Η Εικόνα της Παναγίας «Στήριγμα των Ταπεινών»

Από το δεξί μάτι της Παναγίας άρχισε να τρέχει αίμα, που στάλαξε πάνω στο πετσέτι καθώς συνόδευαν την ιερή εικόνα έξω από την πόλη του Πσκοφ. Το θαυμαστό αυτό σημείο φανερώθηκε στις δεκαέξι Σεπτεμβρίου του έτους χίλια τετρακόσια είκοσι έξι, την ημέρα της μνήμης της αγίας μεγαλομάρτυρος Ευφημίας. Η εικόνα της Θεοτόκου «Στήριγμα των Ταπεινών» εμφανίστηκε για πρώτη φορά το έτος χίλια τετρακόσια είκοσι στην περιοχή του Πσκοφ, κοντά στη λίμνη Καμένογιε, που σημαίνει Πέτρινη Λίμνη.

Οι ακριβείς συνθήκες της θαυμαστής εμφανίσεώς της παραμένουν άγνωστες μέχρι σήμερα. Πολλοί όμως πιστεύουν πως οι κάτοικοι του Πσκοφ τη βρήκαν ως ουράνια παρηγοριά μέσα στις μεγάλες δοκιμασίες εκείνης της εποχής. Στα χρόνια της βασιλείας του Βασιλείου του Δευτέρου, η περιοχή υπέφερε φοβερά από θανατηφόρα επιδημία και από την επιδρομή του Λιθουανού ηγεμόνα Βιτόβτ.

Εκείνος είχε ξεκινήσει εκστρατεία για να κυριεύσει το Πσκοφ, χύνοντας πολύ χριστιανικό αίμα στον δρόμο του. Μέσα σε τόσο πόνο και φόβο, οι πιστοί αναζητούσαν προστασία και στήριγμα από την Παναγία. Η εικόνα της ήρθε ακριβώς εκείνη τη στιγμή ως σιωπηλή απάντηση του ουρανού στη δοκιμασία τους.

Στο Χρονικό του Πσκοφ διασώζονται δύο σημαντικές μαρτυρίες για το θαύμα της εικόνας της Θεοτόκου. Η πρώτη αναφέρει πως κατά το καλοκαίρι του έτους χίλια τετρακόσια είκοσι έξι, πίσω από το παλαιό Κόλοζ, στη λίμνη Καμένογιε, φανερώθηκε ένα συγκλονιστικό σημείο. Από την ιερή εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου άρχισε να τρέχει αίμα τη δέκατη έκτη ημέρα του Σεπτεμβρίου εκείνου του έτους.

Οι χρονογράφοι συνέδεσαν το θαύμα με τις βιαιότητες του ηγεμόνα Βιτόβτ, ο οποίος είχε χύσει άφθονο χριστιανικό αίμα. Η δεύτερη μαρτυρία περιγράφει το ίδιο γεγονός με περισσότερες λεπτομέρειες και ζωντάνια. Στην αυλή του Βασιλείου, αίμα άρχισε να ρέει από το δεξί μάτι της Παναγίας και έσταζε στο σημείο όπου ήταν τοποθετημένη η εικόνα.

Το ίδιο αίμα στάλαξε αργότερα πάνω σε ένα πετσέτι, καθώς η ιερή εικόνα μεταφερόταν έξω από τα τείχη του Πσκοφ. Όλα αυτά συνέβησαν τη δέκατη έκτη ημέρα του Σεπτεμβρίου, ημέρα της μνήμης της αγίας μεγαλομάρτυρος Ευφημίας. Οι πιστοί είδαν στο θαύμα μια φανερή παρέμβαση της Θεοτόκου για την προστασία της δοκιμαζόμενης πόλης τους.

Μετά από αυτά τα θαυμαστά γεγονότα, η ιερή εικόνα της Θεοτόκου μεταφέρθηκε επίσημα μέσα στην πόλη του Πσκοφ. Η μεταφορά πραγματοποιήθηκε τη δέκατη έκτη ημέρα του Σεπτεμβρίου, την ίδια ημέρα που είχε γίνει και το θαύμα του αίματος. Οι κάτοικοι την τοποθέτησαν με ευλάβεια στον καθεδρικό ναό της Ζωοποιού Τριάδος, που ήταν η καρδιά της εκκλησιαστικής τους ζωής.

Σε ανάμνηση της μεταφοράς αυτής, καθιερώθηκε ξεχωριστή εορτή για τη θαυματουργή εικόνα την ίδια ημέρα κάθε χρόνου. Ο καθεδρικός ναός της Αγίας Τριάδος ήταν βαθιά αγαπητός στους πιστούς ολόκληρης της περιοχής του Πσκοφ. Φυλάσσονταν εκεί πολλά ορθόδοξα κειμήλια και ιερά αντικείμενα μεγάλης πνευματικής αξίας.

Ανάμεσά τους ξεχώριζε η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας του Τσιρσκ, που τιμάται τη δέκατη έκτη ημέρα του Ιουλίου. Διατηρείται μάλιστα μέχρι τις ημέρες μας ως πολύτιμο κειμήλιο της Ορθοδοξίας. Φυλασσόταν επίσης και η εικόνα της Παναγίας του Τιχβίν, που τιμάται την εικοστή έκτη ημέρα του Ιουνίου.

