Η εμφάνιση της Παναγίας της Τολγκσκαγια

Μέσα στη νύχτα, ένας πύρινος στύλος φώτισε την όχθη του Βόλγα και ο επίσκοπος Πρόχορος πέρασε το ποτάμι περπατώντας πάνω στα νερά. Εκεί, μετέωρη στον αέρα σε ύψος πέντε πήχεων, στεκόταν η εικόνα της Παναγίας με τον Χριστό στην αγκαλιά της. Το θαυμαστό αυτό γεγονός συνέβη το έτος έξι χιλιάδες οκτακόσια είκοσι δύο από κτίσεως κόσμου, την εποχή του μητροπολίτη Κιέβου και πάσης Ρωσίας Πέτρου.

Ηγεμόνας του Γιαροσλάβλ ήταν τότε ο ευσεβής πρίγκιπας Δαβίδ Θεοδώρου, και η Ρωσική Εκκλησία ζούσε σε χρόνια δύσκολα αλλά γεμάτα πίστη. Ο επίσκοπος του Ροστόβ και του Γιαροσλάβλ, που άλλες πηγές τον ονομάζουν Τρύφωνα, επισκεπτόταν την επαρχία του και έφτασε στη μονή Κυρίλλου του Λευκοβύζιου. Από εκεί συνέχισε με βάρκες, αρχικά μέσα από τον παραπόταμο Σέξνα και έπειτα κατηφόρισε τον μεγάλο Βόλγα προς την πόλη του Γιαροσλάβλ.

Όταν οι ταξιδιώτες βρίσκονταν έξι μίλια μακριά από την πόλη, η μέρα είχε αρχίσει να σκοτεινιάζει αρκετά γρήγορα. Σταμάτησαν λοιπόν για να ξεκουραστούν σε ένα ύψωμα της απέναντι όχθης, ακριβώς εκεί όπου χύνεται στον Βόλγα ο μικρός παραπόταμος Τόλγκα. Οι συνοδοί του επισκόπου, ιερείς, κληρικοί και υπηρέτες, έστησαν τη σκηνή τους πάνω στο ύψωμα και κοιμήθηκαν γρήγορα από την κούραση του μακρινού ταξιδιού.

Γύρω τους απλωνόταν ένα πυκνό δάσος που σκέπαζε όλη την περιοχή και έδινε μια αίσθηση μυστηρίου. Τα μεσάνυχτα ο άγιος Πρόχορος ξύπνησε ξαφνικά και αντίκρισε ένα δυνατό φως που πλημμύριζε τη γύρω περιοχή. Βγαίνοντας από τη σκηνή, είδε όλους τους ανθρώπους του βυθισμένους σε βαθύ ύπνο, ακόμη και τους φρουρούς της νύχτας.

Στράφηκε προς το ποτάμι και διέκρινε στην άλλη όχθη έναν πύρινο στύλο που έλαμπε με ασυνήθιστη λαμπρότητα και άγγιζε τον ουρανό. Παράλληλα είδε και μια γέφυρα να ξεπροβάλλει πάνω από τα νερά του Βόλγα και να οδηγεί προς εκείνον τον φωτεινό στύλο. Πήρε στα χέρια του τη ράβδο του και βάδισε προς το ποτάμι με θαυμασμό αλλά και με φόβο μέσα στην ψυχή του.

Στην πραγματικότητα ο επίσκοπος περπατούσε επάνω στα νερά σαν να πατούσε σε στέρεο ξύλο, καθώς το θέλημα του Θεού στέρεωσε την υγρή επιφάνεια του ποταμού. Φτάνοντας στην απέναντι όχθη, ο άγιος αντίκρισε την εικόνα της Παναγίας να κρατά τον Κύριο Ιησού Χριστό βρέφος στην αγκαλιά της. Η εικόνα δεν στηριζόταν σε δέντρο, αλλά κρεμόταν θαυμαστά στον αέρα σε ύψος πέντε πήχεων από τη γη.

