Η Αγία Δάμαρις, η πρώτη Αθηναία μαθήτρια του Παύλου

Στον βράχο του Αρείου Πάγου, ανάμεσα σε φιλοσόφους και ειδωλολάτρες, μία γυναίκα άκουσε τον Παύλο και πίστεψε αμέσως στον Χριστό. Δίπλα στον Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, η Δάμαρις έγινε η πρώτη Αθηναία που δέχτηκε το ευαγγέλιο μέσα στην καρδιά της αρχαίας πόλης. Το όνομά της σώζεται στις Πράξεις των Αποστόλων, εκεί όπου ο ευαγγελιστής Λουκάς σημειώνει πως λίγοι άνδρες προσκολλήθηκαν στον Απόστολο και πίστεψαν, ανάμεσα στους οποίους ξεχωρίζει και μία γυναίκα με το όνομα Δάμαρις.

Το γεγονός ότι ο Λουκάς την αναφέρει ονομαστικά δείχνει πως επρόκειτο για ξεχωριστή προσωπικότητα μέσα στην πρώτη χριστιανική κοινότητα της πόλης. Πολλοί ερμηνευτές θεωρούν πως καταγόταν από ευγενή οικογένεια και πως κατείχε υψηλή κοινωνική θέση στην αθηναϊκή κοινωνία της εποχής. Το όνομα Δάμαρις σημαίνει δαμάλα, αλλά δεν φαίνεται να έχει ελληνική προέλευση.

Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν πως πρόκειται για εξελληνισμένη μορφή του εβραϊκού ονόματος Θάμαρ, που σημαίνει φοίνικας και απαντά τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη. Από αυτό συμπεραίνεται πως η Δάμαρις δεν ήταν Ελληνίδα στην καταγωγή, αλλά πιθανότατα Ιουδαία που είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα. Ο Απόστολος Παύλος έφτασε στην Αθήνα γύρω στο πενήντα δύο μετά Χριστόν, αφού πρώτα είχε αναχωρήσει από τη Βέροια λόγω των διωγμών.

Στην πόλη της σοφίας βρήκε βωμούς, αγάλματα και έναν κόσμο βυθισμένο στην ειδωλολατρία, όμως δεν δίστασε να ανέβει στον Άρειο Πάγο. Εκεί κήρυξε με τόλμη τον άγνωστο Θεό, τον αληθινό Δημιουργό του ουρανού και της γης, αναγγέλλοντας την ανάσταση των νεκρών. Οι περισσότεροι Αθηναίοι ειρωνεύτηκαν τον λόγο του και απομακρύνθηκαν με αδιαφορία.

Λίγοι μόνο άγγιξαν την αλήθεια του κηρύγματος και άνοιξαν την καρδιά τους στη νέα πίστη. Ανάμεσα σε αυτούς τους ελάχιστους εκλεκτούς ξεχώριζε η Δάμαρις, που δέχτηκε τον λόγο σαν πολύτιμο θησαυρό. Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα τις λεπτομέρειες της ζωής της μετά από αυτή τη συνάντηση με τον μεγάλο Απόστολο.

Ορισμένοι πατερικοί συγγραφείς, ανάμεσά τους και ο άγιος Δημήτριος του Ροστώφ, υποστήριξαν πως ήταν σύζυγος του αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου. Σύμφωνα με αυτή την παράδοση, βαπτίστηκαν μαζί από τον Παύλο, μαζί με τα δύο παιδιά τους και ολόκληρο το σπιτικό τους. Δεν υπάρχουν όμως ιστορικές μαρτυρίες που να επιβεβαιώνουν με ασφάλεια αυτές τις παραδόσεις, παρά μόνο η αγαπητική φωνή της εκκλησιαστικής μνήμης.

Η χριστιανική κοινότητα της Αθήνας στα πρώτα εκείνα χρόνια μόλις που κατάφερνε να επιβιώνει μέσα στον ειδωλολατρικό κόσμο της πόλης. Ο Παύλος δεν ξαναγύρισε ποτέ στην Αθήνα, καθώς το ιεραποστολικό του έργο τον οδηγούσε σε άλλους τόπους και άλλους λαούς. Ωστόσο η μικρή Εκκλησία δεν έσβησε, αλλά διατηρήθηκε ζωντανή με επίσκοπο τον Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, τον οποίο χειροτόνησε ο ίδιος ο Απόστολος.

Σε αυτή τη διατήρηση και την ανάπτυξη της νεαρής κοινότητας συνέβαλε αποφασιστικά και η Αγία Δάμαρις με τον ζήλο της. Ήταν μια ιεραποστολική ψυχή, μια γυναίκα που πύρωνε από την αγάπη του Χριστού και ήθελε να μεταδώσει σε όλους τη χαρά της πίστης. Άσκησε αυτή την ιερή διακονία παντού, με ιδιαίτερη φροντίδα ανάμεσα στις γυναίκες της Αθήνας.

Μοχθούσε καθημερινά σαν γνήσια μαθήτρια του Παύλου, κηρύττοντας με όποιον τρόπο μπορούσε το ευαγγέλιο της σωτηρίας. Είναι σχεδόν βέβαιο πως, όταν ο μεγάλος Απόστολος επισκεπτόταν την Εκκλησία της Κορίνθου, η Δάμαρις πήγαινε σε συνάντησή του, για να επιστρέφει στην Αθήνα δυνατότερη και φλογερότερη. Την ακολουθία της συνέγραψε ο γνωστός υμνογράφος πατήρ Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης, ενώ η μνήμη της τιμάται από την Εκκλησία στις τρεις Οκτωβρίου κάθε χρόνου με βαθιά ευλάβεια.