Ο Ιερομάρτυρας Αυτόνομος, ο ακούραστος ιεραπόστολος της Βιθυνίας

Μέσα στον φοβερό διωγμό του Διοκλητιανού, ένας επίσκοπος από την Ιταλία πέρασε τη θάλασσα και βρέθηκε σε ένα μικρό χωριό της Βιθυνίας. Εκεί, μπροστά στην Αγία Τράπεζα και την ώρα της Θείας Λειτουργίας, λιθοβολήθηκε από οργισμένους ειδωλολάτρες και πότισε με το αίμα του το θυσιαστήριο. Το όνομά του ήταν Αυτόνομος και η μνήμη του τιμάται στις δώδεκα Σεπτεμβρίου.

Όταν ξέσπασε ο σκληρός διωγμός κατά των χριστιανών, θυμήθηκε τα λόγια του Κυρίου που λένε όταν σας διώκουν στη μια πόλη να φεύγετε στην άλλη. Έτσι άφησε την πατρίδα του και πέρασε στη Βιθυνία, όπου με θεϊκή πρόνοια έφτασε σε ένα χωριό που ονομαζόταν Σωρεοί. Εκεί τον υποδέχτηκε με αγάπη ένας φιλόξενος χριστιανός που λεγόταν Κορνήλιος.

Στο σπίτι του έμεινε για αρκετό καιρό και κήρυττε ακούραστα τον Χριστό στους ανθρώπους που μαζεύονταν γύρω του. Πλήθος ειδωλολατρών άκουγαν τη διδαχή του, συγκινούνταν βαθιά και ζητούσαν με προθυμία το άγιο βάπτισμα. Το σπίτι του Κορνηλίου δεν χωρούσε πια όσους πίστευαν.

Επειδή οι πιστοί πλήθαιναν συνεχώς, ο άγιος έχτισε στο χωριό μια εκκλησία αφιερωμένη στον Αρχιστράτηγο Μιχαήλ, προστάτη των νεοφώτιστων ψυχών. Χειροτόνησε τότε τον Κορνήλιο διάκονο, του εμπιστεύτηκε το ποίμνιο και ξεκίνησε για τη Λυκαονία και την Ισαυρία, για να μεταφέρει και εκεί το μήνυμα του Ευαγγελίου. Κήρυξε με ζήλο σε εκείνες τις χώρες και μετά από καιρό γύρισε ξανά στους Σωρεούς, για να δει πώς προχωρούσε το έργο του.

Βρήκε την κοινότητα στερεωμένη και χειροτόνησε τον Κορνήλιο πρεσβύτερο, ώστε να τον βοηθήσει στη διακονία των πιστών. Όταν ο Διοκλητιανός έφτασε στη Νικομήδεια, οι ειδωλολάτρες αναζητούσαν παντού τον Αυτόνομο, επειδή ήταν ο πιο γνωστός κήρυκας του Χριστού. Ο άγιος όμως δεν θέλησε να παραδοθεί ακόμη στα χέρια τους, για να μπορέσει να οδηγήσει περισσότερες ψυχές στο φως.

Έφυγε με πλοίο και πήγε στην Κλαυδιούπολη, που βρισκόταν στις ακτές του Ευξείνου Πόντου. Έσπειρε εκεί τον λόγο του Θεού και είδε καρπούς πολλούς από τη διδαχή του. Στερέωσε όσα χρειάζονταν στις νέες κοινότητες και ξαναγύρισε στους Σωρεούς, που τους είχε σαν πνευματική του πατρίδα.

Στους Σωρεούς βρήκε τους πιστούς αυξημένους και χαρούμενος για το έργο της χάριτος χειροτόνησε τον Κορνήλιο επίσκοπο της περιοχής. Ο ίδιος, πάντοτε ακούραστος, ξεκίνησε για τη δυτική Ασία, όπου ξερίζωνε με τον λόγο του την ειδωλολατρία και έχτιζε μέσα στις καρδιές πνευματικούς ναούς του Αγίου Πνεύματος. Όταν επέστρεψε ξανά στους Σωρεούς, έμεινε σε ένα κοντινό χωριό που λεγόταν Λίμνα, όπου οι κάτοικοι ζούσαν ακόμη στο σκοτάδι των ειδώλων.

Με υπομονή τους δίδαξε τον Χριστό, τους φώτισε με το βάπτισμα και τους πρόσθεσε στο ποίμνιο της Εκκλησίας. Κάποια μέρα ένας από τους νέους χριστιανούς, γεμάτος ζήλο για την αλήθεια, μπήκε στον ναό των ειδώλων και γκρέμισε όλα τα αγάλματα στο χώμα. Οι ειδωλολάτρες έγιναν έξαλλοι από αυτή τη ντροπή και αποφάσισαν να εκδικηθούν τους πιστούς για την καταστροφή των ψεύτικων θεών τους.

