Ο Άγιος Ισίδωρος και η μυροβόλος Μυρόπη της Χίου

Στα λιμάνια της Χίου, ένας αξιωματικός του ρωμαϊκού στόλου από την Αλεξάνδρεια προδόθηκε στον ναύαρχό του από έναν εκατόνταρχο. Ο ίδιος του ο πατέρας έφτασε αργότερα στο νησί για να τον πείσει να αρνηθεί τον Χριστό, και τελικά τον καταράστηκε. Ο Άγιος Ισίδωρος ζούσε στα χρόνια του αυτοκράτορα Δεκίου, γύρω στα μέσα του τρίτου αιώνα.

Καταγόταν από την Αλεξάνδρεια και υπηρετούσε ως αξιωματικός στον ρωμαϊκό στόλο, που τότε βρισκόταν αγκυροβολημένος στη Χίο υπό τον ναύαρχο Νουμέριο. Ο εκατόνταρχος Ιούλιος ανακάλυψε ότι ο νεαρός αξιωματικός πίστευε στον Χριστό και έσπευσε να τον καταγγείλει. Ο Νουμέριος τον κάλεσε ενώπιόν του και του ζήτησε να θυσιάσει στα είδωλα, για να γλιτώσει τα βασανιστήρια.

Ο Ισίδωρος ομολόγησε με χαρά την πίστη του και αρνήθηκε να προσκυνήσει άψυχα αγάλματα. Απάντησε με σταθερότητα ότι ο ναύαρχος μπορούσε να σκοτώσει μόνο το σώμα του, ποτέ όμως την ψυχή του. Δήλωσε επίσης ότι ο αληθινός Θεός, ο Ιησούς Χριστός, μένει μαζί του και στη ζωή και μετά τον θάνατο.

Οι ομολογίες αυτές ξεσήκωσαν την οργή του Νουμερίου, που διέταξε άμεσα τη σύλληψη και τη βασανιστική ανάκριση του ομολογητή. Οι στρατιώτες έδειραν τον Ισίδωρο με σκληρά μαστίγια και τον έσυραν πάνω σε βραχώδες έδαφος, σε μια προσπάθεια να λυγίσουν τη θέλησή του. Ο νεαρός ομολογητής δοξολογούσε τον Χριστό και χλεύαζε τα είδωλα, χωρίς να δείχνει σημάδια φόβου ή υποχώρησης.

Ο Νουμέριος, νικημένος από την επιμονή του, διέταξε να τον ρίξουν στη φυλακή και να συνεχιστούν τα βασανιστήρια. Όταν έμαθε τα γεγονότα ο πατέρας του, ταξίδεψε στη Χίο πικραμένος, επειδή ο γιος του είχε εγκαταλείψει την πατροπαράδοτη ειδωλολατρία. Ζήτησε από τον ναύαρχο να του παραδώσει τον αιχμάλωτο, υποσχόμενος ότι ο ίδιος θα τον έπειθε να αλλάξει γνώμη.

Ο Ισίδωρος όμως τον παρακάλεσε με αγάπη να ανοίξει τα μάτια της ψυχής του και να γνωρίσει τον αληθινό Θεό. Ο πατέρας αρνήθηκε να ακούσει τέτοια λόγια από τον γιο του και τον αποκήρυξε με σκληρότητα. Επέστρεψε στον Νουμέριο και ζήτησε να εκτελεστεί το παιδί του χωρίς καθυστέρηση.

Έτσι εκπληρώθηκε εκείνη η φοβερή προφητεία του Κυρίου, ότι θα παραδώσει στον θάνατο πατέρας το ίδιο του το τέκνο. Στη συνέχεια ο μάρτυρας οδηγήθηκε σε νέους τρομερούς εξευτελισμούς, και ο δήμιος του έκοψε τη γλώσσα με προσταγή του ναυάρχου. Με τη χάρη του Θεού όμως ο Ισίδωρος συνέχισε να μιλά καθαρά και να δοξολογεί τον Χριστό μπροστά σε όλους.

Την ίδια στιγμή ο Νουμέριος έπεσε στο έδαφος και έχασε ο ίδιος τη δύναμη της ομιλίας του. Σηκώθηκε άναυδος, ζήτησε χαρτί και έγραψε την εντολή να αποκεφαλιστεί ο ομολογητής που αρνήθηκε το αυτοκρατορικό διάταγμα. Όταν διαβάστηκε η απόφαση, ο μάρτυρας γέμισε χαρά και ευχαρίστησε τον Κύριο, που τον αξίωσε να τελειώσει τον αγώνα.

Βάδισε προς τον τόπο της σφαγής σαν αμνός, με φωτεινό πρόσωπο και μάτια γεμάτα ειρήνη. Ζήτησε από τον δήμιο λίγο χρόνο για προσευχή και έκλινε τον αυχένα κάτω από το ξίφος. Το άγιο σώμα του ρίχτηκε σε μια χαράδρα, για να το κατασπαράξουν τα όρνεα και τα θηρία.

