Ο Όσιος Παύλος ο Απλούς και η νίκη της απλότητας

Ένας ταπεινός γεωργός της Αιγύπτου έδιωξε δαίμονα που μεταμορφώθηκε σε φοβερό δράκο και βούτηξε στην Ερυθρά Θάλασσα μπροστά στα μάτια όλων. Ο ίδιος άνθρωπος, εξήντα χρονών πια, χτύπησε την πόρτα του Μεγάλου Αντωνίου ζητώντας να γίνει μοναχός μέσα στην έρημο. Λεγόταν Παύλος και ήταν παντρεμένος με μια όμορφη αλλά άπιστη γυναίκα, η οποία επί χρόνια έκρυβε επιδέξια τα σφάλματά της.

Μια μέρα, γυρίζοντας από το χωράφι, την βρήκε να αμαρτάνει με άλλον άνδρα μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Δεν θύμωσε ούτε ξέσπασε, αλλά χαμογέλασε ήρεμα και τους είπε λίγα λόγια γεμάτα παραίτηση. Τους άφησε μαζί με τα παιδιά της και ξεκίνησε αμέσως για την βαθιά έρημο της Αιγύπτου.

Έφτασε στο κελί του Μεγάλου Αντωνίου με μια μόνο επιθυμία στην καρδιά του. Ήθελε να αφιερωθεί ολόκληρος στον Χριστό και να ζήσει υπό την πνευματική καθοδήγηση του μεγάλου ασκητή. Ο Αντώνιος όμως τον είδε γέρο και του είπε να γυρίσει πίσω στο χωριό.

Του πρότεινε να εργάζεται ήσυχα και να ευχαριστεί καθημερινά τον Θεό μέσα στην απλή ζωή του. Ο Παύλος όμως δεν υποχώρησε με κανέναν τρόπο. Υποσχέθηκε ότι θα έκανε τα πάντα όσα θα του όριζε ο γέροντας.

Ο Αντώνιος του είπε να φύγει σε κάποιο κοινόβιο, όπου οι αδελφοί θα στήριζαν την αδυναμία της ηλικίας του. Έπειτα έκλεισε την πόρτα και έμεινε σιωπηλός για τρεις ολόκληρες ημέρες χωρίς κανένα σημάδι ζωής. Ο Παύλος όμως δεν κουνήθηκε καθόλου από εκεί, νηστεύοντας και προσευχόμενος αδιάλειπτα.

Όταν ο Αντώνιος άνοιξε την πόρτα την τέταρτη ημέρα, τον αντίκρισε ακόμη όρθιο και αποφασισμένο. Ο γέρος αγρότης του είπε ξεκάθαρα ότι είναι αδύνατο να πεθάνει σε άλλο τόπο εκτός από αυτόν. Ο ερημίτης τότε δέχτηκε τον αγώνα του και του όρισε αμέσως σκληρό τρόπο ζωής.

Του έδωσε βρεγμένα φύλλα φοίνικα και τον πρόσταξε να πλέκει σχοινιά κατά το παράδειγμά του. Την ένατη ώρα της ημέρας, αφού ο Παύλος είχε κουραστεί πολύ, ο Αντώνιος έδειξε δυσαρέσκεια για το έργο του. Τον διέταξε να τα ξηλώσει όλα και να αρχίσει ξανά από την αρχή χωρίς κανένα παράπονο.

Ο Παύλος υπάκουσε αμέσως, χωρίς δείγμα κούρασης ή απογοήτευσης μέσα στην ψυχή του. Όταν ήρθε το βράδυ, ο Αντώνιος τον ρώτησε αν θέλει να φάνε λίγο ψωμί μαζί. Ο γέρος μαθητής απάντησε ταπεινά πως θα κάνει ό,τι θελήσει ο πνευματικός του πατέρας.

Δεν φανέρωσε καμία πείνα, αν και είχαν περάσει τέσσερις ημέρες χωρίς να βάλει τίποτε στο στόμα του. Ο Αντώνιος βούτηξε μερικά ψωμιά μέσα στο νερό και άρχισε τη συνηθισμένη του προσευχή. Για να δοκιμάσει την αντοχή του δοκίμου, επανέλαβε δώδεκα φορές αργά τους ψαλμούς και τις προσευχές πριν από το φαγητό.

Όταν τελείωσε το πρώτο κομμάτι, του πρότεινε να φάει και δεύτερο για να χορτάσει. Ο Παύλος όμως δήλωσε καθαρά πως θα φάει δεύτερο μόνο αν φάει και ο γέροντας μαζί του. Ο Αντώνιος του είπε πως ένα ψωμί του αρκεί, γιατί είναι μοναχός εδώ και πολλά χρόνια.

Τότε ο Παύλος αποκρίθηκε με την ίδια απλότητα ότι ένα του αρκεί επίσης. Εξήγησε πως κι αυτός θέλει να γίνει μοναχός όπως ο πνευματικός του πατέρας στην έρημο. Ο Αντώνιος σηκώθηκε, διάβασε δώδεκα προσευχές και δώδεκα ψαλμούς με πολλή κατάνυξη.

