Τον αποκαλούσαν Αστεφάνωτο Βασιλιά της Γεωργίας και Πατέρα του Έθνους, όμως οι αντίπαλοί του τον δολοφόνησαν με σφαίρες κοντά στο δάσος του Τσιτσαμούρι. Πριν πέσει νεκρός, είχε ήδη συγχωρήσει τους φονιάδες του μέσα από ένα προφητικό ποίημα που έγραψε χρόνια νωρίτερα. Ο Ηλίας Τσαβτσαβάτζε γεννήθηκε στο χωριό Κβαρέλι της Καχετίας, σε αρχοντική οικογένεια με βαθιές ρίζες στην ορθόδοξη παράδοση της πατρίδας του.

Η μητέρα του τον δίδαξε γράμματα, προσευχή και τον νόμο του Θεού μέσα στο ίδιο το σπίτι τους. Όταν έγινε οκτώ ετών, οι γονείς τον εμπιστεύθηκαν στον αρχιδιάκονο Νικολόζ Σεπασβίλι, στο ίδιο χωριό. Τα χρόνια κοντά σε αυτόν τον ταπεινό κληρικό σημάδεψαν ανεξίτηλα την ψυχή του μικρού Ηλία.

Αργότερα συνέχισε τις σπουδές του σε οικοτροφείο της Τιφλίδας και κατόπιν στο αυλικό γυμνάσιο της πόλης. Οι γονείς του πέθαναν νωρίς και τα ορφανά παιδιά τα ανέλαβε με στοργή η θεία τους Μακρίνα. Μέσα σε αυτό το οικογενειακό περιβάλλον ο νεαρός Ηλίας μεγάλωσε με φόβο Θεού, αγάπη για τη γλώσσα και πάθος για την ιστορία του γεωργιανού λαού.

Το χίλια οκτακόσια πενήντα επτά ο Ηλίας γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αγίας Πετρούπολης. Εκεί διάβαζε ακατάπαυστα και αγωνιζόταν να καλλιεργήσει τον εαυτό του ως άνθρωπο, ως πιστό και ως μελλοντικό υπερασπιστή της πατρίδας. Η αγάπη του για τη γεωργιανή ιστορία τον οδηγούσε συχνά στα αρχεία της Πετρούπολης, όπου αναζητούσε παλαιά χειρόγραφα και ξεχασμένα κείμενα.

Οι επιδόσεις του ήταν εξαιρετικές, όμως δεν τον ενδιέφερε καθόλου να αποκτήσει επίσημο δίπλωμα νομικής. Στο τέταρτο έτος εγκατέλειψε τη σχολή και επέστρεψε στη Γεωργία, αποφασισμένος να υπηρετήσει το έθνος του. Ήταν βαθιά πεπεισμένος πως ένας λαός που ξεχνά την ιστορία του μοιάζει με ζητιάνο, ο οποίος αγνοεί και το παρελθόν και το μέλλον του.

Για τον λόγο αυτό προσπαθούσε να εμπνεύσει τους συμπατριώτες του με τις παλιές δόξες του γένους και με την πίστη των προγόνων. Κύριος στόχος της ζωής του υπήρξε η αποκατάσταση της εθνικής ανεξαρτησίας και του αυτοκεφάλου της Γεωργιανής Εκκλησίας. Για να πετύχει αυτούς τους σκοπούς, ασχολήθηκε με ιστορική έρευνα και ξεσκέπασε όσους είχαν παραχαράξει την ιστορία και είχαν προσβάλει το γεωργιανό έθνος.

Ως μεγάλος φιλόσοφος, συγγραφέας και ιστορικός, επαναλάμβανε συχνά πως ένα έθνος του οποίου η γλώσσα φθείρεται, παύει πια να υπάρχει ως έθνος. Νοιαζόταν βαθιά για τη γεωργιανή γλώσσα και αγωνιζόταν να παραμείνει η κύρια γλώσσα της διδασκαλίας στα σχολεία της πατρίδας του. Με τον πατριωτικό του ζήλο ενέπνευσε πλήθος συμπατριωτών και ίδρυσε την Εταιρεία για τη Διάδοση της Παιδείας μεταξύ των Γεωργιανών.

Δημιούργησε επίσης ένα ειδικό αποθετήριο γεωργιανών χειρογράφων και αρχαιοτήτων, ώστε να διασωθεί η πολιτιστική κληρονομιά του λαού. Ξεκίνησε ακόμη ένα κίνημα για την καταγραφή των προφορικών παραδόσεων και συνέβαλε στην ίδρυση της Γεωργιανής Αγροτικής Τράπεζας. Έλεγε με συγκίνηση πως ο γεωργιανός λαός κληρονόμησε από τους προγόνους τρία θεϊκά δώρα, την πατρίδα, τη γλώσσα και την πίστη του.

