Οι τέσσερις Μάρτυρες των Μεδιολάνων

Ένα τρίχρονο παιδί αφέθηκε από τη μητέρα του στα πόδια ενός αγνώστου ιεραπόστολου, με την παράκληση να το πάρει μαζί του στον δρόμο του Χριστού. Έξι χρόνια αργότερα, εννέα ετών και επτά μηνών, το ίδιο παιδί προχωρούσε γαλήνιο προς τον αποκεφαλισμό, μαζί με τον δάσκαλό του και δύο διδύμους αδελφούς. Ο μικρός λεγόταν Κέλσιος, ο δάσκαλος Ναζάριος, και οι δίδυμοι Προτάσιος και Γερβάσιος.

Η ιστορία τους ξεκινά στη Ρώμη, στα χρόνια του αυτοκράτορα Νέρωνα. Ο Ναζάριος γεννήθηκε σε εύπορη οικογένεια, με πατέρα τον Αφρικανό και μητέρα την Περπετούα, η οποία είχε δεχθεί το βάπτισμα από τον ίδιο τον απόστολο Πέτρο. Τον μικρό Ναζάριο τον βάπτισε ο επίσκοπος Λίνος, διάδοχος του κορυφαίου αποστόλου στον θρόνο της Ρώμης.

Όταν συμπλήρωσε τα είκοσι χρόνια, μοίρασε στους φτωχούς το μερίδιο της κληρονομιάς του και ξεκίνησε περιοδείες στις πόλεις της Ιταλίας. Με τον λόγο και τη ζωή του οδήγησε πολλούς ειδωλολάτρες στην αληθινή πίστη και τους βάπτισε με τα ίδια του τα χέρια. Η φήμη του απλώθηκε γρήγορα σε ολόκληρη τη χερσόνησο.

Δέκα χρόνια μετά την έξοδό του από τη Ρώμη, βρέθηκε στην πόλη της Πιατσέντσα. Εκεί συνάντησε για πρώτη φορά τους διδύμους αδελφούς Προτάσιο και Γερβάσιο, που ο ηγεμόνας Ανουλίνος είχε ρίξει στη φυλακή για την πίστη τους. Οι δύο αδελφοί κατάγονταν από τα Μεδιόλανα και ήταν παιδιά του στρατιωτικού Βιταλίου και της ευσεβούς Βαλερίας.

Όταν πέθαναν οι γονείς τους ως μάρτυρες, μοίρασαν την περιουσία στους φτωχούς, ελευθέρωσαν τους δούλους και αφιερώθηκαν δέκα ολόκληρα χρόνια στη νηστεία και την προσευχή. Οι ειδωλολάτρες τους φυλάκισαν επειδή ομολογούσαν ανοιχτά τον Χριστό. Ο Ναζάριος τους αγκάλιασε με αγάπη και μοιράστηκε μαζί τους τη φλόγα του μαρτυρίου.

Όταν ο ηγεμόνας έμαθε για την παρουσία του στην πόλη, διέταξε να τον χτυπήσουν σκληρά με ραβδιά και να τον διώξουν έξω από τα τείχη. Ο άγιος δέχθηκε τις πληγές με χαρά και ξεκίνησε για τη Γαλατία, υπακούοντας σε όραμα της μακαρίας μητέρας του, που του υπέδειξε τον νέο τόπο της ιεραποστολής του και τη σωτηρία πολλών ψυχών. Φτάνοντας στην πόλη Σιμιέζ, μαζεύτηκε γύρω του πλήθος ανθρώπων που λαχταρούσαν να ακούσουν το κήρυγμά του.

Ανάμεσά τους ήταν και μια ευγενική γυναίκα, που τον πλησίασε κρατώντας τον τρίχρονο γιο της. Τον άφησε στα πόδια του και του είπε: «Πάρε μαζί σου αυτό το παιδί. Ας σε ακολουθεί όπου κι αν πας, για να σταθεί άξιο μπροστά στον θρόνο του Χριστού».

Ο Ναζάριος δέχθηκε το αίτημα της μητέρας με συγκίνηση. Βάπτισε το μικρό αγόρι και του έδωσε το όνομα Κέλσιος. Από εκείνη τη στιγμή οι δύο τους ξεκίνησαν μαζί για το κήρυγμα του Ευαγγελίου στις πόλεις της Γαλατίας.

Ο μικρός Κέλσιος μεγάλωνε στην ηλικία και στη χάρη του Θεού, ακούγοντας με προσοχή τα θεόπνευστα λόγια του δασκάλου του. Φύλαγε τα διδάγματά του στην καρδιά του και έγινε γρήγορα πιστός συνεργάτης στο έργο της ιεραποστολής. Όπου περνούσαν, πολλοί ειδωλολάτρες άφηναν τα είδωλα και αναζητούσαν την αλήθεια του Σταυρωμένου με δάκρυα ειλικρινούς μετάνοιας.

