Σαμουήλ, ο τελευταίος κριτής του Ισραήλ

Από κοιλίας μητρός ο Σαμουήλ ήταν αφιερωμένο τάμα στον Θεό, καρπός των δακρύων μιας στείρας γυναίκας που έγινε προφήτισσα. Σε ηλικία μόλις δώδεκα ετών άκουσε τη φωνή του Κυρίου μέσα στον ναό της Σηλώ και προφήτευσε την καταστροφή του αρχιερέα Ηλί. Ο πατέρας του Ελκανά καταγόταν από τη φυλή του Λευί και ζούσε στην Αρμαθαίμ, πάνω στο όρος του Εφραίμ.

Είχε δύο γυναίκες, την Άννα και τη Φεννάνα, μα μόνο η δεύτερη χάριζε παιδιά στο σπιτικό τους. Η Άννα έμενε στείρα και υπέφερε καθημερινά από τους χλευασμούς της αντιζήλου της. Κάθε χρόνο ο Ελκανά ανέβαινε με την οικογένειά του στη Σηλώ, όπου φυλασσόταν τότε η κιβωτός της Διαθήκης.

Εκεί η Άννα έχυσε την ψυχή της μπροστά στον Κύριο και τάχθηκε να αφιερώσει το παιδί της στη λατρεία Του. Ο αρχιερέας Ηλί την είδε να ψιθυρίζει σιωπηλά και νόμισε αρχικά πως ήταν μεθυσμένη. Όταν όμως άκουσε τα λόγια της, την ευλόγησε και της προανήγγειλε ότι ο Θεός θα δεχόταν ευμενώς τη δέησή της.

Πράγματι, ο Κύριος έλυσε τη στείρωσή της και της χάρισε τον πολυπόθητο γιο. Όταν ο μικρός Σαμουήλ απογαλακτίστηκε, η Άννα τον οδήγησε στη Σηλώ και τον παρέδωσε στον αρχιερέα για να υπηρετεί διαρκώς τον Κύριο. Το παιδί μεγάλωνε μέσα στον ναό, ντυμένο τη λινή ιερατική στολή, και ευαρεστούσε τον Θεό και τους ανθρώπους.

Ο γέροντας Ηλί τον αγαπούσε βαθιά, βλέποντας τη ζωηρή του προθυμία και το χάρισμα που του είχε δοθεί άνωθεν. Οι δύο γιοι όμως του αρχιερέα, ο Οφνί και ο Φινεές, ζούσαν παράνομα και ασεβούσαν φανερά μέσα στους χώρους της λατρείας. Άρπαζαν τα καλύτερα μερίδια των θυσιών και ντρόπιαζαν τις γυναίκες που έρχονταν για προσευχή.

Ο πατέρας τους τους νουθετούσε μόνο με λόγια, χωρίς να τους αποπέμπει από την ιερατική διακονία. Μια νύχτα ο Κύριος κάλεσε με το όνομά του τον μικρό Σαμουήλ, που κοιμόταν κοντά στην κιβωτό μέσα στον ναό Του. Ο γέρων Ηλί κατάλαβε πως μιλούσε ο Θεός και προέτρεψε το παιδί να ακούσει με προσοχή.

Τότε ο Σαμουήλ πληροφορήθηκε τη φοβερή απόφαση για τη συντριβή του ιερατικού οίκου. Με τρόμο μετέφερε στον γέροντα τα λόγια, εκείνος δε δέχτηκε ταπεινά το θέλημα του Κυρίου. Σε λίγο καιρό ο λόγος του Θεού επαληθεύτηκε με τρόπο φοβερό για όλο τον Ισραήλ.

Οι Φιλισταίοι κήρυξαν πόλεμο, και οι Εβραίοι, νομίζοντας πως η κιβωτός θα τους έσωζε μηχανικά, την έφεραν μαζί τους στη μάχη. Στη φοβερή σύρραξη έπεσαν τριάντα χιλιάδες πολεμιστές, η κιβωτός αιχμαλωτίστηκε, και οι δύο γιοι του Ηλί σκοτώθηκαν την ίδια μέρα. Όταν ο γέροντας ιερέας έμαθε την είδηση, έπεσε ανάσκελα από το κάθισμά του και ξεψύχησε σε ηλικία ενενήντα οκτώ ετών.

Οι Φιλισταίοι κατέθεσαν την κιβωτό στον ναό του ειδώλου τους Δαγών, μα το πρωί βρήκαν το είδωλο πεσμένο, και την επομένη συντριμμένο μπροστά στην κιβωτό. Φοβερές αρρώστιες χτύπησαν τη χώρα τους και η γη γέμισε ποντίκια, ώσπου αναγκάστηκαν να επιστρέψουν την κιβωτό με δώρα στους Ισραηλίτες. Επί είκοσι ολόκληρα χρόνια ο λαός βρισκόταν κάτω από τον ζυγό των Φιλισταίων.

Τότε ο Σαμουήλ σήκωσε φωνή μετανοίας και κάλεσε τους ομοεθνείς του να αποτινάξουν τα είδωλα και τις Αστάρτες. Ο λαός υπάκουσε με πίστη στα λόγια του χαρισματικού προφήτη του Κυρίου. Ο προφήτης συγκέντρωσε όλο τον Ισραήλ στη Μασσηφά για κοινή νηστεία, εξομολόγηση και ολονύκτια προσευχή.

