Ο Όσιος Βιτάλιος και η Κρυφή Αγιότητα στην Αλεξάνδρεια

Στα εξήντα του χρόνια ένας γέροντας μοναχός κατέγραψε από μνήμης τα ονόματα όλων των πορνών της Αλεξάνδρειας και προσευχόταν καθημερινά για την καθεμιά τους. Κάθε βράδυ έμπαινε στα πορνεία της πόλης, πλήρωνε μία γυναίκα για να μην αμαρτήσει εκείνη τη νύχτα και αγρυπνούσε όρθιος στη γωνία ψάλλοντας. Ο Όσιος Βιτάλιος καταγόταν από τη μονή του Οσίου Σερίδου στη Γάζα και έφτασε στην Αλεξάνδρεια την εποχή που πατριάρχης ήταν ο άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων.

Επέλεξε έναν τρόπο ζωής που στα μάτια των ανθρώπων φαινόταν ακάθαρτος και αμαρτωλός, αλλά ο Θεός που εξετάζει τις καρδιές γνώριζε καλά την αλήθεια. Εργαζόταν στην πόλη από το πρωί ως το βράδυ και έπαιρνε δώδεκα χάλκινα νομίσματα ως μεροκάματο. Με το ένα νόμισμα αγόραζε ένα κουκί που το έτρωγε μόνο μετά τη δύση του ηλίου, νηστεύοντας όλη την ημέρα.

Τα υπόλοιπα έντεκα νομίσματα τα έδινε σε κάποια πόρνη και της ζητούσε να φυλάξει εκείνο το βράδυ τον εαυτό της καθαρό. Έκλεινε μαζί της την πόρτα και περνούσε τις ώρες σε προσευχή, ψάλλοντας τους ψαλμούς του Δαβίδ για τη σωτηρία της. Κάθε νύχτα πήγαινε σε διαφορετική γυναίκα και, όταν τις τελείωνε όλες, ξανάρχιζε πάλι από την πρώτη.

Έπαιρνε όρκο από κάθε μία πως δεν θα φανερώσει σε κανέναν τον αληθινό σκοπό της επίσκεψής του. Ο Κύριος, βλέποντας τον κρυφό αυτόν αγώνα, ευλόγησε πλούσια το έργο του ταπεινού γέροντα. Πολλές γυναίκες, ντροπιασμένες από τη σιωπηλή αρετή του, γονάτιζαν δίπλα του και προσεύχονταν μαζί του όλη τη νύχτα.

Ο όσιος τις παρακαλούσε να μετανοήσουν, τους θύμιζε τη φοβερή κρίση του Θεού και την αιώνια ζωή που περιμένει τους καθαρούς. Αρκετές άφησαν την παλιά τους ζωή και παντρεύτηκαν νόμιμους άνδρες, σχηματίζοντας τίμιες οικογένειες. Άλλες έγιναν μοναχές σε γυναικείες μονές και πέρασαν τις μέρες τους σε νηστεία και δάκρυα μετανοίας.

Κάποιες πάλι έμειναν στον κόσμο, ζώντας με αγνότητα και τρεφόμενες από τους κόπους των χεριών τους. Καμιά τους όμως δεν τολμούσε να αποκαλύψει το μυστικό του οσίου από τον φόβο του όρκου που τον είχαν δώσει. Όταν μία γυναίκα προσπάθησε να μιλήσει υπέρ του, έπεσε αμέσως σε δαιμονική μανία και έγινε παράδειγμα για τις υπόλοιπες.

Έτσι ο λαός της Αλεξάνδρειας πίστευε ακράδαντα ότι ο γέροντας ήταν ένας αδιόρθωτος αμαρτωλός που ντρόπιαζε το μοναχικό σχήμα. Οι περαστικοί τον έβριζαν στον δρόμο, τον έφτυναν και του φώναζαν πως οι πόρνες τον περιμένουν στα σπίτια τους. Εκείνος υπέμενε τα πάντα με πραότητα και χαιρόταν εσωτερικά που οι άνθρωποι τον θεωρούσαν χειρότερο απ’ όλους.

Όταν κάποιοι του πρότειναν να παντρευτεί μία από τις πόρνες και να αφήσει το ράσο, εκείνος απαντούσε με φαινομενική οργή. Τους έλεγε πως δεν θέλει βάσανα γάμου και παιδιών, και πως ένας μόνο κριτής υπάρχει για όλους, ο Θεός. Κάποιοι κληρικοί τον κατήγγειλαν στον πατριάρχη Ιωάννη τον Ελεήμονα ως σκάνδαλο όλης της πόλης.

Ο πατριάρχης όμως δεν πίστεψε τους κατηγόρους, θυμούμενος μια προηγούμενη αδικία που είχε διαπράξει σε άλλον αθώο μοναχό. Τους θύμισε πως στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο ο μέγας Κωνσταντίνος έκαψε άκαυτες τις αναφορές των επισκόπων εναντίον αλλήλων. Είχε πει τότε πως, αν έβλεπε κληρικό να αμαρτάνει, θα τον σκέπαζε με το ίδιο του το ιμάτιο για να μην τον δει κανείς.