Στον ίδιο ναό υπήρχαν ακόμη πολύτιμα εκκλησιαστικά σκεύη, βασιλικά έγγραφα και άλλα μνημεία ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας. Στον δέκατο ένατο αιώνα, οι αρμόδιοι συνέταξαν λεπτομερή κατάλογο όλων των ιερών αντικειμένων που φυλάσσονταν στο σκευοφυλάκιο του καθεδρικού ναού. Παραδόξως, σε εκείνη την καταγραφή δεν αναφερόταν πουθενά η αρχαία θαυματουργή εικόνα «Στήριγμα των Ταπεινών».

Είναι γνωστό πως η πόλη του Πσκοφ υπέφερε συχνά από καταστροφικές πυρκαγιές κατά τη διάρκεια των αιώνων. Πιθανότατα, η αρχαία ιερή εικόνα καταστράφηκε σε μία από τις πύρινες εκείνες δοκιμασίες της πόλης. Παρά την απώλεια του αρχικού πρωτοτύπου, λίγα αντίγραφα της θαυματουργής εικόνας διασώθηκαν μέχρι τις ημέρες μας.

Ένα από αυτά χρονολογείται στο τέλος του δέκατου έβδομου αιώνα και φυλάσσεται στη Μονή Φλόροφ της Αναλήψεως στο Κίεβο. Το δεύτερο γνωστό αντίγραφο βρίσκεται στον κύριο ναό της ανδρικής Μονής των Εισοδίων της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Κίεβο. Τα δύο αυτά αντίγραφα κράτησαν ζωντανή τη μνήμη και την ευλάβεια προς την αρχαία θαυματουργή εικόνα.

Οι πιστοί συνέχισαν να προσέρχονται με εμπιστοσύνη και να ζητούν το έλεος της Παναγίας μέσα από τις σεπτές αυτές απεικονίσεις της. Έτσι, η παράδοση δεν διακόπηκε ποτέ. Το έτος χίλια εννιακόσια ενενήντα δύο, ένα νεότερο αντίγραφο του δέκατου ένατου αιώνα δωρήθηκε στον ναό των Εισοδίων στο Κίεβο.

Η δωρήτρια ήταν η σχημομοναχή Θεοδώρα, η οποία εκοιμήθη το έτος χίλια εννιακόσια ενενήντα τέσσερα. Είχε κρατήσει την ιερή εικόνα κοντά της για πενήντα πέντε ολόκληρα χρόνια, με βαθιά ευλάβεια και αγάπη. Στον ναό τοποθετήθηκε μέσα σε ειδικό προσκυνητάρι και πολλοί πιστοί προσέρχονταν να τη δουν.

Η εξαιρετική ομορφιά της εικόνας προσέλκυε αμέσως την προσοχή και τη συγκίνηση όσων στέκονταν μπροστά της. Τον Αύγουστο του έτους χίλια εννιακόσια ενενήντα τρία, συνέβη ένα νέο θαυμαστό γεγονός. Τα πρόσωπα της Παναγίας και του θείου Βρέφους αποτυπώθηκαν με τρόπο ανερμήνευτο πάνω στο τζάμι που κάλυπτε την ιερή εικόνα.

Το τζάμι όμως δεν ερχόταν σε άμεση επαφή με τη ζωγραφική επιφάνεια της εικόνας. Επιστήμονες από το Κίεβο ανέλαβαν μια ενδελεχή μελέτη για να εξετάσουν αυτό το παράδοξο φαινόμενο. Διαπίστωσαν ότι η αποτύπωση είχε οργανική προέλευση και δεν είχε γίνει με ανθρώπινο χέρι.

Δεν μπόρεσαν όμως να δώσουν καμία επιστημονική εξήγηση για το θαύμα. Το τζάμι με τη θαυμαστή αποτύπωση τοποθετήθηκε σε ξεχωριστό προσκυνητάρι, ακριβώς δίπλα στην ιερή εικόνα «Στήριγμα των Ταπεινών». Έτσι, οι πιστοί μπορούσαν να προσκυνούν μαζί και τα δύο σημεία της θαυμαστής παρουσίας της Θεοτόκου.

Στις εννέα Νοεμβρίου του έτους χίλια εννιακόσια ενενήντα πέντε, σύμφωνα με το παλαιό ημερολόγιο, εκδόθηκε σημαντική απόφαση. Η Ιερά Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας αναγνώρισε επίσημα ως θαυματουργή την εικόνα της Παναγίας στη Μονή των Εισοδίων του Κιέβου. Η αναγνώριση αυτή επισφράγισε εκκλησιαστικά όσα είχαν ήδη ζήσει και βιώσει οι ταπεινοί πιστοί.

Από τότε μέχρι σήμερα, αναρίθμητες είναι οι μαρτυρίες ανθρώπων που έλαβαν θαυμαστή βοήθεια μέσα από αυτή την ιερή εικόνα. Πολλοί στράφηκαν με προσευχή και δάκρυα στην Υπεραγία Θεοτόκο και έλαβαν τη θεραπεία του σώματος ή της ψυχής τους. Η ιερή εικόνα είναι σήμερα στολισμένη με πολλά τάματα, που αφιέρωσαν με ευγνωμοσύνη οι ευεργετημένοι πιστοί.

Κάθε τάμα μαρτυρεί μια προσωπική ιστορία πόνου, προσευχής και θεϊκής παρηγορίας. Η Παναγία εξακολουθεί να στηρίζει τους ταπεινούς, όπως φανερώνει και η ίδια η ονομασία της θαυματουργής εικόνας της.