Ο επίσκοπος γονάτισε με δάκρυα μπροστά στη Δέσποινα του κόσμου και της απηύθυνε θερμές προσευχές για αρκετή ώρα μέσα στην ησυχία της νύχτας. Μετά την προσευχή ξεκίνησε την επιστροφή, ξεχνώντας όμως πάνω σε εκείνο το ιερό σημείο τη ράβδο της επισκοπικής του διακονίας. Πέρασε ξανά το ποτάμι από την ίδια θαυμαστή διάβαση, μπήκε στη σκηνή του και κοιμήθηκε ήσυχα ώς το πρωί.

Όταν ξημέρωσε, οι συνοδοί έψαλαν τον όρθρο και ετοίμασαν τις βάρκες για τη συνέχεια του ταξιδιού. Άρχισαν τότε να ψάχνουν τη ράβδο του ιεράρχη, αλλά πουθενά δεν την έβρισκαν στη σκηνή. Ο επίσκοπος συγκινημένος έδειξε με το δάχτυλο προς την απέναντι όχθη και διηγήθηκε σιγά τη νυχτερινή θαυμαστή εμπειρία του ταξιδιού.

Διέταξε τους υπηρέτες να περάσουν με βάρκα στην απέναντι πλευρά και να αναζητήσουν εκεί τη χαμένη ράβδο. Οι υπηρέτες πέρασαν απέναντι και μέσα στο δάσος βρήκαν την εικόνα της Παναγίας στημένη ανάμεσα στα δέντρα, με τη ράβδο πεσμένη δίπλα της. Προσκύνησαν με ευλάβεια τη θαυμαστή εικόνα, πήραν τη ράβδο και επέστρεψαν στον ιεράρχη για να του αναγγείλουν τη μεγάλη ανακάλυψη.

Ο άγιος Πρόχορος ανέβαλε αμέσως την πορεία του προς το Γιαροσλάβλ και πέρασε με όλους τους ανθρώπους του στην απέναντι όχθη του ποταμού. Μόλις αντίκρισε την εικόνα, αναγνώρισε χωρίς δισταγμό εκείνη που μέσα στη νύχτα κρεμόταν λαμπερή στον αέρα μέσα στον πύρινο στύλο. Γονάτισε με δάκρυα χαράς, ασπάστηκε με βαθιά ευλάβεια την αγία εικόνα και ευχαρίστησε θερμά τη Μητέρα του Θεού.

Όλοι οι παρόντες έκλαψαν από συγκίνηση και προσκύνησαν με πίστη το ιερό εκείνο εκτύπωμα της Θεοτόκου. Η θαυμαστή εμφάνιση συντελέστηκε στις οκτώ Αυγούστου, ημέρα κατά την οποία η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του αγίου Αιμιλιανού επισκόπου Κυζίκου. Ο ιεράρχης χωρίς καθυστέρηση άρχισε ο ίδιος με τα χέρια του να καθαρίζει τον τόπο και να κόβει δέντρα για την ανέγερση ναού.

Οι συνοδοί του εργάστηκαν με ζήλο και μαζί με τους κατοίκους του Γιαροσλάβλ, που έφτασαν γρήγορα στον τόπο, ολοκλήρωσαν τον μικρό ξύλινο ναό μέσα στο ίδιο μεσημέρι. Μέχρι το βράδυ ο επίσκοπος εγκαινίασε τον ναό προς τιμήν των Εισοδίων της Θεοτόκου και εναπόθεσε εκεί τη θαυματουργή εικόνα. Όρισε επίσης την ογδόη ημέρα του Αυγούστου ως ετήσια εορτή της θαυμαστής εμφάνισης και ίδρυσε δίπλα στον ναό μοναστήρι με ηγούμενο.

Από εκείνο το σημείο γεννήθηκε η μονή της Τόλγκα, που πήρε το όνομα της από τον μικρό παραπόταμο και επεκτάθηκε σταδιακά σε δόξα και μέγεθος. Στα έξι χιλιάδες εννιακόσια από κτίσεως κόσμου, στις δεκαέξι Σεπτεμβρίου επί ηγουμένου Γερμανού, η εικόνα ανέβλυσε θαυμαστά μύρο από το δεξί χέρι της Θεοτόκου στη διάρκεια του όρθρου. Ύστερα στη δοξολογία ανέβλυσε ξανά μύρο από το αριστερό πόδι του Θείου Βρέφους, και ο ναός γέμισε από ουράνια ευωδία και βαθιά συγκίνηση.

