Ο Προφήτης Ιωήλ και η υπόσχεση του Πνεύματος

Ένας από τους δώδεκα ελάσσονες προφήτες προείπε πως το Άγιο Πνεύμα θα ξεχυνόταν κάποτε πάνω σε κάθε σάρκα, χωρίς διακρίσεις. Ο ίδιος προφήτης κάλεσε τον λαό του Ισραήλ σε μετάνοια, όταν ακρίδες και ξηρασία ρήμαζαν τη γη της Ιουδαίας. Πρόκειται για τον Προφήτη Ιωήλ, τον υιό του Βαθουήλ, που έζησε γύρω στα οκτακόσια προ Χριστού.

Σύμφωνα με αρχαία παράδοση, την οποία διασώζουν ο όσιος Εφραίμ ο Σύρος, ο άγιος Επιφάνιος και ο Δωρόθεος, ο προφήτης καταγόταν από την περιοχή πέραν του Ιορδάνη. Έζησε στην πόλη Βεθωρών ή Βεθαρά, μέσα σε καιρούς πνευματικής κρίσης για τον περιούσιο λαό. Η αφορμή για τους προφητικούς λόγους του ήταν μια μεγάλη συμφορά που χτύπησε το βασίλειο του Ιούδα.

Η παρατεταμένη ανομβρία και τα πελώρια σμήνη ακρίδων είχαν ερημώσει εντελώς τα χωράφια και τα αμπέλια. Σε τέτοια δοκιμασία, ακόμη και οι ισχυροί στην πίστη λύγιζαν, πόσο μάλλον οι ολιγόψυχοι. Τότε ο Ιωήλ σηκώθηκε με δύναμη και φώναξε στον λαό να επιστρέψει με όλη του την καρδιά στον αληθινό Θεό.

Η φωνή του δεν ήταν απλώς προειδοποίηση, αλλά πρόσκληση για βαθιά εσωτερική αλλαγή και ειλικρινή προσευχή. Ο προφήτης διακήρυξε ότι η ημέρα του Κυρίου πλησίαζε και θα γινόταν ημέρα φοβερών συμφορών για όσους δεν θα μετανοούσαν εγκαίρως. Εικόνα και προάγγελος εκείνης της ημέρας ήταν ακριβώς τα δεινά που μάστιζαν την Ιουδαία, η ακρίδα και η μεγάλη ξηρασία.

Πριν φτάσει η φοβερή ώρα, ο ουρανός και η γη θα σαλεύονταν, τα φωτεινά σώματα θα σκοτείνιαζαν, και ο Κύριος θα ερχόταν με τη μεγάλη Του στρατιά. Όμως υπήρχε ακόμη τρόπος σωτηρίας, τόνιζε ο Ιωήλ με πατρική αγάπη και ζήλο. Ο λαός όφειλε να στραφεί στον Θεό με όλη την ψυχή του και ο Κύριος θα τον γλίτωνε από κάθε συμφορά.

Ζητούσε να οριστεί κοινή νηστεία και όλοι ανεξαιρέτως να συγκεντρωθούν στον ναό για προσευχή. Οι ιερείς ας φώναζαν εκ μέρους όλου του λαού, ζητώντας από τον Κύριο να μην παραδώσει την κληρονομιά Του στη χλεύη των εθνών. Ο λαός άκουσε τη φωνή του προφήτη και έστρεψε την καρδιά του στον αληθινό Θεό με συντριβή.

Ο Κύριος λυπήθηκε τότε το πλάσμα Του και υποσχέθηκε πλούσιες ευλογίες, βροχές, καρπούς, χορτάρι στα βοσκοτόπια και αφθονία στα πατητήρια. Η ευσπλαχνία όμως του Θεού δεν περιορίστηκε μόνο στα γήινα αγαθά, αλλά άνοιξε δρόμο για ένα ασύγκριτα μεγαλύτερο δώρο. Ο Ιωήλ προέβλεψε με προφητικό βλέμμα τους μακρινούς, χαριτωμένους καιρούς του Μεσσία και της Εκκλησίας Του.

Θα ερχόταν, είπε, εποχή που το Πνεύμα του Θεού θα ξεχυνόταν πάνω σε κάθε άνθρωπο, χωρίς διάκριση φύλου, ηλικίας ή κοινωνικής θέσης. Οι υιοί και οι θυγατέρες θα προφήτευαν, οι γέροντες θα έβλεπαν όνειρα και οι νέοι οπτασίες θείες. Ακόμη και πάνω στους δούλους και τις δούλες θα κατέβαινε εκείνες τις ημέρες το ίδιο Πνεύμα της υιοθεσίας.

Η υπόσχεση αυτή εκπληρώθηκε φανερά την ημέρα της Πεντηκοστής, όταν το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε στους αποστόλους με τη μορφή πύρινων γλωσσών. Ο υμνογράφος Ανατόλιος συνδέει επιπλέον την προφητεία του Ιωήλ με τη Γέννηση του Κυρίου μέσα από τους ύμνους του. Στους Αίνους του Όρθρου, την Κυριακή μετά τη Γέννηση, ερμηνεύει το χωρίο για το αίμα, τη φωτιά και τους ατμούς του καπνού.

Το αίμα συμβολίζει την ένσαρκη οικονομία, η φωτιά τη θεότητα του Λόγου και οι στύλοι του καπνού το Πνεύμα το Άγιο. Ο προφήτης μίλησε επίσης για την ημέρα της παγκόσμιας κρίσης, που θα συνοδευτεί από φοβερά σημεία στον ουρανό και στη γη. Τότε θα σωθεί μόνο όποιος επικαλεστεί με πίστη το όνομα του Κυρίου, με καρδιά καθαρή και ταπεινή.

Στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ ο Κύριος θα κρίνει τα έθνη και θα τα τιμωρήσει για την ασέβεια και τη βία τους. Ωστόσο, η φοβερή για τους ασεβείς εκείνη ημέρα δεν θα είναι τέτοια για τον πιστό λαό του Θεού. Για τον Ισραήλ θα γίνει ημέρα σωτηρίας, καθώς ο ίδιος ο Κύριος θα σταθεί υπεράσπιση και ασπίδα του.

Τότε θα ανατείλει η μακαριότητα και οι εχθροί του Ισραήλ θα αφανιστούν εντελώς από προσώπου της γης. Ο Ιούδας θα κατοικήσει αιώνια και η Ιερουσαλήμ από γενιά σε γενιά, κάτω από την προστασία του Κυρίου. Ο Θεός θα καθαρίσει το αίμα τους και θα κατοικήσει για πάντα στη Σιών των πιστών Του.

Έτσι παρηγορητικά κλείνει ο λόγος του προφήτη, χαρίζοντας ελπίδα μέσα σε κάθε δοκιμασία. Ο Ισραήλ μπορούσε να ελπίζει πως ο πολυέλεος Θεός δεν θα ξεχνούσε ποτέ τον λαό Του.