Ένα παιδί μόλις δεκατριών ετών στη Σαρδηνία στάθηκε όρθιο μπροστά στον αυτοκράτορα Αντωνίνο και δάμασε άγρια θηρία με τον λόγο του Χριστού. Ο μικρός Πότιτος θεράπευσε μια αρχόντισσα από τη λέπρα και ελευθέρωσε την κόρη του αυτοκράτορα από δαιμονικό πνεύμα μέσα στη Ρώμη. Καταγόταν από οικογένεια ειδωλολατρών και ο πατέρας του Γύλας ζούσε βυθισμένος στη λατρεία των ψεύτικων θεών της εποχής του.

Ο μικρός όμως έμαθε γράμματα και βρήκε τα ιερά κείμενα των χριστιανών, τα οποία διάβασε με δίψα και φλόγα. Μέσα από τις θείες Γραφές ο νους του φωτίστηκε και η καρδιά του γνώρισε τον αληθινό Δημιουργό του ουρανού και της γης. Έφυγε κρυφά από το πατρικό σπίτι και αναζήτησε τους χριστιανούς της περιοχής για να δεχθεί το άγιο βάπτισμα.

Από εκείνη τη στιγμή απέφευγε κάθε θυσία στα είδωλα και προσευχόταν μόνο στον Κύριο Ιησού Χριστό. Ο πατέρας του παρατήρησε γρήγορα τη μεταστροφή του παιδιού και στενοχωρήθηκε βαθιά μέσα στην ψυχή του. Στην αρχή προσπάθησε με τρυφερότητα να τον πείσει να επιστρέψει στους πατρώους θεούς και να θυσιάσει μαζί του.

Ο μικρός Πότιτος απάντησε με σταθερότητα ότι αληθινή πατρική αγάπη δεν σπρώχνει το παιδί στην απώλεια της ψυχής του. Παρακάλεσε μάλιστα τον πατέρα του να αφήσει την ειδωλολατρία και να γνωρίσει τον ζωντανό Θεό που κρατά τα πάντα. Ο Γύλας θύμωσε και έκλεισε τον γιο του σε ξεχωριστό δωμάτιο, απαγορεύοντας σε κάθε υπηρέτη να του δώσει ψωμί ή νερό.

Είπε μάλιστα ειρωνικά ότι θα δούμε αν θα τον θρέψει ο Θεός των χριστιανών μέσα στη φυλακή του σπιτιού. Ο νεαρός ομολογητής όμως γονάτισε και προσευχήθηκε με δάκρυα ζητώντας δύναμη όπως έλαβε ο Δανιήλ μέσα στον λάκκο των λεόντων. Πέρασαν πολλές ημέρες χωρίς τροφή και νερό, αλλά το πρόσωπό του έλαμπε σαν τον ήλιο από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Παρακαλούσε επίσης τον φιλάνθρωπο Θεό να φωτίσει τον πατέρα του και να τον οδηγήσει στη γνώση της αλήθειας. Σύντομα παρουσιάστηκε άγγελος Κυρίου μέσα στο δωμάτιο και τον ενίσχυσε για τους πειρασμούς που έρχονταν. Του προανήγγειλε τις προσβολές του πονηρού και τον κάλεσε να φορέσει την πανοπλία του Θεού για να αντισταθεί στις δολιότητες του διαβόλου.

Λίγο αργότερα εμφανίστηκε μέσα σε ψεύτικο φως ο εχθρός των ανθρώπων, παριστάνοντας τον Χριστό που λυπήθηκε τον πεινασμένο νέο. Ο μικρός Πότιτος όμως δεν ξεγελάστηκε και τον αποκάλεσε αντίχριστο και διώκτη της αλήθειας του Ευαγγελίου. Ο πονηρός μεταμορφώθηκε τότε σε πελώριο γίγαντα και κατόπιν σε φοβερό ταύρο που μούγκριζε άγρια μέσα στο δωμάτιο.