Λίγοι στρατιώτες φύλαγαν τον τόπο, με τη ρητή εντολή να μην επιτρέψουν στους Χριστιανούς να πλησιάσουν. Τη νύχτα όμως μια ευσεβής γυναίκα από την Έφεσο, ονόματι Μυρόπη, πλησίασε κρυφά μαζί με δύο πιστές υπηρέτριες της. Μόλις οι φρουροί παραδόθηκαν στον ύπνο, εκείνη παρέλαβε το σεπτό λείψανο και το ενταφίασε με τιμές σε ασφαλές μέρος.

Όταν ο Νουμέριος έμαθε την επόμενη μέρα την εξαφάνιση, υποπτεύθηκε ότι οι στρατιώτες είχαν εξαγοραστεί με χρήματα και δώρα. Διέταξε λοιπόν να τους φυλακίσουν και απείλησε ότι θα τους εκτελέσει, αν δεν αποκάλυπταν το όνομα του ενόχου. Η Μυρόπη πληροφορήθηκε την ποινή των αθώων ανδρών και δεν άντεξε την αδικία που ετοιμαζόταν.

Παρουσιάστηκε μόνη της στον ναύαρχο και ομολόγησε ότι εκείνη πήρε και έκρυψε το λείψανο του μάρτυρα. Αρνήθηκε όμως πεισματικά να φανερώσει την τοποθεσία του τάφου, και βασανίστηκε σκληρά με φραγγέλια. Την έριξαν σε σκοτεινό κελί, καλυμμένη ολόκληρη με πληγές από τα χτυπήματα.

Μέσα στον πόνο της, εκείνη παρηγορούσε την ψυχή της με προσευχή και ευχαριστούσε τον Χριστό για τη χάρη του μαρτυρίου. Τα μεσάνυχτα ένα ουράνιο φως πλημμύρισε το δεσμωτήριο, και η αγία είδε πλήθος αγγέλων να ψάλλουν τον Τρισάγιο ύμνο. Ανάμεσα στους αγγέλους εμφανίστηκε ο Άγιος Ισίδωρος, που της είπε με γλυκύτητα να ειρηνεύει, καθώς ο Θεός είχε ακούσει τη δέησή της.

Της ανήγγειλε επίσης ότι θα ερχόταν σύντομα κοντά τους και θα λάμβανε τον στέφανο που της είχε ετοιμάσει ο Κύριος. Με αυτά τα λόγια η Μυρόπη παρέδωσε γαλήνια την ψυχή της στον Θεό, και όλο το κελί γέμισε ευωδιαστό άρωμα. Ένας από τους φρουρούς, που είδε το φως και ένιωσε την ευωδία, διηγήθηκε το όραμα σε έναν ιερέα.

Πίστεψε αμέσως στον Χριστό, βαπτίστηκε με χαρά και λίγο αργότερα μαρτύρησε και ο ίδιος για την πίστη του. Το λείψανο της παρθενομάρτυρος θάφτηκε με ευλάβεια δίπλα στον τάφο του Αγίου Ισιδώρου, και πάνω από τους δύο τάφους υψώθηκε αργότερα παρεκκλήσι. Ο Άγιος Αμμώνιος, παλαιός φίλος του μάρτυρα, μαρτύρησε και αυτός στην πόλη της Κυζίκου.

Ο τόπος του μαρτυρίου τιμήθηκε στη συνέχεια ως ευλογημένη πηγή θαυμάτων. Στον πέμπτο αιώνα ο Άγιος Μαρκιανός, οικονόμος του μεγάλου ναού της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, ανήγειρε παρεκκλήσι κοντά στην Αγία Ειρήνη προς τιμήν του μάρτυρα. Μετέφερε επίσης την τίμια κάρα και μέρος των λειψάνων στην Βασιλεύουσα, και τα κατέθεσε σε παρεκκλήσι του ναού της Παναγίας στο Πέραν.

Τον έκτο αιώνα ο άγιος Γρηγόριος Τουρώνης βεβαιώνει στο έργο του την ύπαρξη των υπόλοιπων λειψάνων στη Χίο, καθώς και τα πολλά θαύματα που γίνονταν στον τόπο εκείνο. Διηγείται μάλιστα ότι μέσα στον ναό υπήρχε ένα πηγάδι, στο οποίο είχε ριχθεί κάποτε το σώμα του αγίου. Όσοι έπιναν από το νερό του θεραπεύονταν από πυρετούς, δαιμονικές οχλήσεις και ποικίλες ασθένειες, με τη χάρη του μάρτυρα.

Οι πιστοί μάλιστα έβλεπαν συχνά πάνω από το στόμιο ένα φως, παρόμοιο με αναμμένο κερί. Η τοπική παράδοση συνδέει το μαρτύριο του αγίου με τα δάκρυα της μαστίχας της Χίου, που μόνο εκεί ευδοκιμεί. Στα χίλια εκατόν εικοσιπέντε τα υπόλοιπα λείψανα μεταφέρθηκαν από βενετικό στόλο στη Βενετία, όπου τιμήθηκαν με μεγαλοπρεπή ναό στη βασιλική του Αγίου Μάρκου.