Έπειτα από έναν ελαφρύ ύπνο σηκώθηκε ξανά μέσα στη βαθιά νύχτα. Προσευχήθηκε ασταμάτητα μέχρι την πρώτη χαραυγή της επόμενης ημέρας. Όταν είδε ότι ο Παύλος είχε ακολουθήσει με ζήλο κάθε του κίνηση, του μίλησε με χαρά.

Του είπε πως αν μπορεί να ζει έτσι κάθε μέρα, μπορεί να μείνει κοντά του στην έρημο. Ο Παύλος απάντησε με ειλικρίνεια πως, αν εμφανιστεί κάτι πιο δύσκολο, δεν ξέρει αν θα αντέξει. Όσα όμως είδε εκεί, βεβαίωσε πως μπορεί να τα κάνει εύκολα και πρόθυμα.

Την επόμενη ημέρα ο Αντώνιος του ανήγγειλε χαρούμενα ότι έγινε πια κανονικός μοναχός. Μετά από μερικούς μήνες παρακολούθησε τις πραγματικές πνευματικές προόδους του μαθητή του. Του έχτισε λοιπόν ένα μικρό κελί λίγα μέτρα μακριά από το δικό του.

Του είπε ότι πρέπει να μένει μόνος, για να δοκιμαστεί τώρα από τους δαίμονες. Ο Παύλος αγωνίστηκε γενναία μέσα στη μοναξιά για έναν ολόκληρο χρόνο. Έλαβε τότε από τον Θεό το χάρισμα να διώχνει δαίμονες και να θεραπεύει αρρώστους.

Μια ημέρα έφεραν στον Αντώνιο έναν φοβερά δαιμονισμένο άνθρωπο να τον ελευθερώσει από το κακό. Ο γέροντας όμως είπε καθαρά πως αυτό το έργο δεν αρμόζει στον ίδιο. Δήλωσε πως δεν έχει εξουσία να βγάλει τέτοιο είδος δαιμόνων από τον πάσχοντα άνθρωπο.

Πρόσθεσε ότι το έργο αυτό ανήκει αποκλειστικά στον δικό του μαθητή Παύλο. Οδήγησαν λοιπόν τον ταλαίπωρο άρρωστο μέχρι το κελί του ταπεινού γέροντα. Εκείνος, έχοντας πλήρη εμπιστοσύνη στην προσευχή του πνευματικού του πατέρα, έπεσε επάνω στην πλάτη του δαιμονισμένου.

Τύλιξε γύρω του το ταπεινό του ρούχο και πρόσταξε με δύναμη το πονηρό πνεύμα. Του είπε να φύγει από αυτόν τον άνθρωπο εν ονόματι του αββά Αντωνίου. Σε απάντηση δέχτηκε μόνο τις βρισιές του δαίμονα εναντίον του ίδιου και του διδασκάλου του.

Τότε ο Παύλος βγήκε από το κελί καταμεσήμερα μέσα στον φλογερό καύσωνα της ερήμου. Η ζέστη έκαιγε όπως ακριβώς το παλιό καμίνι της Βαβυλώνας. Ανέβηκε επάνω σε έναν βράχο και άρχισε να προσεύχεται με δάκρυα.

Είπε στον Χριστό πως δεν φεύγει από εκεί, αν δεν βγει ο δαίμονας. Τότε το πονηρό πνεύμα έβγαλε δυνατή κραυγή γεμάτη οργή και ταραχή. Φώναξε πως διώχθηκε από εκείνον τον άνθρωπο μόνο εξαιτίας της απλότητας του Παύλου.

Βγαίνοντας από τον δαιμονισμένο, μεταμορφώθηκε σε έναν τεράστιο και φοβερό δράκο. Αμέσως κατέβηκε προς τη θάλασσα και ρίχτηκε μέσα στα νερά της Ερυθράς Θάλασσας. Τέτοια ακριβώς είναι η βοήθεια που χαρίζει ο Θεός σε όσους του παραδίδονται ολόκληροι.

Όπως ο Παύλος, αφιερώνονται σε Εκείνον με όλη την απλότητα και την καθαρότητα της καρδιάς τους. Η ζωή του δείχνει καθαρά πως η ταπεινή υπακοή νικά εκεί όπου αποτυγχάνει η ανθρώπινη δύναμη. Ο γέροντας αγρότης έγινε πρότυπο για όλους τους μετέπειτα ασκητές της αιγυπτιακής ερήμου.

Η Εκκλησία τον ονόμασε Απλούν, γιατί η απλότητα ήταν το μυστικό όλης της ζωής του. Από τη συνάντηση με τη γυναίκα του μέχρι την ώρα της κοίμησής του δεν κράτησε τίποτε. Δεν κράτησε μνησικακία, υπερηφάνεια, αμφιβολία, ούτε καν την ανάγκη να εξηγήσει στους άλλους τους αγώνες του.