Ένας πλούσιος Χριστιανός της Ρώμης, ο Θράσων, έστελνε κρυφά τροφή και ρούχα στους φυλακισμένους Χριστιανούς μέσω τεσσάρων πιστών συντρόφων, ανάμεσα στους οποίους ξεχώριζε ο Σισίνιος. Όταν ο διάκονος Κυριακός θεράπευσε την κόρη του αυτοκράτορα Διοκλητιανού από δαιμονική καταπίεση, εκείνος τον απελευθέρωσε, μα αργότερα ο γαμβρός του Γαλέριος τον έσυρε γυμνό πίσω από το άρμα του. Η ιστορία τοποθετείται στη φοβερή εποχή των διωγμών του Διοκλητιανού και του Μαξιμιανού, καθώς και των διαδόχων τους Γαλερίου και Μαξεντίου.

Ο Μαξιμιανός, ηγεμόνας του δυτικού τμήματος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αφαίρεσε από όλους τους Χριστιανούς τα στρατιωτικά αξιώματα και τους έστειλε σε σκληρή καταναγκαστική εργασία. Ο Θράσων ανέλαβε να στηρίζει υλικά τους εξορισμένους πιστούς μέσα από ένα δίκτυο έμπιστων ανθρώπων. Σ’ αυτό το έργο ξεχώρισαν ο Σισίνιος, ο Κυριακός, ο Σμάραγδος και ο Λάργος, που μετέφεραν τις προσφορές στους φυλακισμένους αδελφούς τους.

Ο επίσκοπος της Ρώμης Μαρκελλίνος ευχαρίστησε τον Θράσωνα για τη γενναιοδωρία του και χειροτόνησε τον Σισίνιο και τον Κυριακό διακόνους της Εκκλησίας. Έτσι η διακονία της αγάπης ενώθηκε με τη λειτουργική διακονία μέσα στους σκοτεινούς καιρούς του διωγμού. Καθώς συνέχιζαν να βοηθούν τους αιχμαλώτους αδελφούς, ο Σισίνιος και ο Κυριακός συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε σκληρή χειρωνακτική εργασία μαζί με τους υπόλοιπους.

Δεν αρκούνταν όμως μόνο στη δική τους μερίδα δουλειάς, αλλά αναλάμβαναν και το έργο του ετοιμοθάνατου αιχμαλώτου Σατουρνίνου. Η αυτοθυσία αυτή εξόργισε τον Μαξιμιανό, ο οποίος έστειλε τον Σισίνιο στον Λαοδίκιο, διοικητή της περιοχής, για παραδειγματική τιμωρία. Ο άγιος κλείστηκε αμέσως σε σκοτεινό κελί φυλακής.

Ο επικεφαλής της φυλακής, ο Απρωνιανός, κάλεσε τον Σισίνιο σε ανάκριση, μα όταν είδε το πρόσωπό του να λάμπει από ουράνιο φως, πίστεψε στον Χριστό. Λίγο αργότερα κατηχήθηκε και βαφτίστηκε, ενώ συνόδευσε τον Σισίνιο στον επίσκοπο Μαρκελλίνο και έλαβε το άγιο Χρίσμα. Ο Μαρκελλίνος τέλεσε τη θεία Λειτουργία και όλοι μαζί κοινώνησαν των αχράντων Μυστηρίων με βαθιά συγκίνηση.

Έτσι η φυλακή έγινε τόπος αναγέννησης, και ο διώκτης μεταμορφώθηκε σε αδελφό μέσα στο σώμα της Εκκλησίας. Η μαρτυρία της πίστης τους κέρδιζε ψυχές ακόμη και μέσα από τα δεσμά, καθώς ο λόγος του Χριστού άπλωνε φως στα πιο σκοτεινά κελιά της αυτοκρατορίας. Στις εφτά Ιουνίου ο Σισίνιος και ο Σατουρνίνος οδηγήθηκαν ενώπιον του Λαοδίκιου μαζί με τον Απρωνιανό, ο οποίος ομολόγησε δημόσια τον Χριστό.

Ο Απρωνιανός αποκεφαλίστηκε αμέσως, ενώ οι δύο άλλοι άγιοι ρίχτηκαν ξανά στη φυλακή για να βασανιστούν. Έπειτα ο Λαοδίκιος διέταξε να τους μεταφέρουν σε ειδωλολατρικό ναό για να θυσιάσουν στα είδωλα. Τότε ο Σατουρνίνος είπε μεγαλόφωνα μια ευχή, ζητώντας από τον Κύριο να μεταβάλει τα είδωλα σε σκόνη μπροστά στα μάτια όλων.

Την ίδια στιγμή έλιωσαν οι τρίποδες πάνω στους οποίους έκαιγε θυμίαμα στα είδωλα. Μπροστά στο θαύμα αυτό, οι στρατιώτες Παπίας και Μαύρος ομολόγησαν φανερά τον Χριστό ως αληθινό Θεό. Μετά από παρατεταμένα βασανιστήρια, ο Σισίνιος και ο Σατουρνίνος αποκεφαλίστηκαν στον τόπο της μαρτυρίας.

