Αρχή της Ινδίκτου και του Εκκλησιαστικού Έτους

Σαν σήμερα ο Κύριος Ιησούς Χριστός μπήκε στη συναγωγή της Ναζαρέτ και διάβασε από τον προφήτη Ησαΐα τα λόγια για το ευπρόσδεκτο έτος του Κυρίου. Την ίδια ημέρα, χίλια εξακόσια χρόνια αργότερα, οι Πατέρες της Πρώτης Οικουμενικής Συνόδου όρισαν την εορτή της νέας εκκλησιαστικής χρονιάς. Η Εκκλησία μας τιμά την πρώτη Σεπτεμβρίου την Αρχή της Ινδίκτου, που σημαίνει την έναρξη του νέου εκκλησιαστικού έτους.

Η ίδια η λέξη Ινδικτιών έρχεται από τη ρωμαϊκή συνήθεια, όπου οι αυτοκράτορες όριζαν κάθε δεκαπέντε χρόνια έναν ετήσιο φόρο για τη συντήρηση του στρατού τους. Από τα χρόνια του Καίσαρα Αυγούστου, τρία χρόνια προ Χριστού, κάθε δεκαπενταετής κύκλος ονομαζόταν Ινδικτιών και έδινε ρυθμό στη ζωή της αυτοκρατορίας. Ο Σεπτέμβριος ήταν επίσης ο μήνας όπου οι αγρότες μάζευαν τους καρπούς της γης και ετοίμαζαν τη νέα σπορά.

Έτσι ο λαός ευχαριστούσε τον Θεό για όλα τα αγαθά της χρονιάς και ζητούσε την ευλογία του για την επόμενη. Η Εκκλησία πήρε αυτή τη φυσική και ιστορική αφετηρία και την έντυσε με πνευματικό νόημα και βαθιά ευχαριστία. Ακόμη και στην Παλαιά Διαθήκη ο Θεός είχε ορίσει στον Μωυσή να τιμούν οι Ισραηλίτες την πρώτη ημέρα του εβδόμου μηνός, που αντιστοιχεί στις αρχές του Σεπτεμβρίου.

Εκείνη την ημέρα γιόρταζαν την Εορτή των Σαλπίγγων, σταματούσαν κάθε εργασία και προσέφεραν θυσίες αίνου στον αληθινό Θεό. Τον μήνα αυτόν, λέει η παράδοση, σταμάτησε η κιβωτός του Νώε στα όρη του Αραράτ, καθώς υποχωρούσαν τα νερά του κατακλυσμού. Τον ίδιο μήνα ο Μωυσής κατέβηκε από το όρος Σινά κρατώντας τις νέες πλάκες του νόμου, με το πρόσωπό του να λάμπει από τη θεϊκή δόξα.

Τότε άρχισε επίσης η κατασκευή της Σκηνής του Μαρτυρίου ανάμεσα στις φυλές του Ισραήλ, ενώ ο αρχιερέας εισερχόταν μία φορά τον χρόνο στα Άγια των Αγίων. Τον Σεπτέμβριο ο βασιλιάς Σολομών εγκαινίασε τον περίφημο ναό της Ιερουσαλήμ και τοποθέτησε εκεί την Κιβωτό της Διαθήκης. Από αυτόν τον μήνα ξεκινούσε επίσης ο κύκλος των πενήντα ετών, με την άφεση των χρεών και την απελευθέρωση των δούλων.

Όταν ο Αύγουστος νίκησε τον Αντώνιο και την Κλεοπάτρα, έγινε μονοκράτορας ολόκληρης της οικουμένης και θέλησε να οργανώσει καλύτερα τη συγκομιδή των φόρων. Όρισε λοιπόν τον δεκαπενταετή κύκλο της Ινδικτιώνος και τον χώρισε σε τρεις πενταετίες με διαφορετική μορφή εισφοράς κάθε φορά. Την πρώτη πενταετία οι λαοί έδιναν σίδερο και χαλκό για τα όπλα του στρατού και την αμυντική ετοιμότητα της αυτοκρατορίας.

Τη δεύτερη πενταετία πλήρωναν με ασήμι για τη μισθοδοσία των στρατιωτών και την τρίτη με χρυσάφι για τον στολισμό των ειδώλων. Κάθε πενταετία ονομαζόταν λούστρουμ, που σημαίνει λαμπρό διάστημα, γιατί οι άνθρωποι άναβαν λαμπάδες και έδειχναν την ευχαρίστησή τους. Όταν τελείωνε ο μεγάλος κύκλος, άρχιζε ξανά από την αρχή και η πρώτη χρονιά ονομαζόταν νέο έτος της Ινδικτιώνος.