Ο νεαρός μάρτυρας σφραγίστηκε με το σημείο του τιμίου σταυρού και τον έδιωξε με τη δύναμη του Εσταυρωμένου Κυρίου. Φεύγοντας ο διάβολος ωρυόταν ότι θα μπει στη μονάκριβη κόρη του αυτοκράτορα Αντωνίνου για να εκδικηθεί την ήττα του. Στη συνέχεια ο Γύλας έβγαλε τον γιο του από το δωμάτιο και τον παρακάλεσε ξανά να θυσιάσει στους θεούς.

Ο μικρός ομολογητής μίλησε με τέτοια σοφία για τον αληθινό Θεό, ώστε ο πατέρας έμεινε άναυδος και κατάλαβε ότι μέσα από τα παιδικά χείλη ομιλούσε η ίδια η Χάρη. Αναστέναξε με συντριβή και ομολόγησε ότι ο γιος του γνώρισε νωρίς αυτό που ο ίδιος αγνοούσε όλη του τη ζωή. Δέχθηκε το άγιο βάπτισμα από τους χριστιανούς, με οδηγό τον δεκατριάχρονο γιο του, και έγινε αδελφός του στην πίστη.

Μετά τη βάπτιση του πατέρα του, ο νεαρός απόστολος άφησε τη Σαρδηνία και ξεκίνησε αποστολική πορεία στις χώρες του Ιονίου. Έφθασε στην Ήπειρο και κήρυξε εκεί τον λόγο του Χριστού, ελκύοντας πολλές ψυχές στην αληθινή πίστη. Κατόπιν έφτασε στην πόλη Βαλερία, όπου ζούσε μια αρχόντισσα ονόματι Κυριακή, σύζυγος του συγκλητικού Αγάθωνα.

Η γυναίκα υπέφερε από φοβερή λέπρα, την οποία κανένας γιατρός της εποχής δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει με τα μέσα του. Ο άγιος Πότιτος κάθισε στην πόρτα του σπιτιού της σαν φτωχός διαβάτης και ζήτησε λίγο νερό από έναν υπηρέτη. Είπε όμως ότι διψά περισσότερο για τη σωτηρία των ψυχών παρά για το νερό του πηγαδιού.

Όταν τον οδήγησαν μπροστά στην άρρωστη αρχόντισσα, της κήρυξε τον Χριστό και της υποσχέθηκε θεραπεία μέσα από την πίστη. Η Κυριακή πίστεψε ολόψυχα στα λόγια του και ζήτησε να βαπτιστεί χωρίς καμία αναβολή. Μόλις βγήκε από την κολυμβήθρα, το σώμα της είχε καθαρίσει εντελώς και έλαμπε σαν νεαρού παιδιού.

Ο σύζυγός της και όλο το σπιτικό τους πίστεψαν αμέσως, ενώ σχεδόν οι μισοί κάτοικοι της πόλης δέχθηκαν το άγιο βάπτισμα δοξάζοντας τον αληθινό Θεό. Στη συνέχεια ο άγιος αποσύρθηκε στο έρημο όρος Γαργάρα και ζούσε εκεί μαζί με τα θηρία σαν να ήταν πρόβατα. Με θεϊκή εντολή τα άγρια ζώα υπάκουαν στη φωνή του και τον ακολουθούσαν παντού όπως ταπεινοί υπηρέτες.

Εκείνες τις ημέρες ένας δαίμονας μπήκε στη μονάκριβη κόρη του αυτοκράτορα Αντωνίνου, την Αγνία, και τη βασάνιζε σκληρά. Ο αυτοκράτορας προσευχόταν στους θεούς του και υποσχόταν θυσίες με βόδια στολισμένα με επιχρυσωμένα κέρατα. Ο δαίμονας όμως φώναζε μέσα από τα χείλη της κόρης ότι θα φύγει μόνον όταν έλθει ο Πότιτος από το όρος Γαργάρα.

