Άγιος Κύριλλος ο Δεύτερος Χρυσόστομος του Τούροβ

Οι σύγχρονοί του τον ονόμασαν δεύτερο Χρυσόστομο της Ρωσίας για τη λαμπρότητα του θεολογικού του λόγου. Έκλεισε τον εαυτό του πάνω σε στύλο, όπου επιδόθηκε σε σκληρή άσκηση και συνέθεσε έργα που φωτίζουν μέχρι σήμερα τον ορθόδοξο κόσμο. Γεννήθηκε γύρω στη δεκαετία του χίλια εκατόν τριάντα στην πόλη Τούροβ, κοντά στον ποταμό Πρίπιατ, από πλούσιους και ευσεβείς γονείς.

Από μικρό παιδί έδειξε ξεχωριστή αγάπη για τα ιερά κείμενα και τα μελετούσε με πάθος και βαθιά κατανόηση. Έμαθε όχι μόνο τη ρωσική γλώσσα, αλλά εντρύφησε και στα ελληνικά γράμματα, ώστε να προσεγγίσει άμεσα τους πατέρες της Εκκλησίας. Όταν ενηλικιώθηκε, αρνήθηκε την πλούσια κληρονομιά του και περιφρόνησε τη δόξα του φθαρτού κόσμου.

Εισήλθε στη μονή των Αγίων Βόριδος και Γκλεμπ της γενέτειράς του και έλαβε το αγγελικό σχήμα με μεγάλη χαρά. Από την πρώτη στιγμή ξεπερνούσε όλους τους μοναχούς στη νηστεία και στην αγρυπνία, καθαρίζοντας το σώμα και την ψυχή. Έγινε έτσι καθαρό κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος και πνευματικό στήριγμα για τους συμμοναστές του.

Δίδασκε με τον λόγο και με το παράδειγμά του την υπακοή στον ηγούμενο, που πρέπει να τιμάται όπως αυτός ο Θεός. Έλεγε πως ο μοναχός που δεν τηρεί την υπακοή στον ηγούμενο σύμφωνα με την υπόσχεσή του, δεν μπορεί ποτέ να σωθεί. Από εκείνη την περίοδο σώζονται τρία κείμενά του για τη μοναχική ζωή, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει η Διήγηση για τον μαύρο κλήρο από τον Παλαιό και τον Νέο Νόμο.

Επιθυμώντας ανώτερους πνευματικούς αγώνες, ο μακάριος Κύριλλος έκλεισε τον εαυτό του μέσα σε στύλο, μακριά από τους θορύβους του κόσμου. Εκεί επιδόθηκε με ακόμη μεγαλύτερη ένταση στη νηστεία, στην προσευχή και στη μελέτη της Αγίας Γραφής. Πλήθος πιστών έτρεχε κοντά στον στυλίτη ασκητή για να ζητήσουν συμβουλή και πνευματική καθοδήγηση.

Σε αυτή την περίοδο συνέγραψε πολλά ευσεβή κείμενα και κατηχήσεις, που έγιναν γρήγορα γνωστά σε ολόκληρη τη γύρω περιοχή. Η αγιότητα της ζωής του και ο πνευματικός φωτισμός του έφτασαν στα αυτιά του κλήρου, του άρχοντα και των κατοίκων της πόλης. Μετά από θερμή παράκληση του πρίγκιπα και του λαού, ο μητροπολίτης τον χειροτόνησε επίσκοπο της πόλης Τούροβ, που βρισκόταν κοντά στο Κίεβο.

Έτσι ο ταπεινός στυλίτης οδηγήθηκε από την ησυχία του ερημητηρίου στη μεγάλη ευθύνη της ποιμαντικής διακονίας ενός ολόκληρου λαού. Ως επίσκοπος, ο Κύριλλος ποίμανε με ζήλο και ανδρεία την Εκκλησία του Θεού, στηριζόμενος πάντοτε στα ιερά κείμενα. Το έτος χίλια εκατόν εξήντα εννέα έλαβε μέρος σε σύνοδο που καταδίκασε τον επίσκοπο Θεόδωρο, ο οποίος κατείχε την έδρα του Βλαντιμίρ και του Σούζνταλ.

Εκείνος επιδίωκε να αποσπάσει την επαρχία του από τη μητρόπολη του Κιέβου, προκαλώντας μεγάλη αναταραχή στην Εκκλησία. Ο άγιος Κύριλλος κατήγγειλε την αίρεση εκείνου του ονομαζόμενου Φεοντόρετς, καθώς αποκαλούσαν εκείνον τον ψευδοδιδάσκαλο, και τον παρέδωσε σε ανάθεμα. Έγραψε πολλές επιστολές προς τον ευσεβή πρίγκιπα Ανδρέα Μπογκολιούμπσκι, δίνοντάς του οδηγίες και πνευματική στήριξη.