Η ημερομηνία της πρώτης Σεπτεμβρίου επιλέχθηκε γιατί τότε ακριβώς ο Αύγουστος είχε νικήσει τους αντιπάλους του. Έτσι μια κοσμική συνήθεια έγινε με τον χρόνο αφορμή για μια πνευματική αρχή, καθώς η Εκκλησία υιοθέτησε την ίδια ημέρα ως απαρχή της δικής της χρονιάς. Η αγία Εκκλησία δεν κράτησε όμως τίποτε από το ειδωλολατρικό περιεχόμενο της παλιάς Ινδικτιώνος.

Πήρε μόνο την ημερομηνία και την γέμισε με νέο νόημα, βαθιά χριστολογικό και σωτηριώδες. Σύμφωνα με την ιερή παράδοση, την ημέρα αυτή ο Κύριος Ιησούς Χριστός μπήκε στη συναγωγή της Ναζαρέτ, στην πόλη όπου είχε ανατραφεί ως νέος. Εκείνη ήταν ημέρα Σάββατο και οι Ιουδαίοι συγκεντρώνονταν για την ανάγνωση των προφητικών βιβλίων κατά τη συνηθισμένη τάξη.

Έδωσαν λοιπόν στον Χριστό το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα και Εκείνος το άνοιξε στο σημείο που μιλούσε για τον ίδιο. Διάβασε τα λόγια ότι το Πνεύμα του Κυρίου είναι επάνω του, για να ευαγγελιστεί τους φτωχούς και να κηρύξει το ευπρόσδεκτο έτος του Κυρίου. Έπειτα έκλεισε το βιβλίο, το παρέδωσε στον υπηρέτη και κάθισε ανάμεσα στους ακροατές με ηρεμία.

Είπε τότε πως η προφητεία αυτή εκπληρώνεται την ίδια εκείνη ώρα στα αυτιά τους. Όλοι θαύμαζαν τα λόγια της χάριτος που έβγαιναν από το στόμα του. Οι άγιοι Πατέρες της Πρώτης Οικουμενικής Συνόδου στη Νίκαια όρισαν να εορτάζεται η αρχή του νέου χρόνου ως ανάμνηση αυτού του γεγονότος.

Ήταν η εποχή που ο Μέγας Κωνσταντίνος είχε νικήσει τον Μαξέντιο και φώτισε την οικουμένη με το φως της αληθινής πίστης. Ο ίδιος είχε καθιερώσει τη νέα Ινδικτιώνα μετά την ελευθερία της Εκκλησίας από τους σκληρούς διωγμούς. Έτσι η πρώτη Σεπτεμβρίου έγινε εορτή της χριστιανικής ελευθερίας και αρχή μιας νέας πνευματικής περιόδου για τον λαό του Θεού.

Δεν είναι πλέον εορτή της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά εορτή της καινούργιας χάριτος που έφερε ο Χριστός. Ο ίδιος ο Νομοθέτης κατέβηκε από τους ουρανούς, φέρνοντας μέσα του το Πνεύμα του Πατέρα, και χάραξε τον νόμο όχι σε λίθινες πλάκες αλλά στις καρδιές των πιστών. Μέσα από τη θυσία του στον Σταυρό μας καθάρισε από τις αμαρτίες και μας έκανε ζωντανούς ναούς του αγίου Πνεύματος.

Έτσι κάθε πιστός γίνεται φορέας μιας νέας ζωής, που πηγάζει από τον αναστημένο Χριστό και ανανεώνεται μέσα στην Εκκλησία. Ο χριστιανικός Ινδικτιών δεν ζητάει από εμάς ούτε σίδερο ούτε χαλκό ούτε ασήμι ούτε χρυσάφι, όπως ο παλαιός. Ο Χριστός, ο επουράνιος Βασιλιάς της δόξης, ζητάει τρεις πολύτιμες αρετές που στολίζουν την ψυχή του ανθρώπου.

Αντί για σίδερο και χαλκό ζητάει την πίστη, στερεή και αδιάσειστη, θεμελιωμένη στο αίμα των αγίων μαρτύρων της Εκκλησίας. Αντί για ασήμι ζητάει την ελπίδα, που στηρίζει τον πιστό μέσα στις δοκιμασίες και τον κρατάει όρθιο σαν το όρος Σιών. Αντί για χρυσάφι ζητάει την αγάπη, την πιο πολύτιμη αρετή, που ξεπερνά την πίστη και την ελπίδα κατά τον απόστολο Παύλο.

Αυτή η αγάπη δεν εκφράζεται μόνο με λόγια, αλλά αποδεικνύεται έμπρακτα προς τον Θεό και τον πλησίον. Ζητάει επίσης η Εκκλησία την ευλογία του Θεού για τη νέα χρονιά, για ειρήνη και ευημερία στον κόσμο. Παρακαλούμε τον Κύριο να φωτίσει τις διάνοιές μας, να μας χαρίσει αγαθή συνείδηση και να μας οδηγήσει στα αιώνια αγαθά της βασιλείας του.