Μπροστά στα μάτια της μάνας, ο μικρός Εύοδος δεχόταν τα φοβερά χτυπήματα των δημίων και το αίμα του έτρεχε στο χώμα της Βιθυνίας. Κι όμως, η Αγία Θεοδότη δεν θρηνούσε, αλλά ευχαριστούσε τον Κύριο που ο γιος της αξιωνόταν τον στέφανο του μαρτυρίου. Η ευλογημένη αυτή μητέρα έζησε στα δύσκολα χρόνια του αυτοκράτορα Διοκλητιανού, όταν η Εκκλησία περνούσε τον σκληρό διωγμό.

Καταγόταν από τη Νίκαια της Βιθυνίας και από μικρή είχε γνωρίσει την αλήθεια του Χριστού μέσα στην καρδιά της. Όταν έχασε νωρίς τον σύζυγό της, αφιερώθηκε ολόψυχα στην ανατροφή των τριών παιδιών της με φόβο Θεού. Τα μεγάλωνε με προσευχή, νηστεία και αγάπη για τον Σωτήρα, διδάσκοντάς τα τη χριστιανική πίστη με το ίδιο της το παράδειγμα.

Συνδέθηκε με πνευματική φιλία και βαθιά αγάπη με την Αγία Αναστασία τη Φαρμακολύτρια, η μνήμη της οποίας τιμάται στις είκοσι δύο Δεκεμβρίου. Μαζί προσεύχονταν, μαζί ενθάρρυναν τους αδελφούς στις φυλακές και μοιράζονταν τους κινδύνους της εποχής τους. Έτσι, η ζωή της Θεοδότης ήταν ήδη μια καθημερινή μαρτυρία πίστης, πολύ πριν φτάσει η ώρα του δικαστηρίου και της φωτιάς.

Όταν ξέσπασε ο μεγάλος διωγμός κατά των χριστιανών, οι ειδωλολάτρες συνέλαβαν και τις δύο άγιες γυναίκες και τις οδήγησαν δεμένες στο δικαστήριο. Εκεί ο άρχοντας Λευκάδιος, μόλις αντίκρισε την ομορφιά της Θεοδότης, αιχμαλωτίστηκε από τη χάρη του προσώπου της και την επιθύμησε σφοδρά. Αποφάσισε λοιπόν να την πάρει στο σπίτι του μαζί με τα τρία παιδιά της, με σκοπό να τη νυμφευθεί και να την υποτάξει.

Όμως η Αγία, βρίσκοντας τον εαυτό της κάτω από τη στέγη του ειδωλολάτρη, κράτησε την αγνότητά της σταθερή και απαραβίαστη. Δεν λύγισε ούτε στις κολακείες ούτε στα δώρα ούτε στις γοητείες ούτε στις φοβερές απειλές του Λευκαδίου. Έμεινε σαν πύργος ακλόνητος, στηριγμένη στην ελπίδα του Χριστού και στην προσευχή που μοιραζόταν με τα παιδιά της.

Ο Λευκάδιος εξοργίστηκε με την ασάλευτη στάση της και κατάλαβε ότι δεν θα κέρδιζε ποτέ την καρδιά της. Τότε την έστειλε μαζί με τα παιδιά της στη Βιθυνία, στον σκληρό ηγεμόνα Νικήτα. Εκείνος ανέλαβε προσωπικά την ανάκριση και ζήτησε να εξευτελίσει την πίστη της Θεοδότης μπροστά σε όλο το πλήθος.

Ξεκίνησε αμέσως με βαριές απειλές βασανιστηρίων εναντίον της μητέρας και των τρυφερών αγοριών της. Όταν ο δικαστής άρχισε να την απειλεί με σκληρά βασανιστήρια, ο μεγαλύτερος γιος της, ο Εύοδος, πήρε με θάρρος τον λόγο. Είπε καθαρά ότι οι χριστιανοί δεν φοβούνται τα βασανιστήρια, αλλά φοβούνται μόνο να εγκαταλειφθούν από τον Θεό τους.

Τα λόγια του παιδιού εξαγρίωσαν τον Νικήτα, ο οποίος διέταξε να το χτυπήσουν ανελέητα μπροστά στα μάτια της μητέρας του. Οι δήμιοι τον μαστίγωσαν με τόση ωμότητα, ώστε το αίμα του τρυφερού αγοριού έτρεχε στο έδαφος του δικαστηρίου. Η Αγία Θεοδότη δεν λύγισε, αλλά προσευχόταν θερμά να ενισχύσει ο Κύριος τον γιο της στο μαρτύριο.

Χαιρόταν βαθιά μέσα της που το παιδί της αξιωνόταν τον θάνατο για την αλήθεια του Χριστού. Έπειτα οι ειδωλολάτρες αποφάσισαν να παραδώσουν την Αγία σε αισχρούς άνδρες, ώστε να την ατιμάσουν και να την εξευτελίσουν. Ο Κύριος όμως διαφύλαξε την πιστή δούλη του και δεν επέτρεψε να αγγιχθεί η αγνότητά της.

Ένας άγγελος Κυρίου εμπόδιζε με αόρατη δύναμη όλους όσοι προσπαθούσαν να πλησιάσουν τη μάρτυρα. Ο δικαστής, τυφλωμένος από την κακία του, απέδωσε το θαύμα σε μαγεία και καταδίκασε την Αγία και τα παιδιά της στη φωτιά. Η μνήμη τους τιμάται μαζί με την Αγία Αναστασία στις είκοσι δύο Δεκεμβρίου.