Με τα κείμενά του τον βοήθησε να ανακαλύψει τις αιτίες των εκκλησιαστικών αναταραχών στην περιοχή του Ροστόφ και να τις θεραπεύσει. Έστελνε επίσης στον άρχοντα διδαχές που είχε συντάξει για τις δεσποτικές εορτές και άλλα ψυχωφελή πονήματά του. Όλα αυτά τα έργα τα διέδωσε με αγάπη ανάμεσα στο ποίμνιό του, για τη στήριξη και την παρηγοριά του.

Ο ορθόδοξος ρωσικός λαός αντλεί ακόμη και σήμερα από τα συγγράμματά του πνευματικό φωτισμό και αληθινή χαρά. Έτσι ο άγιος ένωσε αρμονικά τη βαθιά θεολογική σκέψη με την έμπρακτη ποιμαντική φροντίδα για τους πιστούς. Επειδή αγαπούσε βαθιά την ησυχία και τη μοναχική ζωή, ο άγιος Κύριλλος εγκατέλειψε την επισκοπική του έδρα γύρω στο έτος χίλια εκατόν ογδόντα δύο.

Ως νέος επίσκοπος Τούροβ μνημονεύεται από εκείνη τη χρονιά ο Λαυρέντιος, που τον διαδέχθηκε στην ποιμαντική διακονία. Ο άγιος αφοσιώθηκε πλέον ολοκληρωτικά στο συγγραφικό έργο και στην πνευματική μελέτη. Συνέθεσε λόγους για ολόκληρο τον ετήσιο κύκλο των δεσποτικών εορτών, αν και δεν σώθηκαν όλοι μέχρι τις ημέρες μας.

Έγραψε ομιλίες για την Κυριακή των Βαΐων, για τη λαμπροφόρο ημέρα της Αναστάσεως, για τον Θωμά και τις Μυροφόρες. Συνέθεσε επίσης λόγους για τον Παράλυτο, τον Τυφλό, την Ανάληψη του Κυρίου και τους τριακόσιους δεκαοκτώ πατέρες της Νικαίας. Άφησε παραβολές για τον τυφλό και τον χωλό, για την ανθρώπινη ψυχή και το σώμα, για την ανάσταση και τη μέλλουσα κρίση.

Έγραψε επιστολή προς τον ηγούμενο Βασίλειο, παραβολή για τον λευκό κλήρο και κείμενο για το μοναχικό σχήμα. Συνέθεσε ακόμη πλήθος προσευχών για κάθε ημέρα της εβδομάδας, που χρησιμοποιούνταν μετά τον όρθρο, τις ώρες και τον εσπερινό. Πρόσθεσε επίσης κανόνα μολεμπίου, ακολουθία εξομολογήσεως και μνημόσυνης δεήσεως για κάθε ευσεβή ψυχή.

Αργότερα ανακαλύφθηκε και ο Λόγος για την Έλευση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού στον κόσμο. Συνέθεσε επίσης τον Μέγα Κανόνα της Μετανοίας προς τον Κύριο, οργανωμένο σε κεφάλαια κατά αλφαβητική σειρά. Ως θεολόγος θεωρούσε αποστολή του να αναζητά το αληθινό και κρυμμένο νόημα των διαφόρων χωρίων της Αγίας Γραφής.

Ταπεινά έγραφε για τον εαυτό του ότι δεν είναι θεριστής, αλλά συγκεντρώνει στάχυα από όσα άλλοι έχουν σπείρει. Έλεγε επίσης πως δεν είναι καλλιτέχνης του λόγου, αλλά απλός υπηρέτης της θείας αλήθειας προς τον λαό. Διακήρυττε στο ποίμνιό του ότι, αν μιλούσε με δικές του γνώμες, καλά θα έκαναν να μην έρχονται στην εκκλησία.

Όμως, καθώς τους κήρυττε τον λόγο του Θεού και τα ευαγγέλια του Χριστού, η παρουσία τους ήταν αναγκαία και σωτήρια. Παρομοίαζε τα λόγια του Θεού με κάτι πολυτιμότερο από το χρυσάφι και γλυκύτερο από το μέλι της κερήθρας. Επαινούσε όσους έρχονταν στον ναό και τους ευλογούσε με πατρική στοργή και ποιμαντική αγάπη.

Ο άγιος Κύριλλος εκοιμήθη στις είκοσι οκτώ Απριλίου του έτους χίλια εκατόν ογδόντα τρία, αφού ποίμανε άξια το ποίμνιό του. Έφυγε για την αιώνια ανάπαυση, αφήνοντας πίσω του αστείρευτη πηγή πνευματικής σοφίας για τη Ρωσική Εκκλησία.