Ο Μαρτυρικός Βασιλιάς Αρτσίλ ο Δεύτερος της Γεωργίας

Σε ηλικία ογδόντα ετών, ένας βασιλιάς της Γεωργίας προτίμησε να αποκεφαλιστεί παρά να αρνηθεί τον Χριστό μπροστά στους Άραβες κατακτητές. Λίγα χρόνια πριν, ο ίδιος είχε δει την Παναγία να χαρίζει νίκη στον μικρό του στρατό απέναντι σε τεράστια εχθρική δύναμη. Ο άγιος ένδοξος μάρτυρας Αρτσίλ ο Δεύτερος ανήκε στη δυναστεία των Χοσροϊδών και ήταν άμεσος απόγονος του αγίου βασιλιά Μιριάν, του ισαποστόλου φωτιστή της γεωργιανής γης.

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, η Γεωργία δοκιμάστηκε από φοβερή εισβολή του Μουρβάν Κρου, που οι Γεωργιανοί τον ονόμασαν Άγριο εξαιτίας της ανελέητης σκληρότητάς του. Η θέση του γεωργιανού λαού έγινε απελπιστική και ο βασιλιάς, μαζί με τον αδελφό του Μύρωνα, άρχοντα της δυτικής Γεωργίας, παρακαλούσαν με δάκρυα την Υπεραγία Θεοτόκο να επέμβει. Εκείνη φανέρωσε το έλεός της με τρόπο θαυμαστό και χειροπιαστό.

Οι δύο αδελφοί έβαλαν όλη τους την εμπιστοσύνη στη μητρική σκέπη της Παναγίας. Ο λαός μαζί τους προσευχόταν αδιάκοπα στους ναούς και στα βουνά της πατρίδας. Η πίστη αυτή δεν έμεινε χωρίς απάντηση από τον ουρανό, αλλά μεταμορφώθηκε σύντομα σε ζωντανό θαύμα στο πεδίο της μάχης.

Στη σύγκρουση κοντά στους ποταμούς Αμπάσα και Τσχένις Τσχάλι, οι γεωργιανές δυνάμεις πέτυχαν με θαυμαστό τρόπο μια νίκη που ξεπερνούσε κάθε ανθρώπινο υπολογισμό. Οι στρατιώτες του Μουρβάν ήταν πολύ περισσότεροι και καλύτερα εξοπλισμένοι, όμως ηττήθηκαν ολοκληρωτικά από τους ολιγάριθμους Γεωργιανούς. Ο βασιλιάς Αρτσίλ απέδωσε αμέσως τη σωτηρία της πατρίδας στην Υπεραγία Θεοτόκο και αφιερώθηκε ολόψυχα στην ανασυγκρότηση του χριστιανικού του βασιλείου.

Ξανάχτισε την πόλη Νουχπάτις, που είχε γκρεμιστεί από τους εισβολείς, και αναστήλωσε τις ερειπωμένες εκκλησίες της αρχαίας Μτσχέτα, της ιερής πρωτεύουσας του τόπου. Φρόντισε με αγάπη τα ορεινά φύλα της χώρας και βοήθησε πολλά από αυτά να δεχθούν τον χριστιανικό βαπτισμό. Η ειρήνη όμως δεν κράτησε πολύ, γιατί σύντομα η Γεωργία γνώρισε νέα αραβική επιδρομή με την ξαφνική εμφάνιση του Τζιτζούμ Άσιμ.

Παρά τον φόρο που είχε καταβάλει στους Άραβες, ο βασιλιάς δεν περίμενε καθόλου αυτή τη νέα επίθεση και βρέθηκε μπροστά σε τραγικό δίλημμα. Ήθελε να γλιτώσει τον λαό του από καινούργια καταστροφή και να εμποδίσει την επιβολή του Ισλάμ στη χριστιανική του πατρίδα. Έκρινε λοιπόν ότι έπρεπε να πάει ο ίδιος στον Άραβα στρατηγό, να ζητήσει ειρήνη και να υποτάξει επίσημα τη χώρα.

Με όλη την ελπίδα στο έλεος του Θεού και έτοιμος να προσφέρει την ψυχή του για την αγία πίστη και για το έθνος του, ο άγιος Αρτσίλ έφτασε στο στρατόπεδο των Αράβων. Ο Τζιτζούμ Άσιμ τον υποδέχτηκε με φιλοφροσύνη και του υποσχέθηκε προστασία και αναγνώριση της εξουσίας του πάνω στη χώρα. Έβαλε όμως έναν όρο φοβερό και αδιαπραγμάτευτο, να αρνηθεί ο βασιλιάς τον Χριστό και να ασπαστεί τον μωαμεθανισμό.

Σύμφωνα με όσα διηγείται το Γεωργιανό Χρονικό, ο άγιος απάντησε με βαθιά γαλήνη και απαράμιλλη παρρησία. Είπε ότι δεν πρόκειται ποτέ να εγκαταλείψει τον Χριστό, τον αληθινό Θεό, που για τη σωτηρία των ανθρώπων πήρε ανθρώπινη σάρκα. Πρόσθεσε πως, αν υπάκουε στις απαιτήσεις τους, θα πέθαινε πνευματικά και θα κολαζόταν αιώνια στην άλλη ζωή.

Αν όμως τον θανάτωναν για τη σταθερότητά του, θα ανασταινόταν όπως ο Κύριός του και θα πορευόταν προς εκείνον. Ακούγοντας αυτά τα γενναία λόγια ο Τζιτζούμ Άσιμ θύμωσε σφοδρά και πρόσταξε αμέσως να συλλάβουν τον ομολογητή. Διέταξε τους στρατιώτες του να τον οδηγήσουν δεμένο και ταπεινωμένο στη φυλακή.

Άρχισε τότε μια σκληρή δοκιμασία βασανιστηρίων, απειλών και κολακειών, που είχε στόχο να λυγίσει την πίστη του γέροντα βασιλιά. Όμως ούτε τα βασανιστήρια ούτε οι υποσχέσεις δόξας και τιμών μπόρεσαν να κάμψουν τον ογδοντάχρονο βασιλιά Αρτσίλ. Η καρδιά του παρέμενε στερεωμένη στον Χριστό, με τη γενναιότητα νεαρού πολεμιστή και τη σοφία γέροντα ασκητή.

Στις είκοσι Μαρτίου του έτους επτακόσια σαράντα τέσσερα ο άγιος βασιλιάς αποκεφαλίστηκε με προσταγή του Άραβα κατακτητή. Έτσι, η μακρά του ζωή σφραγίστηκε με το μαρτυρικό αίμα και η βασιλεία του ολοκληρώθηκε με αληθινό στεφάνι ουρανού. Οι Γεωργιανοί χριστιανοί παρέλαβαν κρυφά το τίμιο λείψανο του μάρτυρα, για να μη πέσει σε χέρια ασεβών.

Το μετέφεραν με σεβασμό και ευλάβεια στην τοποθεσία Έρτσο, στην περιοχή της Καχετίας, μέσα στη γεωργιανή ύπαιθρο. Εκεί το έθαψαν με τιμές μέσα στον ναό του Νότκορ, που είχε χτίσει ο ίδιος ο άγιος βασιλιάς όσο ζούσε. Ο τάφος του έγινε γρήγορα τόπος προσκυνήματος και πηγή παρηγοριάς για τον δοκιμαζόμενο λαό της Γεωργίας.