ο γιος του Ιερεμίας αρρώστησε βαριά από φοβερό πυρετό και ετοιμαζόταν να πεθάνει. Τότε ο πατέρας θυμήθηκε την παράλειψή του και έταξε να πάει σε προσκύνημα στη Βερκόλα. Ξαφνικά ο άρρωστος γιος σηκώθηκε από το κρεβάτι του εντελώς υγιής.

Κρατήθηκε από το παράθυρο και ρωτούσε τον πατέρα του ποιον δρόμο θα ακολουθούσαν προς τον άγιο. Ο πατέρας θαύμασε και έφερε τον γιο του στον τάφο του δικαίου. Τέλεσαν την παράκληση, πήραν φλοιό σημύδας και ο νέος θεραπεύτηκε εντελώς από την αρρώστια.

Από ευγνωμοσύνη ο Αθανάσιος έκτισε ναό στον τόπο όπου βρέθηκαν τα λείψανα του αγίου. Αργότερα ο ναός κάηκε και τα λείψανα έπαθαν ζημιές από τη μεγάλη φωτιά. Οι κάτοικοι ύψωσαν τότε ιδιαίτερο παρεκκλήσι και τοποθέτησαν τα λείψανα σε νέα λάρνακα.

Στη συνέχεια ο άγιος έσωσε τον Συμεών Καζαρίνωφ από βέβαιο πνιγμό μέσα στον Βόρειο Παγωμένο Ωκεανό. Στο έτος χίλια εξακόσια σαράντα οκτώ, ο τσάρος Αλέξιος Μιχαήλοβιτς έστειλε βασιλικό έγγραφο στον βοεβόδα της Κεβρόλα. Διέταξε να τοποθετηθούν τα ιερά λείψανα σε νέα πολύτιμη λάρνακα.

Επέτρεψε ακόμη να ιδρυθεί μοναστήρι στον τόπο όπου βρέθηκαν αρχικά τα τίμια λείψανα. Την επόμενη χρονιά μετέφεραν τα λείψανα στον ναό που είχε κτίσει ο βοεβόδας Πάσκοφ. Τοποθετήθηκαν εκεί με μεγάλη ευλάβεια και τιμή από τον πιστό λαό.

Πλήθος ανθρώπων μαζεύτηκε και προσευχόταν θερμά στον δίκαιο Αρτέμιο τον θαυματουργό. Πολλές και ποικίλες θεραπείες ξεπηδούσαν από τα ιερά λείψανα για όσους πλησίαζαν με πίστη. Όλοι δόξαζαν τη χάρη του Θεού, που φανερωνόταν για παρηγοριά των ορθοδόξων χριστιανών.

Στα επόμενα χρόνια τα λείψανα χρειάστηκε να μεταφερθούν τρεις φορές έξω από τον ναό εξαιτίας πυρκαγιών. Τελικά, το έτος χίλια επτακόσια ενενήντα τρία, χτίστηκε στη μονή πέτρινος ναός. Αφιερώθηκε στον δίκαιο Αρτέμιο, και εκεί εναποτέθηκαν επίσημα τα τίμια λείψανά του.

Η μνήμη του δικαίου παιδιού γιορτάζεται με λαμπρότητα στις είκοσι Οκτωβρίου. Η χάρη του Θεού διά του αγίου παραμένει πηγή παρηγοριάς για όλους τους πιστούς προσκυνητές.