Η Κωνσταντία της Πάφου και ο δάσκαλός της Ιλαρίων

Όταν έμαθε πως το ιερό σώμα του δασκάλου της είχε μεταφερθεί κρυφά στην Παλαιστίνη, η αρχοντική κυρία της Πάφου άφησε την τελευταία της πνοή από αβάσταχτη θλίψη. Λίγο νωρίτερα, ο Άγιος Ιλαρίων είχε σώσει την κόρη της και τον γαμπρό της από βέβαιο θάνατο, χρίζοντάς τους απλώς με λάδι ευλογημένο. Η Αγία Κωνσταντία καταγόταν από την Πάφο της Κύπρου και υπήρξε αφοσιωμένη μαθήτρια του μεγάλου ασκητή Ιλαρίωνος.

Ο Άγιος Ιερώνυμος μάς πληροφορεί στο έργο του για τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς ότι ο δάσκαλός της ασκήτευε σε χωριό της επισκοπής της Πάφου. Εκείνη ήταν αρχόντισσα ευγενούς καταγωγής, αλλά παράτησε τις τιμές του κόσμου για να ακολουθήσει τον δρόμο της πίστης. Η συνάντηση με τον Ιλαρίωνα άλλαξε ολόκληρη τη ζωή της και της χάρισε νέο πνευματικό προσανατολισμό.

Η οικογένειά της είχε δοκιμαστεί από βαριά αρρώστια, όμως η παρουσία του ασκητή τους έσωσε με τρόπο θαυμαστό. Από εκείνη τη στιγμή, η Κωνσταντία αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στον γέροντά της και έγινε πιστή ακόλουθος της διδασκαλίας του. Η αγάπη της δεν ήταν συναισθηματική έξαρση, αλλά βαθιά πνευματική σχέση που σφραγίστηκε με υπακοή και ταπείνωση.

Όταν ο Άγιος Ιλαρίων αναχώρησε από τον κόσμο τούτο, η μαθήτριά του δεν εγκατέλειψε τον τόπο όπου είχε ταφεί ο διδάσκαλός της. Έμεινε κοντά στον τάφο του και επιδόθηκε σε σκληρότατους ασκητικούς αγώνες, ώστε να μιμηθεί την πολιτεία του οσίου γέροντα. Με αδιάλειπτη προσευχή και νηστεία πάλευε να φτάσει στην ψυχική τελείωση που της είχε εμπνεύσει η ζωή του δασκάλου της.

Δεν ζητούσε ανθρώπινη παρηγοριά, αλλά αναζητούσε τη χαρά μέσα από τη συνομιλία της με τον Θεό και τον άγιο φύλακά της. Η πίστη της ήταν τόσο θερμή, ώστε ο Κύριος την αξίωσε να επιτελεί θαύματα μέσω των πρεσβειών του Ιλαρίωνος. Πολλοί πιστοί προσέτρεχαν κοντά της και ζητούσαν την προσευχή της για τις θλίψεις και τις αρρώστιες τους.

Είχε γίνει συνήθειά της να μένει ολόκληρες νύχτες κοντά στον τάφο και να συνομιλεί με τον γέροντά της σαν να βρισκόταν ακόμη μαζί της. Στα μάτια της εκείνος ζούσε και τη βοηθούσε στις δεήσεις της, καθώς η αγάπη ξεπερνά τα όρια του θανάτου. Έτσι η Κωνσταντία μεταμορφώθηκε από αρχόντισσα σε ασκήτρια και έγινε πνευματικός φάρος για τη γύρω περιοχή.

Η μνήμη της Αγίας διασώθηκε μέσα από αξιόπιστες πηγές, καθώς για εκείνη μιλούν ο χρονογράφος Κυπριανός και ο φημισμένος Κύπριος λόγιος Στέφανος Λουζινιάνος. Ο λόγιος αυτός έζησε τον δέκατο έκτο αιώνα και σημειώνει πως η Αγία θεωρούνταν παραδοσιακά προστάτιδα ολόκληρης της Πάφου. Στα κείμενά του την περιγράφει ως ευγενέστατη κυρία της πόλεως, η οποία υπήρξε γνήσια μαθήτρια του αγιοτάτου πατρός Ιλαρίωνος.

Όταν έφτασε στ' αυτιά της η είδηση ότι ο μαθητής Ησύχιος είχε πάρει κρυφά το λείψανο του γέροντά της, η ψυχή της λύγισε από την οδύνη. Η ταραχή της δεν ήταν συναισθηματισμός, αλλά εκδήλωση μιας αγάπης που είχε ριζώσει βαθιά στην καρδιά της. Ο Λουζινιάνος επαινεί την πιστή της αγάπη και τονίζει πως δεν αγάπησε τον δάσκαλο μόνο όσο εκείνος βρισκόταν στη ζωή.

Η αφοσίωσή της συνεχίστηκε αμείωτη και μετά τον θάνατό του, με τρόπο που προκαλεί δέος στους μεταγενέστερους. Ο Άγιος Ιερώνυμος προσθέτει ότι, μόλις πληροφορήθηκε πως το ιερό σώμα είχε μεταφερθεί στην Παλαιστίνη, η Κωνσταντία έπεσε νεκρή επιτόπου. Έτσι μαρτύρησε με τον ίδιο τον θάνατό της την ασύγκριτη αγάπη που έτρεφε προς τον δούλο του Θεού.

Η Εκκλησία της Κύπρου τίμησε με ξεχωριστή ευλάβεια αυτή τη σπάνια μορφή της ασκητικής παράδοσης του νησιού. Στα Κύπρια Μηναία διασώζεται πλήρης ακολουθία προς τιμήν της Αγίας Κωνσταντίας, γραμμένη με κατάνυξη και σεβασμό. Μέσα στο απολυτίκιό της ονομάζεται ξεκάθαρα «Προστάτιδα της Πάφου», τίτλος που αντικατοπτρίζει την αγάπη του λαού προς το πρόσωπό της.

Η μνήμη της επιτελείται κάθε χρόνο στις είκοσι πέντε Αυγούστου, ημέρα που οι πιστοί της Κύπρου την ενθυμούνται με κατάνυξη. Η ζωή της παραμένει παράδειγμα γνήσιας μαθητείας, καθώς ακολούθησε τον πνευματικό της πατέρα με απόλυτη αφοσίωση και ταπείνωση. Δεν ζήτησε δόξα, ούτε αναγνώριση, ούτε τίτλους από τους ανθρώπους του κόσμου τούτου.

Έζησε ταπεινά κοντά στον τάφο του γέροντά της και αφέθηκε ολόκληρη στα χέρια του Θεού. Η μορφή της φανερώνει πως η αληθινή πνευματικότητα δεν χωρίζεται από την αγάπη προς εκείνους που μας οδήγησαν στον Χριστό. Η πίστη της έγινε γέφυρα προς τον ουρανό και η αγάπη της αποδείχθηκε δυνατότερη και από τον θάνατο.

Έτσι η Πάφος απέκτησε μία ακόμη ουράνια πρέσβειρα κοντά στον θρόνο του Θεού.