Ο αυτοκράτορας έστειλε αμέσως τον αξιωματικό Γελάσιο με σαράντα στρατιώτες για να αναζητήσουν τον μικρό κήρυκα. Όταν τον βρήκαν, τρομοκρατήθηκαν από τα άγρια ζώα που στράφηκαν εναντίον τους με ορμή. Ο άγιος όμως πρόσταξε τα θηρία να σκορπιστούν ειρηνικά και κανένα δεν τόλμησε να βλάψει τους στρατιώτες.

Οδηγήθηκε τότε στη Ρώμη και στάθηκε με γαλήνη μπροστά στον θρόνο του διώκτη αυτοκράτορα. Όταν παρουσιάστηκε η δαιμονισμένη κόρη, ο μικρός μάρτυς φύσηξε στο πρόσωπό της και πρόσταξε το ακάθαρτο πνεύμα να φύγει για πάντα. Από το στόμα της κόρης βγήκε φοβερό φίδι και χάθηκε, ενώ το πλήθος έμεινε άναυδο από την παρουσία της θεϊκής δύναμης.

Πολλοί από τους παρόντες πίστεψαν στον Χριστό, αλλά ο σκληρός αυτοκράτορας απέδωσε τη θεραπεία στα νεκρά είδωλά του. Πρόσταξε λοιπόν να γυμνώσουν τον άγιο και να τον δείρουν άγρια με ραβδιά μπροστά στο πλήθος. Ο μάρτυρας ευχαριστούσε τον Κύριο που τον αξίωσε να πάσχει για το πανάγιο όνομά του.

Όταν τον οδήγησαν στον ναό των ειδώλων, αρκούσε μια προσευχή για να συντριβούν τα αγάλματα σε μικρά κομμάτια. Έπειτα τον έριξαν στη φυλακή με βαριές σιδερένιες αλυσίδες, οι οποίες έλιωσαν σαν κερί από την παρουσία αγγέλου φωτός. Στη συνέχεια τον κρέμασαν γυμνό σε ξύλο και ξέσχισαν τις σάρκες του με σιδερένια νύχια χωρίς κανένα οίκτο.

Τον έριξαν επίσης στα θηρία, αλλά εκείνα προσκύνησαν και έγλειφαν ταπεινά τα πόδια του πεσμένα. Έβαλαν επιπλέον αναμμένη σιδερένια σχάρα και τον πότισαν με λιωμένο μολύβι, αλλά εκείνος αισθανόταν δροσιά παράδοξη και ευφραινόταν. Όταν τέλος έμπηξαν στο κεφάλι του πυρακτωμένο καρφί, η οδύνη μετατέθηκε θαυματουργικά πάνω στον ίδιο τον αυτοκράτορα.

Ο μονάρχης λύγισε από τον φοβερό πόνο και ζήτησε επίμονα έλεος από τον μάρτυρα του Χριστού. Ο άγιος ζήτησε να έλθει η θεραπευμένη κόρη του αυτοκράτορα κοντά του, για να γίνει μπροστά στα μάτια του πατέρα της. Η κόρη έπεσε στα πόδια του και παρακάλεσε να βαπτιστεί στο όνομα του Παντοδύναμου Θεού που εκείνος κήρυττε.

Επειδή δεν υπήρχε ιερέας λόγω του διωγμού, ο ίδιος ο μικρός μάρτυρας τέλεσε το βάπτισμα μπροστά σε όλον τον λαό. Έπειτα προσευχήθηκε με υψωμένα χέρια και ο αυτοκράτορας έγινε αμέσως υγιής από τη φοβερή κεφαλαλγία. Όμως η ψυχή του παρέμεινε τυφλωμένη και ευχαρίστησε ξανά τους νεκρούς θεούς της Ρώμης για τη θεραπεία του.

Ο άγιος ήλεγξε με αυστηρότητα την πώρωσή του και την κατάφωρη αχαριστία του απέναντι στον αληθινό Σωτήρα. Ο αυτοκράτορας τότε εξαγριώθηκε και διέταξε να κόψουν τη γλώσσα του μάρτυρα και να βγάλουν τα μάτια του. Ο νεαρός όμως συνέχισε να ευλογεί τον Κύριο και να ομιλεί καθαρά με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.