Αν αποτύχουμε να προστατεύσουμε αυτά τα τρία δώρα, διερωτόταν, ποια αξία θα έχουμε ως άνθρωποι ενώπιον του Θεού και της ιστορίας; Τα δίκαια αυτά έργα όμως ενοχλούσαν εκείνους που ασπάζονταν τη νέα αθεϊστική ιδεολογία της εποχής. Έτσι σχεδίασαν ψυχρά τον θάνατό του, βλέποντας στο πρόσωπό του έναν επικίνδυνο και ακούραστο υπερασπιστή της Ορθοδοξίας και του γεωργιανού έθνους.

Στις τριάντα Αυγούστου του χίλια εννιακόσια επτά, ο Ηλίας και η σύζυγός του Όλγα Γκουραμισβίλι ξεκίνησαν από την Τιφλίδα για το Σαγκουράμο. Η άμαξά τους σταμάτησε απότομα έξω από τη Μτσχέτα, κοντά στο δάσος του Τσιτσαμούρι, όπου τους περίμενε ένα σχέδιο θανάτου. Εκεί τους ενέδρευε μια ομάδα μαχητικών σοσιαλδημοκρατών, που επιτέθηκαν με αγριότητα και πυροβόλησαν θανάσιμα τον Άγιο Ηλία.

Το Στρατοδικείο του Καυκάσου καταδίκασε τους δολοφόνους του σε θάνατο διά απαγχονισμού, σύμφωνα με τους τότε νόμους. Η Όλγα όμως, με ψυχή χριστιανική, ζήτησε από τον γενικό κυβερνήτη να δοθεί χάρη στους φονιάδες του συζύγου της. Υποστήριξε με σιγουριά ότι, αν ο Ηλίας ζούσε, το ίδιο ακριβώς θα έκανε και εκείνος για χάρη τους.

Έβλεπε τους δολοφόνους ως άτυχους αδελφούς του Ηλία, που είχαν παραπλανηθεί και είχαν χάσει τον σωστό δρόμο. Στην πραγματικότητα, ο ίδιος ο Ηλίας είχε ήδη συγχωρήσει τους εχθρούς του πολύ νωρίτερα. Το είχε εκφράσει μέσα από το προφητικό του ποίημα με τον τίτλο Προσευχή, όπου παρακαλούσε τον Θεό να συγχωρήσει εκείνους που θα τον τρυπούσαν στην καρδιά, γιατί δεν γνωρίζουν τι κάνουν.

Στο ποίημα αυτό, ο Ηλίας στεκόταν με τρυφερότητα γονατιστός ενώπιον του ουράνιου Πατέρα, χωρίς να ζητά ούτε πλούτη ούτε δόξα της γης. Δεν ήθελε να μολύνει την άγια προσευχή του με εγκόσμια πράγματα, αλλά ζητούσε η ψυχή του να αναπαυθεί στους ουρανούς κοντά στον Θεό. Επιθυμούσε η καρδιά του να λάμπει από την αγάπη που πηγάζει από τον ίδιο τον Κύριο και διδάχθηκε από το Ευαγγέλιο.

Ζητούσε ακόμη τη χάρη να μπορέσει να συγχωρήσει τους εχθρούς του, ακόμη και αν τον τρυπούσαν θανάσιμα στην καρδιά. Παρακαλούσε τον Κύριο να τους συγχωρήσει, γιατί δεν γνωρίζουν τι κάνουν, επαναλαμβάνοντας τα ίδια λόγια του Χριστού πάνω στον Σταυρό. Έτσι, ο μαρτυρικός θάνατός του δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός, αλλά η εκπλήρωση μιας ζωής αφιερωμένης στον Χριστό.

Το χίλια εννιακόσια ογδόντα επτά, η Ιερά Σύνοδος της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Γεωργίας μελέτησε προσεκτικά τα έργα του ενώπιον του Θεού και της πατρίδας. Με χαρά και βαθιά ευγνωμοσύνη τον κατέταξε ανάμεσα στους αγίους του γεωργιανού λαού. Έκτοτε τιμάται ως Άγιος Ηλίας ο Δίκαιος, μάρτυρας της πίστεως, της γλώσσας και της ελευθερίας της πατρίδας του.