Ενώ τελούσε τη θυσία, οι Φιλισταίοι όρμησαν αιφνιδιαστικά, υπολογίζοντας να συντρίψουν τους ανυπεράσπιστους ικέτες. Όμως ο Κύριος έβρεξε από ψηλά τρομερές βροντές και αστραπές πάνω στους εχθρούς και τους σκόρπισε με ουράνια ταραχή. Οι Ισραηλίτες ξεχύθηκαν από τη Μασσηφά και κατατρόπωσαν τους διώκτες τους ως τα όρια της Βαιθχώρ.

Για όσα χρόνια έκρινε ο Σαμουήλ τον λαό, οι Φιλισταίοι δεν τόλμησαν πια να εισβάλουν στα ισραηλιτικά εδάφη. Ο δίκαιος προφήτης γύριζε τις πόλεις και απένειμε δικαιοσύνη χωρίς δώρα, χωρίς προσωποληψία, με καθαρή και αδιάφθορη συνείδηση. Στην Αρμαθαίμ, όπου είχε το σπιτικό του, έστησε και θυσιαστήριο στον Κύριο.

Όταν όμως γέρασε, εγκατέστησε κριτές τους γιους του, τον Ιωήλ και τον Αβιά, οι οποίοι όμως δωροδοκούνταν και έκριναν άδικα. Τότε οι πρεσβύτεροι του Ισραήλ ζήτησαν επίμονα να τους ορίσει βασιλιά, όπως είχαν τα γύρω έθνη. Ο Σαμουήλ λυπήθηκε βαθιά, μα ο Κύριος τον προέτρεψε να υπακούσει στη φωνή του λαού.

Ο προφήτης προειδοποίησε καθαρά πως ο βασιλιάς θα έπαιρνε τους γιους και τις θυγατέρες τους, τα χωράφια και τους αμπελώνες τους, και τελικά θα τους έκανε δούλους του. Ο λαός όμως επέμενε, και τότε ο Σαμουήλ χρίσε στην Αρμαθαίμ τον Σαούλ, γιο του Κις από τη φυλή του Βενιαμίν. Έπειτα τον ανέδειξε φανερά βασιλιά στη Μασσηφά μετά από κλήρο, και τον επιβεβαίωσε στα Γάλγαλα ύστερα από τη λαμπρή νίκη του εναντίον του Αμμωνίτη βασιλιά Νάας.

Όμως ο Σαούλ σύντομα παράκουσε τα προστάγματα του Κυρίου. Οικειοποιήθηκε ιερατικά καθήκοντα, και κατά τον πόλεμο εναντίον των Αμαληκιτών χάρισε ζωή στον βασιλιά τους Αγάγ και κράτησε τα καλύτερα λάφυρα. Τότε ο Σαμουήλ τον ήλεγξε αυστηρά λέγοντας πως η υπακοή είναι ανώτερη από κάθε θυσία.

Με δικά του χέρια εκτέλεσε τον Αγάγ ενώπιον Κυρίου στα Γάλγαλα, εκπληρώνοντας την εντολή που είχε καταπατηθεί. Ο Σαούλ απορρίφθηκε από τον Θεό, και ο γέρων προφήτης δεν τον ξαναείδε ποτέ ζωντανό. Πενθούσε όμως πικρά για την απώλεια του πρώτου βασιλιά του Ισραήλ.

Έπειτα ο Κύριος έστειλε τον προφήτη στη Βηθλεέμ, στο σπίτι του Ιεσσαί, λέγοντας ότι ανάμεσα στους γιους του βρίσκεται ο εκλεκτός νέος βασιλιάς. Ο Ιεσσαί παρουσίασε διαδοχικά εφτά μεγαλόσωμα παλικάρια, μα ο Κύριος τα απέρριψε όλα, διότι κοιτάζει την καρδιά και όχι την εξωτερική όψη. Όταν έφεραν τον μικρότερο, τον ξανθόμαλλο Δαβίδ που έβοσκε τα πρόβατα, ο Σαμουήλ άδειασε το κέρας του ελαίου επάνω στην κεφαλή του.

Από εκείνη την ώρα το Πνεύμα του Κυρίου σκήνωσε μέσα στον νεαρό ποιμένα της Βηθλεέμ. Ο προφήτης δέχτηκε αργότερα τον Δαβίδ ως φυγάδα και τον προστάτεψε από τη μανία του Σαούλ, που τον καταδίωκε φονικά. Ο Σαμουήλ έζησε σαράντα ολόκληρα χρόνια ως προφήτης και κοιμήθηκε σε βαθύ γήρας μέσα στο σπίτι του στην Αρμαθαίμ.

Όλος ο Ισραήλ τον θρήνησε και τον έθαψε με μεγάλη τιμή και πένθος. Ο σοφός Σιράχ τον υμνεί ως αγαπημένο του Κυρίου, που εγκαθίδρυσε τη βασιλεία και έχρισε βασιλείς πάνω στον λαό του. Το τετρακοσιοστό έκτο έτος μετά Χριστόν τα ιερά λείψανά του μεταφέρθηκαν από την Ιουδαία στην Κωνσταντινούπολη.