Με αυτόν τον τρόπο ο σοφός πατριάρχης ντρόπιασε όσους κατηγορούσαν τον δίκαιο γέροντα και τους έδιωξε με αυστηρότητα. Ο όσιος Βιτάλιος συνέχισε τον κρυφό αγώνα του χωρίς να καμφθεί από τις προσβολές και τις περιφρονήσεις. Μια αυγή, καθώς έβγαινε από ένα σπίτι πορνείας, τον συνάντησε ένας νεαρός άσωτος που πήγαινε ο ίδιος να αμαρτήσει.

Ο νέος τον χτύπησε δυνατά στο μάγουλο και του φώναξε πως ντροπιάζει το όνομα του Χριστού με τη ζωή του. Ο όσιος του απάντησε ήρεμα πως σύντομα θα δεχόταν και εκείνος ένα τέτοιο χτύπημα, ώστε να τρέξει όλη η Αλεξάνδρεια στις φωνές του. Λίγο καιρό αργότερα ο γέροντας κλείστηκε σε ένα μικρό κελί κοντά στις Ηλιακές Πύλες και εκεί παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο.

Την ίδια ώρα παρουσιάστηκε στον νεαρό ένας φοβερός δαίμονας με μορφή μαύρου Αιθίοπα. Τον χαστούκισε δυνατά και του είπε πως αυτό το χτύπημα του το στέλνει ο μοναχός Βιτάλιος. Ο νέος έπεσε αμέσως δαιμονισμένος στο χώμα, έσκιζε τα ρούχα του και ούρλιαζε τόσο δυνατά ώστε όλη η πόλη μαζεύτηκε γύρω του τρομαγμένη.

Ύστερα από αρκετές ώρες ο νέος συνήλθε λίγο και έτρεξε προς το κελί του γέροντα ζητώντας έλεος. Ομολογούσε δημόσια ότι αμάρτησε βαριά εναντίον του οσίου χτυπώντας τον στο μάγουλο εκείνη την αυγή. Φτάνοντας μπροστά στην πόρτα, ο δαίμονας τον πέταξε καταγής και έφυγε αφήνοντάς τον πλήρως στα συγκαλά του.

Διηγήθηκε τότε στο πλήθος τη συνάντησή του με τον γέροντα και την προφητεία που είχε λάβει εκείνη την ημέρα. Χτύπησαν την πόρτα του κελιού αλλά δεν πήραν καμία απάντηση από μέσα. Όταν τη σύντριψαν, βρήκαν τον όσιο γονατιστό στο κέντρο του κελιού, σαν να προσευχόταν ακόμη.

Στο χέρι του κρατούσε ένα μικρό χαρτί με την επιγραφή προς τους Αλεξανδρινούς να μην κρίνουν πριν έρθει ο δίκαιος Κριτής. Εκείνη τη στιγμή έφτασε η γυναίκα που είχε δαιμονιστεί παλαιότερα, ειδοποιημένη από άγγελο για την κοίμηση του γέροντα. Άγγιξε το ιερό λείψανο και θεραπεύτηκε ακαριαία από τη μανία που τη βασάνιζε επί χρόνια.

Πολλοί τυφλοί και χωλοί έτρεξαν τότε στο κελί και έλαβαν με τη σειρά τους θαυμαστή ίαση. Όταν έμαθαν τον θάνατο του γέροντα, όλες οι γυναίκες που είχε σώσει έτρεξαν στο κελί του με αναμμένες λαμπάδες και κεριά. Έκλαιγαν γοερά τον πνευματικό τους πατέρα και διηγούνταν φωναχτά την αρετή του μπροστά σε όλο το πλήθος.

Εξήγησαν πως ο γέροντας ποτέ δεν τις άγγιξε ούτε με το χέρι του και πως ερχόταν μόνο για τη σωτηρία τους. Ο κόσμος, ακούγοντας τα λόγια τους, οργίστηκε μαζί τους που τόσα χρόνια έκρυβαν την αλήθεια. Εκείνες απάντησαν πως φοβόντουσαν, γιατί ο όσιος τις είχε δέσει με φοβερούς όρκους να μην αποκαλύψουν τίποτε σε κανέναν.

Όλος ο λαός θαύμαζε τον δούλο του Θεού που τόσο ταπεινά έκρυψε την αγιότητά του από τα μάτια των ανθρώπων. Έλεγχαν πικρά ο ένας τον άλλον για την αδικία που είχαν κάνει σε έναν τόσο καθαρό φίλο του Χριστού. Όταν τα νέα έφτασαν στον πατριάρχη Ιωάννη, ήρθε με όλο τον κλήρο του στο κελί του γέροντα.

Διάβασε το χαρτί που κρατούσε ο μακάριος και ευχαρίστησε τον Θεό που δεν είχε πιστέψει τους κατηγόρους. Με τιμές μετέφερε το λείψανο σε όλη την πόλη και το έθαψε δοξάζοντας τον Κύριο των κρυφών αγίων.