Έμειναν όμως κρυφοί και περίμεναν την κατάλληλη στιγμή, για να χτυπήσουν τον επίσκοπο και την ποίμνη του μαζί. Η μανία τους μεγάλωνε κάθε μέρα και αναζητούσαν αφορμή. Η ευκαιρία τους ήρθε όταν έμαθαν τη μέρα που ο άγιος Αυτόνομος θα τελούσε τη Θεία Λειτουργία στον ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Συγκεντρώθηκαν από τη Λίμνα και από άλλα γύρω χωριά σε μεγάλο πλήθος και όρμησαν ξαφνικά στον ναό κατά την ώρα της αναίμακτης θυσίας. Άλλοι κρατούσαν ξύλα, άλλοι πέτρες και άλλοι όπλα και σκόρπισαν με βία τους χριστιανούς που προσεύχονταν εκεί μέσα. Όρμησαν στο ιερό βήμα, όπου στεκόταν ο άγιος μπροστά στην Αγία Τράπεζα, και τον χτύπησαν χωρίς έλεος μέχρι θανάτου.

Έτσι ο ίδιος που πρόσφερε την αναίμακτη θυσία προσφέρθηκε και ο ίδιος ως αιμάτινη θυσία στο επουράνιο θυσιαστήριο. Πάνω στο σώμα του οι ειδωλολάτρες σώρευσαν τις πέτρες με τις οποίες τον είχαν σκοτώσει και έφυγαν πανηγυρίζοντας. Μια ευλαβική διακόνισσα, που ονομαζόταν Μαρία, σήκωσε με σεβασμό το άγιο σώμα μέσα από τον σωρό των λίθων και το παρέδωσε στη γη με δάκρυα.

Το λείψανο έμεινε άφθαρτο και έγινε πηγή θαυμάτων για τους πιστούς της περιοχής. Πέρασαν πολλά χρόνια από την κοίμηση του αγίου και ο μέγας Κωνσταντίνος ανέβηκε στον θρόνο της αυτοκρατορίας. Κάποιος άρχοντας που λεγόταν Σεβηριανός στάλθηκε από τον βασιλιά στην Αλεξάνδρεια και ταξίδευε από στεριά κοντά στη θάλασσα.

Όταν το συνοδικό του πέρασε από τον τόπο όπου ήταν θαμμένος ο ιερομάρτυρας, τα άλογα στάθηκαν ξαφνικά και δεν μπορούσαν να προχωρήσουν με κανέναν τρόπο. Ένας ευλαβής άνθρωπος που τον συνόδευε αποκάλυψε ότι σε εκείνο το σημείο αναπαυόταν ο μάρτυρας και πρότεινε να ταχθεί η ανέγερση ναού. Ο Σεβηριανός υποσχέθηκε με χαρά και αμέσως τα άλογα ξεκίνησαν πάλι με δύναμη το ταξίδι.

Έχτισε λοιπόν στην αρχή ένα μικρό προσευχητάριο και αργότερα, στην επιστροφή του, ύψωσε πάνω από τον τάφο έναν λαμπρό ναό. Πέρασαν πολλά χρόνια ακόμη και ένας ιερέας, χωρίς να γνωρίζει το θησαυρό κάτω από το έδαφος, γκρέμισε τον παλιό ναό και έχτισε καινούργιο σε άλλη θέση κοντά στη θάλασσα. Ο τόπος όπου βρίσκονταν κρυμμένα τα τίμια λείψανα έμεινε έρημος για εξήντα ολόκληρα χρόνια, χωρίς να ξέρει κανείς τον πολύτιμο θησαυρό της γης.

Στα χρόνια του αυτοκράτορα Ζήνωνος, ένας σωματοφύλακας του παλατιού, που λεγόταν Ιωάννης, βρέθηκε σε εκείνα τα μέρη για κάποια βασιλική υπόθεση. Μια ημέρα κυνηγούσε στους Σωρεούς και στη Λίμνα και τόξευσε έναν λαγό ακριβώς στο σημείο όπου παλαιότερα στεκόταν ο ναός του μάρτυρα. Τη νύχτα εκείνη ο άγιος Αυτόνομος του φανερώθηκε σε όνειρο και του παρήγγειλε να χτίσει εκκλησία στο ίδιο μέρος.

Ο Ιωάννης ξύπνησε συγκλονισμένος και έβαλε όλη του τη φροντίδα για να εκπληρώσει την εντολή. Έχτισε λαμπρό ναό στο όνομα του ιερομάρτυρα και βρήκε μέσα στη γη τα λείψανά του εντελώς ακέραια και αδιάφθορα. Ο μακάριος Συμεών ο Μεταφραστής αναφέρει ότι είδε με τα μάτια του την κεφαλή με τα μαλλιά άθικτη, το πρόσωπο σώο και ακόμη τις τρίχες των βλεφάρων ολόκληρες.

Έτσι δοξάζει ο Κύριος όσους τον δοξάζουν με το ίδιο τους το σώμα.