Όσοι ασθενείς χρίστηκαν με το μύρο εκείνο, από όποια αρρώστια κι αν έπασχαν, θεραπεύτηκαν αμέσως με τη χάρη της Παναγίας. Κάποια εποχή ένας άρχοντας ονόματι Νικήτας στάλθηκε από τον μεγάλο πρίγκιπα της Μόσχας σε αποστολή προς τη χώρα του Λευκοβύζιου. Συνοδευόταν από τη σύζυγο, τους υπηρέτες και το μικρό μονάκριβο αγόρι του, που δεν είχε ακόμη συμπληρώσει τα τέσσερα χρόνια της ζωής του.

Καθώς ταξίδευαν, το παιδί αρρώστησε βαριά μέσα στη βάρκα και πέθανε πριν προλάβουν να φτάσουν σε ασφαλές μέρος. Έφεραν τότε το νεκρό σωματάκι στη μονή της Τόλγκα, ώστε να το ενταφιάσουν εκεί κάτω από τη σκέπη της Παναγίας. Οι γονείς έκλαιγαν γοερά μπροστά στη θαυματουργή εικόνα, αφού δεν είχαν άλλα παιδιά να παρηγορήσουν τη μεγάλη απώλεια της καρδιάς τους.

Ετοίμαζαν το μικρό φέρετρο και τα υπόλοιπα του ενταφιασμού, ενώ περνούσαν οι ώρες μέσα στον πόνο και στις θλιβερές φροντίδες. Όταν άρχισε η νεκρώσιμη ακολουθία, ύστερα από τη συνηθισμένη παράκληση, το νεκρό παιδί άνοιξε ξαφνικά τα μάτια και φώναξε ζωντανό. Όλοι όσοι ήταν παρόντες έμειναν άναυδοι από τον φόβο και τη μεγάλη χαρά εκείνου του απρόσμενου θαύματος της Μητέρας του Θεού.

Οι γονείς δεν έβρισκαν λόγια για να ευχαριστήσουν τον Κύριο και την Πανάχραντη Μητέρα του, βλέποντας ζωντανό και υγιές το αγαπημένο τους αγόρι. Άλλη φορά, με παραχώρηση Θεού, ξέσπασε μεγάλη πυρκαγιά μέσα στη μονή και άρπαξαν φωτιά τα κτίρια και ο ίδιος ο ναός. Η φλόγα απλώθηκε με τόση ταχύτητα, ώστε οι μοναχοί δεν πρόλαβαν ούτε τις πόρτες της εκκλησίας να ανοίξουν για να σώσουν τα ιερά αντικείμενα.

Όλος ο ναός με όσα είχε μέσα παραδόθηκε στις φλόγες, και η αδελφότητα θρηνούσε πιστεύοντας ότι χάθηκε και η θαυματουργή εικόνα. Μετά την κατάσβεση όμως βρήκαν την εικόνα μέσα στο γειτονικό άλσος, εντελώς ακέραιη και περιτριγυρισμένη από ολόλαμπρο ουράνιο φως. Καθαρά αγγελικά χέρια άρπαξαν την εικόνα μέσα από την τεράστια φωτιά, καθώς ανθρώπινη δύναμη δεν θα μπορούσε ποτέ να τη διασώσει.

Οι αδελφοί δέχτηκαν με χαρά την εικόνα και άρχισαν αμέσως την ανέγερση νέου, μεγαλύτερου και λαμπρότερου ναού στη μονή. Μέχρι σήμερα η χάρη της Αειπαρθένου ρέει από τη θαυματουργή εικόνα της, θεραπεύοντας ασθένειες και διώχνοντας από τους πιστούς κάθε πονηρό πνεύμα.