Σύντομα συνελήφθησαν από τον σκληρό κυβερνήτη Δινόβαο. Όταν ζητήθηκε από τον Ναζάριο να μιλήσει για τον εαυτό του και για το παιδί, εκείνος απάντησε με θάρρος: «Είμαι ρωμαίος στην καταγωγή, χριστιανός όμως στην πίστη, και προσκυνώ τον Σταυρωμένο». Ο δικαστής, εξαγριωμένος, άρπαξε τον μικρό Κέλσιο και τον χτύπησε χωρίς ίχνος ευσπλαχνίας.

Το παιδί όμως, γεμάτο θείο φωτισμό, τραύλισε αυτά τα γενναία λόγια: «Ο Θεός που λατρεύω θα σε κρίνει γι’ αυτό, άδικε δικαστή». Η γυναίκα του κυβερνήτη είχε δει την ίδια νύχτα ένα τρομερό όραμα σχετικά με τους δύο ομολογητές. Παρακάλεσε επίμονα τον άντρα της να τους αφήσει ελεύθερους, και εκείνος υποχώρησε μπροστά στη μεσιτεία της.

Έπειτα οι δύο μάρτυρες κατευθύνθηκαν προς τη Τρέβη, όπου κήρυξαν με παρρησία τον Χριστό και γκρέμισαν τα είδωλα. Συνελήφθησαν ξανά και στάλθηκαν με αυτοκρατορική διαταγή στη Ρώμη, μπροστά στον ίδιο τον Νέρωνα. Εκείνος διέταξε να τους ρίξουν στη θάλασσα, για να πνιγούν στα βαθιά νερά.

Όμως οι άγιοι περπάτησαν πάνω στα κύματα σαν να βρίσκονταν σε στέρεο έδαφος. Οι στρατιώτες που εκτελούσαν τη διαταγή έμειναν άναυδοι μπροστά στο θαύμα. Πίστεψαν στον Χριστό, βαπτίστηκαν από τον ίδιο τον Ναζάριο και εγκατέλειψαν την αυτοκρατορική αυλή για να αφιερωθούν στην υπηρεσία του Κυρίου.

Οι δύο μάρτυρες συνέχισαν την ιεραποστολή τους από πόλη σε πόλη, ώσπου έφτασαν ξανά στα Μεδιόλανα. Εκεί βρήκαν τους αγαπημένους τους αδελφούς Προτάσιο και Γερβάσιο, που ετοιμάζονταν για την τελευταία δοκιμασία του μαρτυρίου. Όλοι μαζί γέμισαν με τη χαρά της συνάντησης και κοινώνησαν πνευματικά το πάθος του Κυρίου τους.

Παρότι ήταν μικρός σε ηλικία, ο Κέλσιος δεν υστερούσε καθόλου στην ετοιμότητα να υπομείνει τα βασανιστήρια για την αγάπη του Χριστού. Και οι τέσσερις βάδισαν προς τον τόπο της εκτελέσεως με πρόσωπα φωτεινά, σαν να πορεύονταν προς ευφρόσυνο συμπόσιο. Ο δήμιος έκοψε με το ξίφος τις τίμιες κεφαλές τους.

Ο μικρός Κέλσιος ήταν εννέα ετών και επτά μηνών όταν παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο. Έτσι ολοκλήρωσαν όλοι μαζί τον δρόμο του μαρτυρίου. Τα τίμια λείψανα των αγίων κρύφτηκαν με μεγάλη φροντίδα από έναν πιστό χριστιανό, ονόματι Φίλιππο.

Εκείνος τα μετέφερε μαζί με τον γιο του στο σπίτι του και τα έθαψε με ευλάβεια στον κήπο, μακριά από τα μάτια των διωκτών. Για πολλά χρόνια κανείς δεν γνώριζε τον ακριβή τόπο όπου αναπαύονταν οι θησαυροί της Εκκλησίας. Στα χρόνια της βασιλείας του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Μεγάλου, ο άγιος Αμβρόσιος, επίσκοπος Μεδιολάνων, αξιώθηκε θείας αποκαλύψεως και ανακάλυψε τα λείψανα των διδύμων αδελφών Προτασίου και Γερβασίου.

Στα χρόνια του Αρκαδίου και του Ονωρίου, ο ίδιος άγιος ιεράρχης βρήκε και τα τίμια λείψανα του Ναζαρίου και του Κελσίου. Όταν άνοιξαν τον τάφο, ο τόπος γέμισε από ευωδία που ξεπερνούσε κάθε γήινο άρωμα. Η μορφή του Ναζαρίου διατηρούνταν τόσο ζωντανή, σαν να είχε μόλις τοποθετηθεί στο μνήμα.

Τα ιερά λείψανα μεταφέρθηκαν με μεγαλοπρέπεια στον καθεδρικό ναό των Μεδιολάνων, όπου επιτελούσαν πλήθος θαυμάτων. Τυφλοί ανέβλεπαν μόλις άγγιζαν τα ενδύματα των μαρτύρων, ασθενείς έβρισκαν θεραπεία και δαιμονισμένοι ελευθερώνονταν από τα δεσμά του πονηρού.