Οι Παπίας και Μαύρος φυλακίστηκαν, όπου προσευχήθηκαν θερμά να αξιωθούν του αγίου Βαπτίσματος. Ο Κύριος εκπλήρωσε γρήγορα τον πόθο τους με τρόπο θαυμαστό. Βγήκαν αόρατοι από τη φυλακή, βαφτίστηκαν από τον Μαρκελλίνο και επέστρεψαν πίσω στο κελί τους.

Στη νέα δίκη ομολόγησαν ξανά τον Χριστό και πέθαναν κάτω από φρικτά βασανιστήρια, ενώ τα ιερά λείψανά τους τα έθαψε ο πρεσβύτερος Ιωάννης μαζί με τον Θράσωνα. Στο μεταξύ ο Κυριακός, ο Σμάραγδος, ο Λάργος και πολλοί άλλοι Χριστιανοί συνέχιζαν να ταλαιπωρούνται στα καταναγκαστικά έργα της εξορίας. Η κόρη του Διοκλητιανού, η Αρτεμία, υπέφερε βαριά από δαιμονική καταπίεση που κανείς δεν μπορούσε να θεραπεύσει.

Όταν ο αυτοκράτορας έμαθε ότι ο φυλακισμένος Κυριακός θεράπευε ασθένειες και έδιωχνε δαιμόνια, τον κάλεσε αμέσως κοντά στη βασανισμένη κόρη του. Μετά τη θαυμαστή θεραπεία, ο Διοκλητιανός ελευθέρωσε από ευγνωμοσύνη τον Κυριακό, τον Σμάραγδο και τον Λάργο. Λίγο αργότερα ο αυτοκράτορας έστειλε τον άγιο Κυριακό μέχρι την Περσία, για να θεραπεύσει και την κόρη του Πέρση βασιλιά.

Όταν επέστρεψε στη Ρώμη, ο Κυριακός συνελήφθη με διαταγή του αυτοκράτορα Γαλερίου, γαμβρού του Διοκλητιανού. Ο Γαλέριος αγανακτούσε με τον πεθερό του, επειδή η Αρτεμία είχε ασπαστεί ολόψυχα τη χριστιανική πίστη. Διέταξε λοιπόν να σύρουν τον Κυριακό πίσω από το άρμα του, γυμνό, ματωμένο και σιδηροδέσμιο, για χλευασμό.

Ο επίσκοπος Μαρκελλίνος καταδίκασε δημόσια τη σκληρότητα του αυτοκράτορα απέναντι στους αθώους Χριστιανούς της Ρώμης. Τότε ο αυτοκράτορας πρόσταξε να μαστιγώσουν με ραβδιά τον άγιο επίσκοπο και τον μεταχειρίστηκε με σκληρότητα. Ο Κυριακός, ο Σμάραγδος, ο Λάργος και ο συγκρατούμενός τους Κρησκεντιανός πέθαναν κάτω από τα βασανιστήρια ομολογώντας τον Χριστό.

Την ίδια εποχή θανατώθηκαν μαζί με τον Κυριακό η Αρτεμία, η κόρη του αυτοκράτορα, και άλλοι είκοσι ένας φυλακισμένοι Χριστιανοί. Ο Μαρκελλίνος ελευθερώθηκε κρυφά από Ρωμαίους κληρικούς, που τον φυγάδευσαν με προσοχή για να μη γίνει αντιληπτό. Έπειτα ξέθαψαν τα ιερά λείψανα του Κυριακού, του Σμαράγδου και του Λάργου από τον πρόχειρο τόπο τους.

Τα έθαψαν ξανά με τιμή στα κτήματα δύο ευσεβών χριστιανών γυναικών, της Πρισκίλλας και της Λουκίας, στα περίχωρα της Ρώμης. Πιο πριν είχαν μετατρέψει το σπίτι της Λουκίας σε ναό, όπου τιμούσαν τη μνήμη των μαρτύρων. Όταν ανέβηκε στον θρόνο ο Μαξέντιος, διέταξε να καταστρέψουν τον ναό και να τον μετατρέψουν σε στάβλο ζώων.

Καταδίκασε μάλιστα τον άγιο επίσκοπο να βόσκει ο ίδιος τα ζώα μέσα στον ιερό αυτό τόπο. Εξαντλημένος από την πείνα, το κρύο και τα βασανιστήρια των στρατιωτών, ο Μαρκελλίνος αρρώστησε βαριά. Παρέδωσε την αγία ψυχή του στον Κύριο το έτος τριακόσια δέκα μετά τη γέννηση του Χριστού, σφραγίζοντας με τον θάνατό του τη μαρτυρία μιας ολόκληρης συνοδείας αγίων.